Američko vojno prisustvo na Bliskom istoku nastavlja da se povećava, dok sukob sa Iranom sve ozbiljnije opterećuje pomorske i vazduhoplovne kapacitete Sjedinjenih Država. Vašington istovremeno pokušava da održi snažne snage u zapadnom Pacifiku, gde je Kina označena kao njegov glavni dugoročni vojni konkurent. Održavanje takvog rasporeda zahteva stalno premeštanje nosača aviona, ratnih brodova i velikih količina naoružanja između dva strateški važna regiona.
Dodatni problem predstavlja sve veća dostupnost komercijalnih satelitskih snimaka, koji omogućavaju praćenje kretanja velikih pomorskih formacija bez korišćenja specijalizovanih vojnih izviđačkih aviona. Istovremeno, iranska protivvazdušna odbrana nastavlja da prijavljuje obaranja američkih bespilotnih letelica, čiji su gubici već pokrenuli preispitivanje pojedinih programa Pentagona. Dva događaja zabeležena početkom novembra pokazuju različite strane istog problema: kako održavati dugotrajne vojne operacije kada protivnik može da prati raspoređivanje snaga i ugrožava skupe izviđačke platforme.
Kineski sateliti otkrili kretanje američke udarne grupe
Kineska kompanija MizarVision objavila je 4. novembra satelitske snimke američke udarne grupe predvođene nosačem aviona USS Theodore Roosevelt (CVN-71), tokom prolaska kroz Južnokinesko more. Na snimcima su, prema identifikaciji kompanije, uočeni i raketna krstarica USS Chosin i razarač USS Roosevelt. Američki izvori potvrdili su kretanje nosača kroz ovaj region, ali su kao njegovu prateću grupu tokom narednog uplovljavanja u Singapur naveli krstaricu Chosin i razarače Paul Hamilton i Decatur.
Nosač klase Nimitz isplovio je iz San Dijega 27. septembra, a tokom oktobra učestvovao je u multinacionalnoj vojnoj vežbi Keen Sword 27 u zapadnom Pacifiku. Nakon završetka vežbe, američka grupa krenula je prema Singapuru, gde je 6. novembra uplovila u pomorsku bazu Čangi. Sledeća etapa predviđa prolazak kroz Malajski moreuz i Indijski okean, prema zoni odgovornosti Centralne komande SAD.
Ovo je još jedan primer koliko su se promenile mogućnosti praćenja američkih nosača aviona, što je posebno značajno nakon ranijih tvrdnji o kineskoj satelitskoj podršci u praćenju nosača Abraham Linkoln tokom sukoba sa Iranom. Komercijalni sateliti mogu da otkriju položaj velikih brodova i pomognu u praćenju njihovog kretanja, ali povremeni snimci nisu isto što i neprekidno određivanje koordinata za raketni napad. Za takvu upotrebu potrebni su znatno složeniji sistemi osmatranja, razmene podataka i praćenja ciljeva.
Pentagon priprema treću udarnu grupu za Bliski istok
Prema američkim pomorskim izvorima, Theodore Roosevelt trebalo bi da preuzme zadatke udarne grupe nosača USS George Washington, koja se od avgusta nalazi na Bliskom istoku. U regionu je već angažovan i USS George H. W. Bush, pa bi dolazak novog nosača privremeno mogao da poveća američko prisustvo na tri udarne grupe. Slična koncentracija snaga već je zabeležena tokom prolećnih operacija, kada su četiri američka nosača bila angažovana u širem području sukoba sa Iranom.
Takav tempo raspoređivanja podrazumeva veliko opterećenje brodskih posada, vazduhoplovnih jedinica i logistike, posebno zbog dužine misija i potrebe za redovnim remontima. Dodatni pritisak stvaraju potrošnja protivvazduhoplovnih presretača i krstarećih raketa, kao i održavanje borbene spremnosti brodova koji su mesecima angažovani u regionu. Američka mornarica zato istovremeno mora da nadoknađuje prisustvo na Bliskom istoku i održava snage namenjene mogućim operacijama u Pacifiku.
Iran prijavio obaranje šesnaestog američkog drona MQ-1
Dok američki nosač nastavlja put prema regionu, Iranska revolucionarna garda saopštila je 6. novembra da je njena protivvazdušna odbrana oborila američku bespilotnu letelicu porodice MQ-1 iznad ostrva Kešm, u Ormuskom moreuzu. Prema iranskoj agenciji IRNA, letelicu je otkrio i uništio novi sistem PVO, integrisan u nacionalnu mrežu vazdušnog osmatranja i odbrane. Garda tvrdi da je reč o šesnaestoj američkoj bespilotnoj letelici ove porodice oborenoj od početka sukoba 28. februara.
Iranska strana istovremeno navodi da je uništila 56 američkih MQ-9 Reaper, čime njen prijavljeni zbir dostiže 72 letelice dve porodice. Američka vojska nije javno potvrdila ovaj ukupan broj, niti su za svaki pojedinačni slučaj dostupni nezavisno proverljivi podaci. Posebno ostaje otvoreno pitanje tačne identifikacije novog oborenog drona, budući da oznaka MQ-1 obuhvata raniji Predator i konstrukcijski različit MQ-1C Gray Eagle.
Problem nije nov, jer je Centralna komanda SAD još 31. maja potvrdila gubitak jednog MQ-1 tokom sukoba sa iranskim snagama. Time je ponovo otvoreno pitanje mogućeg povratka povučenih MQ-1 Predator u američku operativnu upotrebu, budući da je ratno vazduhoplovstvo ovaj model zvanično penzionisalo 2018. godine. Kopnena vojska, međutim, i dalje koristi MQ-1C Gray Eagle, namenjen višesatnom izviđanju i napadima precizno vođenim naoružanjem.
Gubici Ripera već menjaju američke planove
Američki izvori su tokom avgusta izveštavali o najmanje 45 izgubljenih MQ-9, što je predstavljalo ozbiljan udarac floti ovih skupih bespilotnih letelica. Već u septembru američko ratno vazduhoplovstvo ubrzalo je planove za zamenu MQ-9 Reaper jeftinijim bespilotnim platformama, čiji bi gubici bili lakše nadoknadivi. Među razmatranim rešenjima nalazi se i projekat Wildfire kompanije General Atomics, namenjen dugotrajnim izviđačko-udarnim misijama.
Najnovija iranska saopštenja dolaze u trenutku novih američkih udara na položaje PVO na ostrvu Kešm, koje je Vašington predstavio kao ograničene operacije protiv neposrednih pretnji. Teheran nastavlja da insistira na prekidu američke blokade i povlačenju mera pritiska, dok Katar posreduje u pregovorima dve strane. Američko pojačavanje pomorskih snaga i iranske tvrdnje o novim obaranjima pokazuju da se vojni pritisak nastavlja uporedo sa diplomatskim pokušajima zaustavljanja sukoba.
