U Sjedinjenim Državama održana je zvanična ceremonija lansiranja prvog namenskog bespilotnog matičnog broda Marauder MUSV, odnosno srednjeg bespilotnog površinskog vozila. Reč je o plovilu koje nije naknadno prerađeni civilni brod, već platforma od početka projektovana za autonomne pomorske misije, rad na otvorenom okeanu i transport manjih bespilotnih sistema.
Marauder je zamišljen kao matični brod za pomorske dronove, ali i kao modularna platforma koja može da menja ulogu u zavisnosti od zadatka. U američkoj mornaričkoj logici, ovakvi sistemi treba da popune prostor između klasičnih ratnih brodova sa posadom i manjih bespilotnih plovila ograničenog dometa.
Prema Ministarstvu odbrane SAD, projekat je deo koncepta „hibridne flote“, u kojoj brodovi sa posadom, bespilotne platforme, senzori i oružje dugog dometa deluju zajedno u distribuiranim operacijama. Glavni prostor za takav koncept je Indo-Pacifik, gde američka mornarica mora da računa na ogromne udaljenosti, kinesku protivbrodsku arhitekturu, gusto izviđanje i mogućnost gubitaka u prvim danima velikog sukoba.
Brod bez mosta, kabina i posade
Najupadljivija osobina Maraudera je potpuno odsustvo klasičnog mosta, kabina i sistema za održavanje života posade. Pošto na brodu nema mornara, nema potrebe za prostorom za spavanje, kuhinjom, sanitarnim blokovima, sistemima za ventilaciju namenjenim ljudima, komandnim mostom ili zaštitom posade.
To značajno menja unutrašnju organizaciju plovila. Prostor koji bi kod klasičnog broda bio rezervisan za ljude sada se može koristiti za gorivo, teret, senzore, komunikacione sisteme ili manje bespilotne platforme. Time se smanjuju troškovi proizvodnje i održavanja, a istovremeno povećava prostor za korisni teret.
Plovilom upravlja softverski paket kompanije Saronic, sa elementima veštačke inteligencije i daljinskim nadzorom operatera. To znači da Marauder nije zamišljen kao potpuno nezavisna „pametna mašina“ koja sama odlučuje o svemu, već kao autonomna platforma koja izvršava zadatke pod ljudskom kontrolom i u okviru unapred definisanih pravila.
Modularna paluba za kontejnere i dronove
Višenamenska paluba broda duga je približno 55 metara i može da primi standardne ISO transportne kontejnere. U konfiguraciji koju navode američki izvori, Marauder može nositi do četiri kontejnerska modula od 12 metara ili osam modula od 6 metara.
Kao što smo prehodno izvestili, to mu daje veliku fleksibilnost. U jednom scenariju može biti nosač izviđačkih senzora, u drugom matični brod za manje pomorske dronove, u trećem komunikacioni relej, a u četvrtom platforma za logistiku ili udarne module. Sama promena misije može se izvršiti za nekoliko sati, zamenom kontejnerskih paketa.
Nosivost nove konfiguracije navodi se do 150 tona, što je znatno više od ranijih podataka koji su za Marauder pominjali nosivost od 40 tona. U ranijoj fazi, kada je projekat predstavljen javnosti, kompanija Saronic navodila je plovilo dugo oko 46 metara, sa dometom većim od 3.500 nautičkih milja i mogućnošću samostalne plovidbe ili kruženja u zoni misije duže od 30 dana.
Sada se za novu verziju navodi maksimalna brzina od preko 46 kilometara na čas, odnosno 25 čvorova, krstareća brzina oko 22 kilometra na čas, odnosno 12 čvorova, i domet do 10.000 kilometara bez dopune gorivom.
Od izviđanja do udarnih misija
Marauder je projektovan da bude višenamenska platforma. U osnovnoj ulozi može nositi manje bespilotne površinske ili podvodne sisteme, prikupljati podatke, nadzirati more, širiti komunikacionu mrežu i delovati kao istureni senzor američke flote.
Ranije predstavljeni koncept pominjao je i mogućnost naoružavanja lakim mitraljezom kalibra 7,62 ili 12,7 milimetara, kao i potencijalnu integraciju vođenih raketa poput MILAN ili TOW. Takve opcije pokazuju da se Marauder ne posmatra samo kao izviđačka platforma, već i kao budući nosač oružja za misije u kojima klasični ratni brod ne mora ili ne treba da bude izložen.
Brod je, prema ranijim podacima, opremljen i sistemom za zaštitu od nuklearnih, bioloških i hemijskih pretnji, kao i automatskim sistemom za gašenje požara. Ti detalji ukazuju da se ne radi o jednostavnom komercijalnom dronu na vodi, već o platformi koja se uvodi u vojne scenarije visokog rizika.
Saronic i američka brodogradnja
Kompanija Saronic Technologies iz Teksasa već je ranije predstavila Marauder kao jednu od ključnih platformi za buduću bespilotnu mornaricu. Važan korak bio je i najavljeni ulazak u brodogradilište Gulf Craft u Luizijani, čime je kompanija dobila industrijsku osnovu za prototipizaciju i proizvodnju autonomnih brodova.
Kupovina Gulf Craft-a donela je skoro 40 hektara proizvodne površine, a planirano je ulaganje veće od 250 miliona dolara u modernizaciju infrastrukture, nabavku nove opreme i organizaciju brže proizvodnje. Nakon nadogradnje brodogradilišta, Saronic je najavljivao mogućnost isporuke do 50 bespilotnih brodova godišnje.
Ova industrijska dimenzija važna je koliko i sam brod. Američka mornarica ne traži samo jedan demonstrator, već kapacitet za serijsku proizvodnju bespilotnih plovila koja mogu da se uvode u većem broju. U nadmetanju sa Kinom, broj i tempo proizvodnje postaju jednako važni kao i pojedinačne karakteristike platforme.
Trampov dekret i kineska senka
Program se uklapa u širi američki napor da obnovi domaću brodogradnju. Predsednički dekret Donalda Trampa o jačanju američke brodogradnje predstavljen je kao odgovor na kinesku dominaciju u ovoj industriji. Cilj je povećanje komercijalnih i vojnih kapaciteta, jačanje zapošljavanja u pomorskom sektoru i smanjenje zavisnosti od lanaca snabdevanja povezanih sa Kinom.
Dekret predviđa i uvođenje visokih pristanišnih taksi za brodove koji pripadaju flotama izgrađenim u Kini ili plove pod kineskom zastavom. Saveznici SAD podstiču se da razmotre slične mere. Ovaj predlog je, međutim, izazvao kritike trgovinskih udruženja i izvoznika, koji upozoravaju na moguće poremećaje u lancima snabdevanja i rast inflacije.
Marauder se zato pojavljuje u trenutku kada američka mornarica pokušava da reši dva problema odjednom: kako da dobije veći broj platformi za rat u udaljenim zonama i kako da smanji industrijski jaz prema Kini, posebno u brodogradnji.
Nova uloga bespilotnih brodova
Marauder MUSV predstavlja sledeći korak u američkom shvatanju pomorskog rata. Umesto da svaka misija zavisi od velikog broda sa posadom, deo izviđanja, nadzora, komunikacije, transporta dronova i potencijalnih udara prebacuje se na jeftinije i brojnije autonomne platforme.
U Indo-Pacifiku takav pristup ima poseban smisao. Udaljenosti su velike, rizik za klasične brodove je visok, a protivnik raspolaže snažnim sistemima za nadzor i protivbrodske udare. Bespilotni matični brod može da se pošalje dalje, duže ostane u zoni i prihvati rizik koji bi za brod sa posadom bio politički i vojno skuplji.
Marauder je zato više od jednog novog plovila. On je deo pokušaja da američka mornarica izgradi flotnu arhitekturu u kojoj veliki brodovi, autonomni brodovi, mali dronovi i kontejnerski moduli čine jedinstvenu mrežu za rat na velikim udaljenostima.
