Koliko je američkog oružja stiglo na Tajvan 2025. godine i da to zaista menja ravnotežu snaga

Tokom 2025. godine Sjedinjene Američke Države nastavile su intenzivne isporuke vojne opreme Tajvanu, u okviru dugoročnog procesa modernizacije Oružanih snaga Republike Kine (Tajvana). Taj proces je značajno ubrzan nakon promene američke politike 2019. godine, tokom prve administracije Donalda Trampa, kada je Vašington prešao sa ograničene i oprezne vojne saradnje na daleko aktivniju i otvoreniju podršku tajvanskim vojnim kapacitetima.

Specifičan međunarodni položaj Tajvana, koji ima zvanične diplomatske odnose sa svega dvanaest manjih država, a na papiru ih još manje priznaje kao državu, učinio je Sjedinjene Države praktično jedinim velikim i pouzdanim snabdevačem oružja. Većina drugih proizvođača oružja izbegava direktne isporuke zbog Pekinga i straha od političkih i ekonomskih posledica.

Ipak, i pored političke podrške Vašingtona, isporuke američkog oružja Tajvanu prate ozbiljna kašnjenja. Do kraja 2025. godine zaostaci u realizaciji ugovora premašili su 21 milijardu dolara, što je izazvalo otvoreno nezadovoljstvo u Tajpeju.

Uprkos tome, količina isporučene opreme tokom godine bila je značajna i imala je vidljiv uticaj na strukturu tajvanskih oružanih snaga.

Abramsi na Tajvanu, simbol moći sa ograničenjima

Najznačajnija pojedinačna isporuka tokom 2025. godine bila je druga serija glavnih borbenih tenkova M1A2 Abrams. Nakon prve isporuke od 38 tenkova u decembru 2024. godine, dodatna 42 tenka stigla su u julu 2025. godine. Time je omogućeno formiranje punog oklopnog bataljona, koji je zvanično proglašen operativnim 31. oktobra 2025. godine.

Bataljon je raspoređen u okviru 3. kombinovanog bataljona 584. oklopne brigade, čija je osnovna uloga izvođenje mobilnih kontranapada u slučaju kineskog amfibijskog iskrcavanja i razbijanje eventualnih opkoljavanja na obalskim pravcima. Abramsi, zahvaljujući gasno-turbinskom motoru, nude visoku pokretljivost i snažnu vatrenu moć, ali istovremeno nose ozbiljna ograničenja. Njihova ogromna potrošnja goriva, visoki zahtevi za održavanje i ograničena kompatibilnost sa infrastrukturom ostrva Tajvan dovode u pitanje njihovu dugoročnu upotrebljivost u realnim borbenim uslovima.

For the first time, M1A2T “Abrams” Main Battle Tanks with the Republic of China Army have been been spotted in active combat service in Taiwan, participating in ongoing Rapid Response Exercises to counter snap-military drills by the Chinese People’s Liberation Army Eastern… pic.twitter.com/T4mjjNFKgd

— OSINTdefender (@sentdefender) December 30, 2025

Harpun kao stub obalske odbrane

Druga veća isporuka u 2025. godini odnosila se na obalske protivbrodske raketne sisteme RGM-84L-4 Harpoon Block II. Tajvan je primio prvih pet mobilnih lansirnih vozila i jedan radar za dugodometno osmatranje. Ukupni plan predviđa nabavku do 100 lansera i 400 raketa do 2031. godine, ali se sposobnost američke industrije da ispuni te rokove sve češće dovodi u pitanje.

Iako je Harpun u službi još od 1977. godine, a modernizovane varijante donose određena unapređenja, sistem i dalje pati od kratkog dometa, podzvučne brzine i ograničene sposobnosti izbegavanja savremenih protivvazdušnih sistema. Ipak, u okviru tajvanske strategije protivpristupne i obalske odbrane, mobilni Harpun sistemi i dalje predstavljaju ključni element odvraćanja protiv kineske mornarice.

HIMARS i politička crvena linija

Najkontroverznija isporuka ostaje raketni sistem HIMARS. Prvih 11 lansera isporučeno je krajem 2024. godine i dodeljeno 58. artiljerijskoj komandi 10. armijskog korpusa. Tokom 2025. godine sistem je prošao taktičku verifikaciju, uključujući prvo bojevo gađanje 12. maja na jugu ostrva, kada su ispaljene 33 rakete. Prva operativna četa HIMARS formirana je 4. jula 2025. godine.

Prema podacima Ministarstva nacionalne odbrane Tajvana, Vašington je ubrzao isporuku preostalih 18 lansera, pomerivši rok sa 2027. na poslednji kvartal 2026. godine. Posebnu zabrinutost izaziva mogućnost korišćenja balističkih raketa ATACMS, koje omogućavaju udare duboko u unutrašnjost kineskog kopna. Širenje američkih balističkih sistema van NATO-a do sada je bilo izuzetno ograničeno, što ovu isporuku čini strateški osetljivom.

F-16, kašnjenja i frustracije

Nasuprot očekivanjima, program nabavke 66 lovaca F-16 Blok 70 ostao je gotovo potpuno blokiran. Tokom cele 2025. godine Oružanim snagama Republike Kine formalno je predat samo jedan avion, i to u Sjedinjenim Državama, gde će služiti isključivo za obuku. Avion neće stići na Tajvan u dogledno vreme.

Iako ugovor predviđa isporuku svih 66 letelica do kraja 2027. godine, čak i taj rok se sve više dovodi u pitanje. Premijer Čo Jung-tai javno je izjavio da Tajpej ne isključuje pravne korake protiv proizvođača, ali je istovremeno priznao da mehanizmi američkog sistema prodaje vojne opreme ne predviđaju klasične odštetne zahteve.

Rezerve kao slaba tačka sistema

Paralelno sa američkim isporukama, Tajvan pokušava da modernizuje i sopstvene rezervne kopnene snage. Ministarstvo nacionalne odbrane potvrdilo je planove za opremanje rezervista oklopnim vozilima, samohodnom artiljerijom i bespilotnim sistemima. Posebna pažnja usmerena je na lokalno proizvedena vozila CM-32, CM-33 i CM-34, kao i na tenkove sa topovima kalibra 105 mm.

Međutim, revizija iz jula 2025. godine pokazala je ozbiljne probleme. Rezervnim jedinicama nedostaje oko 30 procenata opreme, dok su komunikacioni i medicinski kapaciteti pali ispod 60 procenata potrebnog nivoa. Dodatni udarac predstavljaju tehnički problemi domaćih borbenih vozila, uključujući strukturne pukotine nastale usled lošeg zavarivanja i zamora materijala.

Zaključak: nema nikakve promene strateške ravnoteže u Tajvanskom moreuzu

Iako su Sjedinjene Države tokom 2025. godine isporučile Tajvanu simbolično snažne, ali količinski ograničene sisteme, poput Abramsa, HIMARS-a i Harpuna, ukupna ravnoteža snaga u Tajvanskom moreuzu nastavila je da se pomera u korist Kine.

Odbijanje Vašingtona da odobri isporuku osetljivijih sistema, poput lovaca pete generacije, pokazuje granice američke podrške. Tajvan ostaje u paradoksalnoj poziciji, politički snažno podržan od strane zapada, ali vojno i dalje ograničen u pokušaju da parira ekspresno rastućim kapacitetima Narodnooslobodilačke armije Kine.