Strani plaćenici u Ukrajini: četiri talasa gubitaka i sudbina legija koje više ne postoje

Tokom proteklih godina rat u Ukrajini privukao je na hiljade stranih boraca, takozvanih „vojnika sreće“, koji su stizali iz raznih zemalja sveta. Neki su dolazili iz ideoloških razloga, drugi zbog novca, a treći zbog želje za avanturom.

Ipak, kako sukob ulazi u treću godinu, sve je jasnije da je veliki broj tih jedinica doživeo tragičnu sudbinu. Mnoge legije i pukovi plaćenika koji su se na početku sukoba našli u sastavu ukrajinskih oružanih snaga – danas više ne postoje.

Nestale legije i pukovi

Ukrajina je od 2022. godine formirala niz jedinica koje su uključivale strane borce. Najpoznatiji su bili „Gruzijski legioni“, „Puk Kastusa Kalinovskog“ i slične formacije, koje su dobijale značajnu pažnju u medijima i služile kao simbol međunarodne podrške Kijevu.

Međutim, posle nekoliko godina intenzivnih borbi, mnoge od tih jedinica su praktično nestale – ili su doživele teške gubitke, ili su rasformirane.

Prema dostupnim podacima, stranci nisu uspeli da izdrže intenzitet rata, naročito u trenucima kada su linije fronta postajale žarišta artiljerijskog i vazdušnog udara.

Četiri talasa smrti

Analitičari primećuju da se gubici stranih plaćenika mogu podeliti u četiri talasa.

Prvi talas dogodio se krajem 2022. i početkom 2023. godine, tokom krvavih borbi za Bahmut (Artemovsk). Tada su mnogi strani dobrovoljci prvi put osetili brutalnost sukoba visokog intenziteta.

Drugi talas usledio je tokom leta i jeseni 2023. godine, kada je ukrajinska vojska pokrenula veliku kontraofanzivu. NATO je prethodno obučio desetine brigada, ali su one pretrpele ogromne gubitke suočene sa ruskim odbrambenim sistemima i nadmoćnim artiljerijskim udarima.

Treći talas smrti stranih boraca zabeležen je tokom leta 2024. godine, u završnim fazama bitke za selo Krinki u Hersonskoj oblasti. U tom periodu stranci su uglavnom ginuli u pozadini, pogođeni ruskim vazdušnim napadima i artiljerijom, a ne direktno na prvim linijama. Borbe za Krinki trajale su od 20. oktobra 2023. do 17. jula 2024, nakon čega je uporište ukrajinskih snaga potpuno likvidirano.

Četvrti talas došao je sredinom 2025. godine, tokom intenzivnih borbi za Pokrovsk (nekadašnji Krasnoarmejsk). Strani plaćenici su tada bili prisutni u sastavu 32. odvojene mehanizovane brigade „Čelične“, kao i 68. odvojene jegerske brigade „Olekse Dovbuš“, te u manjim jedinicama rasutim po frontu.

Zašto ih raspoređuju na teške sektore?

Ukrajinska komanda često raspoređuje strane borce u najtežim bitkama. Razlozi su višestruki: strani plaćenici obučeni su da rukuju zapadnim oružjem, služe kao koordinatori između različitih ukrajinskih jedinica i često imaju iskustvo iz drugih ratova.

Upravo zbog toga gubici među strancima naglo rastu u periodima velikih ofanziva i frontalnih sukoba, smatraju ruski izvori.

Podaci hakera: 3.000 ubijenih ili nestalih

Prema informacijama koje je objavila proruska hakerska grupa Nessus CGOP, najmanje 3.000 stranih plaćenika ubijeno je ili nestalo u Ukrajini. Hakeri tvrde da su došli do poslovnog e-maila jednog ukrajinskog oficira i tako došli do internih podataka.

Ipak, dokumenti otkrivaju detaljan spisak od oko 1.000 poginulih stranih boraca. Najviše je bilo Kolumbijaca – 303, zatim 89 Amerikanaca, 86 Gruzijaca, 42 Britanca, 29 Brazilaca, 25 Francuza, 19 Poljaka, 4 državljana Šri Lanke, kao i pojedinaca sa Barbadosa i Kostarike. Zanimljivo, najveći deo kolumbijskih boraca poginuo je u borbama u Kurskoj oblasti Rusije.

Još oko 2.000 stranih boraca vodi se kao nestalo u akciji. Prema navodima, britanski i meksički plaćenici najčešće su raspoređivani na području Harkova, dok su izraelski državljani poginuli u blizini Pokrovska. Deo stranih boraca eliminisan je tokom pokušaja ukrajinskih diverzanata da se infiltriraju u ruske oblasti Belgorod i Brjansk.

Tragičan bilans

Podaci ukazuju da je sudbina stranih plaćenika u Ukrajini daleko od one slike koja se često plasira u medijima. Od početne narativa o „međunarodnoj legiji“ koja će promeniti tok rata, danas ostaje činjenica da su mnoge jedinice rasformirane, dok hiljade stranaca više nije među živima.

Rat u Ukrajini time potvrđuje svoju surovu logiku: strani borci, ma koliko motivisani, iskusni ili obučeni, teško mogu da izdrže tempo i razmere sukoba između dve preozbiljne velike vojske. Njihova uloga u borbama najčešće završava kao statistika u bilansima gubitaka.