F-35 i J-20 redovno se guraju u ista poređenja samo zato što pripadaju petoj generaciji i nose oružje unutar trupa. Takav pristup zanemaruje činjenicu da su Vašington i Peking od početka tražili dva različita aviona. Američki F-35 zamišljen je kao relativno kompaktan višenamenski lovac koji prodire kroz branjeni prostor, prikuplja podatke, napada ciljeve na zemlji i povezuje druge jedinice u zajedničku mrežu.
Kineski J-20 je znatno veći dvomotorni avion, razvijen prvenstveno za nadmoć u vazduhu, dugotrajne misije i dejstvo na velikim udaljenostima. Jedan je građen kao masovni mrežni čvor američkih i savezničkih snaga, drugi kao teški lovac koji treba da pokriva ogromni prostor istočne Azije i zapadnog Pacifika. Razlika u nameni određuje oblik trupa, količinu goriva, izbor motora, raspored naoružanja i način na koji se avioni koriste.
Precizni podaci o radarskom odrazu, dometu radara, elektronskom ratovanju i stvarnom borbenom radijusu ostaju poverljivi na obe strane. Brojke koje se po internetu predstavljaju kao čvrste činjenice uglavnom su procene, često prilagođene navijačkom dokazivanju unapred izabranog pobednika. Stvarno poređenje zato ne počinje pitanjem koji avion je „bolji“, već šta svaki od njih treba da uradi kada rat više nije vežba.
F-35 je višenamenski lovac, J-20 teški presretač velikog dometa
Američko Ratno vazduhoplovstvo opisuje F-35A kao višenamenski avion sposoban da koristi naoružanje vazduh-vazduh i vazduh-zemlja iz unutrašnjih spremnika ili sa spoljnih nosača. Lockheed Martin posebno ističe prikrivenost, napredne senzore, fuziju podataka i mrežno povezivanje sa avionima, brodovima i kopnenim snagama.
Kineski državni i vojni izvori J-20 opisuju kao teški stelt lovac namenjen prvenstveno nadmoći u vazduhu. Kineski izvori naglašavaju njegovu sposobnost dugog leta, veliku nosivost, smanjenu radarsku uočljivost i delovanje u sastavu šireg sistema sa avionima za rano upozoravanje i kontrolu KJ-500, tankerima i drugim borbenim avionima.
F-35 može da izvršava lovačke zadatke, ali nije pravljen kao naslednik teških presretača F-15 ili F-22. J-20 može da napada i ciljeve koji nisu avioni, ali njegov veliki trup, domet i osnovna konfiguracija naoružanja pokazuju mnogo jači naglasak na borbi vazduh-vazduh.
Takva podela ima jasnu geografsku logiku. Sjedinjene Države koriste F-35 iz velikog broja baza i sa nosača, uz tankere, satelite, komandne avione i savezničke eskadrile. Kina traži avion koji može duže da ostane u vazduhu i da deluje preko mora, daleko od matičnih aerodroma, bez potpunog oslanjanja na stalnu podršku tankera.
Stelt bez decimalnih vrednosti
F-35 koristi unutrašnje spremnike, pažljivo poravnate ivice, usisnike koji zaklanjaju motorske kompresore i materijale namenjene smanjenju radarskog odraza. Američka industrija u njegovom razvoju koristi iskustvo stečeno na avionima F-117, B-2 i F-22, ali ni USAF ni Lockheed Martin nisu zvanično objavili stvarnu vrednost radarskog odraza u borbenoj konfiguraciji.
J-20 takođe koristi unutrašnje spremnike, usisnike bez klasičnih odvajača graničnog sloja i prednji deo trupa oblikovan za smanjenje uočljivosti. Kina ga zvanično predstavlja kao stelt platformu, a njegovo naoružanje tokom prikrivene misije ostaje unutar trupa.
Veliki kanardi i dve vertikalne repne površine J-20 stvaraju složeniju geometriju nego kod F-35, posebno kada avion nije okrenut prednjim delom prema radaru. To ne znači da J-20 „nije stelt“, već da dva aviona mogu imati različite radarske potpise iz različitih uglova i u različitim frekvencijskim opsezima.
F-35 je kompaktniji i projektovan sa snažnim naglaskom na prodor kroz protivvazdušnu odbranu. J-20 koristi veću površinu i zapreminu da bi dobio više goriva, veći domet i prostor za duže rakete. Potpuno poređenje njihovog radarskog odraza nije moguće bez podataka koje nijedna država nema razlog da objavi.
Jedan F135 protiv dva kineska motora
F-35A pokreće jedan motor Pratt & Whitney F135 sa potiskom većim od 40.000 funti. Zvanična maksimalna brzina aviona iznosi 1,6 maha, dok kapacitet unutrašnjeg goriva iznosi 18.498 funti. Brzina nije bila glavni zahtev programa, već kompromis između prikrivenosti, nosivosti, senzora i višenamenske upotrebe. Nova, naprednija verzija motora Pratt & Whitney F135 završava svoje faze evaluacije. Očekuje se da će pomenuti sistem napajanja biti spreman za integraciju u buduće lovce pete generacije F-35 pre 2030. godine.
Sa druge strane, rane serije J-20 koristile su motore ruskog porekla, posle čega je Kina prešla na domaći WS-10C. Kineski vojni izvori potvrdili su uvođenje domaćeg motora, čime je uklonjena zavisnost serijske proizvodnje od uvoza.
WS-15 predstavlja sledeću etapu. Kineski mediji i stručnjaci koji prate razvoj navode da je novi motor povećao potisak, poboljšao nadzvučni let bez dodatnog sagorevanja i podigao manevarske sposobnosti J-20. Precizan broj operativnih aviona sa WS-15 i konačni nivo njegove spremnosti nisu javno objavljeni.
Dva motora J-20 povećavaju potrošnju i zahteve održavanja, ali omogućavaju pogon znatno većeg aviona. Jedan F135 pojednostavljuje konstrukciju F-35 i smanjuje dimenzije, uz posledicu da nema prostor, domet i rezervu potiska teškog dvomotornog lovca.
Američki arsenal za više misija, kineski za vazdušnu borbu
F-35 u unutrašnjim spremnicima može da kombinuje rakete vazduh-vazduh i precizno oružje za napade na zemlji. Spoljni nosači omogućavaju znatno veći teret kada prikrivenost više nije presudna, zbog čega isti avion može da učestvuje u prvom talasu prodora, a zatim da se vrati sa većim brojem bombi i raketa nakon slabljenja protivničke odbrane.
J-20 ima veliki centralni spremnik i dva manja bočna odeljka. Kineski izvori su tokom javnih prikaza potvrdili najmanje četiri rakete PL-15 velikog dometa u glavnom spremniku i po jednu PL-10 kratkog dometa u svakom bočnom spremniku.
Takav raspored omogućava da rakete za blisku borbu budu izbačene bez dugog otvaranja centralnog spremnika, dok se PL-15 koriste protiv ciljeva van vizuelnog dometa. Veći trup J-20 pruža prostor za buduće duže projektile, veće količine goriva i snažnije senzore.
Kombinacija J-20, radarskog aviona KJ-500 i raketa velikog dometa posebno ugrožava tankere, izviđačke avione i platforme za rano upozoravanje i kontrolu. Uništenje takvih ciljeva može imati veći efekat od obaranja nekoliko lovaca, jer američke operacije na Pacifiku zavise od dopune gorivom, komandovanja i razmene podataka na ogromnim udaljenostima. Kineski izvori već prikazuju J-20 i KJ-500 kao delove istog borbenog sistema, a ne kao izolovane platforme.
F-35 ima javno dokazaniju fuziju senzora
Najjasnija razlika u korist F-35 nije maksimalna brzina niti broj raketa, već način na koji avion prikuplja i sređuje informacije. Radar, infracrveni senzori, prijemnici elektronskog ratovanja i podaci sa spoljnih platformi stapaju se u jedinstvenu sliku koju pilot dobija bez ručnog poređenja više odvojenih ekrana.
F-35 zatim prosleđuje podatke drugim avionima, brodovima i kopnenim jedinicama. Njegov zadatak može biti otkrivanje cilja i navođenje tuđeg oružja, bez potrebe da sam ispali raketu ili bombu.
J-20 poseduje radar sa aktivnom elektronski skeniranom antenom, elektrooptičke senzore i sisteme za razmenu podataka, ali Peking objavljuje mnogo manje tehničkih detalja. Kinesko Ratno vazduhoplovstvo javno pokazuje J-20 u zajedničkim formacijama sa KJ-500, tankerima i drugim tipovima aviona, što potvrđuje da se razvija kao deo povezane vazdušne mreže.
Manjak javnih kineskih podataka ne dokazuje da sistem ne postoji ili da je nezreo. Pokazuje samo da je američka strana mnogo otvorenija u reklamiranju arhitekture F-35, delom zato što avion prodaje velikom broju država i mora da objašnjava zašto košta toliko.
Masovnost više nije jednosmerna američka prednost
Lockheed Martin je samo tokom 2025. isporučio čak 191 F-35, čime je oboren prethodni godišnji rekord od 142 aviona. Program ima globalnu proizvodnu, logističku i obučnu mrežu, a F-35 koriste ili uvode Sjedinjene Države i veliki broj njihovih saveznika.
Takva mreža omogućava zajedničke zalihe delova, softverske standarde, obuku pilota i raspoređivanje aviona preko više kontinenata. Istovremeno stvara zavisnost korisnika od američkih modernizacija, logistike i pristupa podacima programa.
Kina ne objavljuje tačan broj J-20 u službi. Ipak, procenjuje se da već uveliko govorimo o floti većoj od 500 aviona. Javno predstavljanje novih verzija J-20A i dvosedog J-20S, raspoređivanje aviona u sve većem broju jedinica i prelazak na domaće motore potvrđuju da program više nije mala elitna flota.
F-35 ostaje znatno šire rasprostranjen između različitih država, američkih bliskih saveznika, dok se celokupna flota J-20 nalazi u jednoj vojnoj strukturi i usmerena je na jedan glavni prostor delovanja. Lockheed Martin proizvodi avion za zapadni saveznički sistem, dok Čengdu proizvodi teški lovac za brzo širenje kineskih brigada i operacije iznad zapadnog Pacifika.
