Na jugoistočnoj granici Sudana otvorena je nova ozbiljna tačka rata. Strateški grad Kurmuk, u regionu Plavi Nil, pao je posle žestokih borbi u ruke zajedničkih snaga Snaga za brzu podršku, RSF, i frakcije Sudanskog narodnooslobodilačkog pokreta Sever, SPLM-N, koju predvodi Abdul Aziz el Hilu.
Vest o zauzimanju grada prvo je saopštio portparol RSF-a, navodeći da su zajedničke snage preuzele kontrolu nad celim Kurmukom, uključujući i oblasti Al Baraka i Al Kaili, posle teških sukoba sa sudanskom vojskom i njenim savezničkim oružanim grupama. Ubrzo zatim stigla je i potvrda sa druge strane, pošto je komandant 16. pešadijske brigade sudanske vojske, Mohamed Mansur, priznao da su se njegove snage povukle, uz objašnjenje da je do toga došlo zbog, kako je naveo, posebne situacije, iako su prethodno odbile više talasa napada i nanele velike gubitke protivničkoj koaliciji.
Gubitak Kurmuka potvrdile su i regionalne vlasti Plavog Nila. Portparol vlade tog regiona, Saif el Nasr Alah Mahmud, rekao je da su izgubljeni i Jurut i Kurmuk, uz napomenu da se vojska pregrupisala u području Al Baraka, severno od grada.
Borbe za taj deo Sudana nisu počele juče. Kontrola nad prostorom oko Kurmuka i Juruta već neko vreme se menja iz ruke u ruku. Jurut, koji se nalazi oko 20 kilometara južno od Kurmuka, poslednjih dana bio je poprište smenjivanja kontrole između vojske i saveza RSF-a i SPLM-N. Pad Kurmuka sada toj frontovskoj liniji daje mnogo širi značaj, jer se ne radi samo o još jednom mestu na mapi, već o čvorištu uz samu granicu sa Etiopijom.
Upravo zato su se odmah pojavile i nove optužbe na račun Adis Abebe. Sudanski zvanični i poluzvanični izvori tvrde da je Etiopija olakšala prekogranični napad na Kurmuk. Prema tim navodima, borbena vozila su se kretala iz Asose, na etiopskoj teritoriji, prema zoni Kor al-Dahab na granici, odakle je ofanziva dalje razvijena prema sudanskoj strani. Za sada te optužbe ostaju deo sudanske verzije događaja, ali njihov politički značaj je veliki, jer dodatno komplikuju ionako napete odnose dve susedne zemlje.
🇸🇩 RSF forces took control of Kurmuk, in Blue Nile State, after launching an offensive with alleged support from Ethiopia, which now hosts RSF training grounds.
— The Daily News (@DailyNewsJustIn) March 25, 2026
More than 73,000 civilians have reportedly been displaced.
The Sudanese Air Force has begun striking RSF positions in… pic.twitter.com/rHcKcMH517
SPLM-N je sa svoje strane saopštio da je u oblasti Jurut naneo težak poraz sudanskoj vojsci, uz tvrdnju da je zaplenjena velika količina oružja i municije. U istom saopštenju navodi se i da je više oficira regularne vojske ubijeno ili zarobljeno, dok su drugi vojnici pobegli prema gradu Ed Damazin. Te tvrdnje za sada dolaze iz pobunjeničkih izvora, ali se uklapaju u sliku brzog sloma odbrane na tom pravcu.
Kurmuk nije prvi put u centru sudanskih ratova. Ovaj pogranični grad već decenijama nosi težinu starog sukoba između Kartuma i pobunjeničkih snaga juga i jugoistoka zemlje. Još pre mirovnog sporazuma iz 2005. godine, koji je privremeno zaustavio jedan od dugih ciklusa rata, Kurmuk je više od dve decenije bio bojno polje. Pobunjeničke snage prvi put su ga zauzele 1987. godine, izgubile naredne, ponovo ga povratile 1997, a zatim ga opet prepustile vladinim snagama. Zbog toga najnoviji pad grada ne deluje kao izolovan događaj, već kao novo poglavlje u dugoj i krvavoj istoriji istog prostora.
Sadašnji razvoj situacije pokazuje da se rat u Sudanu dodatno širi i produbljuje i duž granica zemlje. Posle pada Kurmuka, pažnja se premešta na pravac prema Ed Damazinu i severnijim delovima Plavog Nila, dok se istovremeno pojačava i opasnost da sukob dobije još izraženiju regionalnu dimenziju. Za sada je jasno samo jedno, Kurmuk je ponovo postao simbol starog sudanskog fronta koji se vraća u središte rata.
U sudanskom ratu spoljne veze postoje na sve strane, ali nisu uvek formalno priznate niti potpuno javne. Sudanska vojska je politički i vojno bliža centrima moći koji žele očuvanje postojeće državne strukture u Kartumu, dok se RSF oslanja na mreže koje mu omogućavaju novac, logistiku, naoružanje i prekogranične pravce delovanja.
U pozadini se ukrštaju interesi više arapskih država, Etiopije, Turske, Irana i drugih aktera koji Sudan ne posmatraju samo kao unutrašnji rat, već kao prostor uticaja, granica, trgovinskih koridora, zlata, Crvenog mora i budućeg regionalnog rasporeda snaga.
Zapadne države se javno predstavljaju kao zagovornici primirja i humanitarnih rešenja, ali i one Sudan posmatraju kroz sopstvene interese, posebno njihove plovidbe tuda, uticaj na Crvenom moru i kontrolu šireg regiona. Istok takođe ima interes u Sudanu zbog svoje strateške i pomorske projekcije, ali u ovom sukobu nije vidljiv spoljni akter u svakodnevnom smislu kao faktor koji je neposredno vezan za teren.
