Američka kompanija CoAspire predstavila je na izložbi Sea-Air-Space 2026 novu verziju svoje krstareće rakete produženog dometa, označenu kao RAACM-ER, odnosno Rapidly Adaptable Affordable Cruise Missile – Extended Range. Reč je o podzvučnoj raketi sa turbomlaznim motorom, čiji deklarisani domet premašuje 1.000 nautičkih milja, što je više od 1.850 kilometara.
Ovaj podatak posebno privlači pažnju jer je RAACM-ER dimenzijama relativno kompaktna, približno veličine vazdušne bombe GBU-38 mase 500 funti, dužine oko 2,35 metara. Uprkos tome, proizvođač tvrdi da je uspeo da značajno poveća zapreminu rezervoara za gorivo zahvaljujući primeni aditivne proizvodnje, odnosno 3D štampe, čime je optimizovan odnos mase, goriva i dometa.
Za razliku od osnovnog modela RAACM, produžena verzija nije samo modifikacija postojećeg tela, već potpuno novi dizajn. Prema rečima osnivača i direktora kompanije Daga Denenija, inženjerski tim je odlučio da optimizuje oblik za maksimalnu zapreminu goriva, otpornost na protivmere i integraciju senzora, umesto da zadrži prvobitni profil samo radi lakše integracije na platforme.
RAACM-ER može da se lansira iz vazduha, ali i sa kopnenih i pomorskih platformi. U verziji za lansiranje sa zemlje ili broda koristi dodatni raketni pojačivač, smešten iza turbomlaznog motora, koji omogućava izbacivanje iz kontejnera i prelazak u fazu krstarenja. Sistem navođenja kombinuje satelitsku navigaciju putem GPS-a i dugotalasni infracrveni senzor u nosu rakete, što omogućava dejstvo i protiv stacionarnih i protiv pokretnih ciljeva, uključujući brodove.
U američkom arsenalu jedino oružje koje po dometu može da parira RAACM-ER jeste BGM-109 Block V Maritime Strike Tomahawk. Ova verzija Tomahavka takođe je podzvučna i koristi se sa razarača, podmornica i sistema Typhon američke kopnene vojske. Međutim, cena jednog projektila iznosi oko 3,64 miliona dolara. CoAspire naglašava da je RAACM-ER projektovana kao znatno jeftinija alternativa, uz maksimalno korišćenje komercijalno dostupnih komponenti kako bi se izbegla zavisnost od jednog dobavljača i omogućila masovna proizvodnja.
Koncept na kojem počiva RAACM-ER uklapa se u širi američki program Family of Affordable Mass Missiles – Beyond Adversary’s Reach, skraćeno FAMM-BAR. Američko ratno vazduhoplovstvo nedavno je pokrenulo istraživanje tržišta za ovu porodicu „pristupačnih masovnih raketa“ sa zahtevima koji uključuju domet od najmanje 1000 nautičkih milja (1852 km), brzinu od najmanje 0,7 Maha, mogućnost paletizovanog lansiranja iz transportnih aviona, primanje korekcija putanje tokom leta i kapacitet proizvodnje od više od 1.000 projektila godišnje.
Planovi predviđaju godišnju proizvodnju između 1.000 i 2.000 jedinica tokom pet godina, uključujući i izvoz putem programa stranih vojnih prodaja. Glavni skup ciljeva definisan je kao „sporokretni pomorski ciljevi“, što jasno ukazuje na fokus na protivbrodsko ratovanje, posebno u kontekstu Indo-pacifičkog regiona i potencijalnog sukoba visokog intenziteta.
Originalni model RAACM već je prošao letna ispitivanja na jurišnom avionu A-4 Skyhawk u vlasništvu privatnog izvođača i ušao je u proizvodnju u pogonu kompanije u Manasasu, u saveznoj državi Virdžiniji. CoAspire je pod ugovorom sa američkom vladom za isporuku osnovne verzije, a u javnosti se navodi i da je kompanija jedan od dva proizvođača raketa produženog dometa za Kijev, što bi moglo uključivati RAACM ili srodni sistem.
CoAspire predstavlja krstareću raketu RAACM-ER sa dometom većim od 1.850 kilometara i znatno nižom cenom od Tomahavka. Nova generacija „pristupačnih masovnih raketa“ ulazi u fokus američke strategije za Pacifik. pic.twitter.com/hNqw5vORnU
— Oruzje Online (@oruzjeonline) April 23, 2026
Polje jeftinih krstarećih raketa dugog dometa postaje sve gušće. Pored CoAspire, slične projekte razvijaju Anduril, General Atomics, Zone 5 Technologies sa projektom Rusty Dagger, kao i Global Technical Systems, koji nudi projektil dometa oko 2.220 kilometara sa protivbrodskom bojevom glavom. Ipak, prednost RAACM-ER leži u činjenici da je porodica već u proizvodnji i da je osnovna verzija dokazala sposobnost u letnim testovima.
RAACM-ER tako predstavlja spoj dometa koji je do sada bio rezervisan za skuplje sisteme poput Tomahavka i filozofije „pristupačne mase“, koja polazi od pretpostavke da u savremenom sukobu nije presudno samo imati vrhunsko oružje, već i dovoljno projektila da se preopterete protivničke odbrane i nadoknade očekivani gubici. U tom smislu, nova raketa je više od tehničke novine, ona je signal promene u načinu na koji Vašington planira buduće ratove na velikim udaljenostima.
