Let dva ruska bombardera dugog dometa Tu-22M3 iznad neutralnih voda Baltičkog mora 20. aprila 2026. godine uklapa se u širi bezbednosni okvir koji prevazilazi samu patrolu. Prema saopštenju ruskog Ministarstva odbrane, bombarderi su izveli planirani let u trajanju dužem od četiri sata, uz pratnju lovaca Su-35S. Let je, kako je navedeno, sproveden u skladu sa međunarodnim pravilima korišćenja vazdušnog prostora.
Međutim, operacija je od početka imala i jasnu demonstrativnu dimenziju. Analiza snimaka koje je objavio ruski TV kanal „Zvezda“ pokazuje da su Tu-22M3 tokom misije nosili krstareće rakete H-22 ili H-32 u centralnom delu trupa. Vidljivo naoružanje, koje se na snimku jasno uočava, protumačeno je kao signal severnom krilu NATO-a u trenutku pojačanih tenzija.
Prema dostupnim podacima, bombarderi su poleteli sa vazduhoplovne baze Solci, dok su dan ranije dva aviona Tu-22M3, uključujući letelicu sa registarskim brojem RF-94149 i crvenim repnim brojem 15, prebačena iz baze Olenja u Murmanskoj oblasti u Solci, u pripremi za operacije nad Baltičkim morem. Pratnju su obezbeđivali lovci Su-35S iz 159. lovačkog avijacijskog puka, među kojima i avion sa registarskim brojem RF-81717 i crvenim repnim brojem 50, koji je poleteo sa aerodroma u Petrozavodsku.
Tokom leta rusku grupu su pratili borbeni avioni država članica NATO-a i partnerskih zemalja. U oblasti ostrva Bornholm presreli su ih F-35A Kraljevskog danskog ratnog vazduhoplovstva, koji su poleteli sa baze Skridstrup. U zoni oko Gotlanda ruske avione su pratila dva švedska JAS 39 Gripen. Ministarstvo odbrane Rusije navelo je da su na pojedinim delovima rute bombardere pratili avioni „stranih država“, bez detaljnog preciziranja.
Ruska strana ističe da posade Daljinske avijacije redovno lete iznad neutralnih voda Severnog ledenog okeana, Severnog Atlantika, Tihog okeana, kao i Baltičkog i Crnog mora, te da su svi letovi u skladu sa međunarodnim pravilima. Ipak, kontekst u kojem se ova misija odvila daje joj šire značenje.
Kijev uz izviđanje NATO-a pojačao napade, Moskva preti EU fabrikama dronova
Istovremeno sa demonstrativnim letovima nad Baltikom, Moskva je pojačala retoriku u vezi sa evropskom proizvodnjom i isporukom bespilotnih letelica Ukrajini. Više izvora iz ruske vlade izdalo je eksplicitna upozorenja da bi objekti povezani sa proizvodnjom dronova mogli postati potencijalne mete. Bivši predsednik Dmitrij Medvedev izjavio je da se takvi objekti mogu smatrati legitimnim ciljevima za ruske oružane snage. Rusko Ministarstvo odbrane je, prema navodima, objavilo spisak firmi i proizvodnih lokacija širom Evrope koje učestvuju u razvoju ili isporuci komponenti za bespilotne sisteme, uz ocenu da takve isporuke „uvlače Evropu dublje u rat“.
Ova upozorenja dolaze u trenutku kada se napadi dronovima sa ukrajinske teritorije ubrzano šire po obimu i dometu. Ruski analitičari sve češće ukazuju na poteškoće u održavanju održive i dugoročno efikasne odbrane od velikih talasa bespilotnih letelica. Objavljene su fotografije i snimci požara u više ruskih urbanih centara nakon udara na infrastrukturne i industrijske objekte.
🇺🇦🇷🇺 Ukraine hit Tuapse again (Russia).
— Mario Nawfal (@MarioNawfal) April 20, 2026
Over 25 explosions reported at the Rosneft refinery and port complex in Krasnodar Krai, with at least 2 storage tanks now on fire and the glow visible for kilometers.
This is the 2nd major strike on the same site in weeks. The last one… https://t.co/1Oa8iPLuqE pic.twitter.com/MFlxF45pP9
Primer koji se konkretno navodi jeste rafinerija u Tuapseu. Nakon što je objavljeno da je požar od prethodnog napada dronom ugašen, usledio je novi udar. Tokom istog napada, izviđački avion NATO-a AWACS E-3 Sentry dejstvovao je iznad turske obale Crnog mora. Takvi ponovljeni napadi, prema ruskim izvorima, predstavljaju ozbiljan pritisak na energetsku infrastrukturu i ekonomiju. Šteta na strateškim industrijskim objektima ima i simbolički i praktični efekat, jer pogađa civilnu sferu i širu ekonomsku stabilnost.
Krajem marta sekretar Saveta bezbednosti Rusije Sergej Šojgu izjavio je da su ukrajinski dronovi dugog dometa počeli da predstavljaju direktnu pretnju regionima duboko unutar Rusije, uključujući industrijski značajan Ural. On je naglasio da je bezbednosna dinamika promenjena tempom razvoja i operativne upotrebe bespilotnih sistema, navodeći da su oblasti koje su ranije smatrane bezbednim sada u zoni neposredne pretnje.
Ukrajinski napadi na ruske vojne i strateške ciljeve dobili su značajnu političku podršku u pojedinim zapadnim državama. U julu 2025. godine general-major nemačke vojske Kristijan Frojding javno se zalagao za nastavak napada na ruske aerodrome i objekte vojne proizvodnje, uz poruku da se sredstva dugog dometa koriste za neutralisanje aviona i infrastrukture pre njihove operativne upotrebe.
Najznačajniji udar na rusku stratešku avijaciju izveden je 1. juna u okviru operacije „Paukova mreža“. Tokom tog napada pogođeni su bombarderi Tu-95MS i Tu-22M3 na više vazduhoplovnih baza. Procene govore da bi oporavak dela ruske flote strateških bombardera mogao potrajati godinama, što je dodatno promenilo odnos rizika i odvraćanja.
U takvom okruženju, patrola Tu-22M3 nad Baltičkim morem sa vidljivim naoružanjem može se tumačiti kao deo šire poruke. S jedne strane, ruska strana insistira da su u pitanju rutinske aktivnosti Daljinske avijacije u međunarodnom vazdušnom prostoru. S druge, paralelna upozorenja o evropskim fabrikama dronova i sve češći udari duboko u rusku teritoriju ukazuju na rizik daljeg širenja bezbednosne dinamike.
Pitanje koje ostaje otvoreno jeste kako će se razvijati odnos između intenziviranih ukrajinskih napada dronovima, političke i industrijske podrške tim naporima u EU i potencijalnih ruskih protivmera. U prostoru od Baltičkog mora do dubine ruskog industrijskog pojasa, vazdušna dimenzija sukoba dobija novu težinu, dok demonstrativni letovi i upozorenja postaju deo šire strateške komunikacije.
