Američka kopnena vojska menja način na koji namerava da naoružava svoje lake pešadijske jedinice. Umesto oslanjanja isključivo na oklopna borbena vozila i teške raketne lansere, Pentagon ispituje mogućnost da relativno mala terenska vozila dobiju vatrenu moć koja je donedavno bila rezervisana za znatno veće platforme. Takva kombinacija posebno je zanimljiva za jedinice koje moraju brzo da menjaju položaje i deluju na širokom prostoru.
Savremeno bojište dodatno komplikuje činjenica da protivnički položaji često nisu neposredno vidljivi. Tenkovi, artiljerija i komandna mesta mogu biti zaklonjeni terenom, dok izviđački dronovi omogućavaju njihovo otkrivanje na udaljenostima koje prevazilaze domet standardnog pešadijskog naoružanja. Upravo tu nastaje potreba za raketom kojom vojnik može da upravlja i nakon lansiranja.
Najnovije ispitivanje američke vojske pokazalo je koliko je takav koncept odmakao. Posebno je značajno što su u gađanjima učestvovali obični pripadnici pešadijskih jedinica, a ne samo iskusni probni operateri proizvođača. Rezultati bi mogli da odrede izgled budućih mobilnih raketnih jedinica.
Sedamnaest lansiranja tokom trodnevnog ispitivanja
Kompanija Lockheed Martin saopštila je 20. oktobra da je uspešno završila trodnevnu demonstraciju raketnog sistema Spike NLOS, integrisanog na lako taktičko vozilo ISV-U kompanije GM Defense. Testiranje je izvedeno na poligonu Dagvej u američkoj saveznoj državi Juta.
Tokom ispitivanja izvedeno je 17 preciznih gađanja simuliranih operativnih ciljeva na različitim udaljenostima. Sve rakete lansirane su sa vozila ISV-U, što predstavlja prvo potvrđeno bojevo gađanje ovim sistemom sa navedene platforme.
Većinu lansiranja izveli su pripadnici američke pešadije, koji su obuku za korišćenje sistema i bojeva gađanja završili tokom iste nedelje. Proizvođač nije objavio tačne daljine pojedinačnih dejstava, broj direktnih pogodaka niti konačnu konfiguraciju lansera.
Ispitivanje je deo programa M-LRPSM, kojim američka kopnena vojska želi da opremi mobilne brigade raketama za precizne udare velikog dometa, uključujući ciljeve izvan neposredne vidljivosti operatera.
Izraelska raketa koja pogađa ciljeve iza prepreka
Spike NLOS razvila je izraelska kompanija Rafael Advanced Defense Systems, dok Lockheed Martin sarađuje sa proizvođačem na njenom plasmanu i integraciji u američke vojne sisteme.
Savremena verzija rakete ima deklarisani domet do 32 kilometra prilikom lansiranja sa kopnenih platformi. Koristi elektrooptičku i infracrvenu glavu za samonavođenje, uz dvosmernu vezu koja operateru prenosi sliku sa kamere tokom leta.
Takvo rešenje omogućava identifikaciju cilja, korekciju putanje, promenu mete ili prekid napada nakon lansiranja. Za razliku od standardnog protivtenkovskog sistema Javelin, operater ne mora da vidi cilj u trenutku opaljenja, pod uslovom da raspolaže odgovarajućim podacima za njegovo pronalaženje i uspostavljanje navođenja.
Spike NLOS već se koristi sa kopnenih vozila, helikoptera i plovila. Između ostalog, Grčka je ugovorila nabavku ove rakete za kopnene snage, helikoptere AH-64 Apache i patrolne brodove, dok ju je američka vojska ranije odabrala za naoružavanje svojih helikoptera AH-64E.
Od Ševrolet terenca do raketne platforme
ISV-U predstavlja višenamensku verziju američkog lakog taktičkog vozila Infantry Squad Vehicle, razvijenog na osnovi komercijalnog modela Chevrolet Colorado ZR2. Za razliku od osnovne izvedbe koja prevozi devet vojnika, ISV-U ima četiri ili pet sedišta i zadnji teretni prostor prilagođen različitim borbenim uređajima.
Vozilo koristi 2,8-litarski turbodizel motor Duramax, automatski menjač sa šest stepeni prenosa i pogon na sva četiri točka. Njegova prednost je mogućnost prevoza helikopterima, brzo premeštanje po terenu i korišćenje velikog broja komercijalno dostupnih komponenti.
Američka industrija već je razvijala različite vojne izvedbe Chevroletove platforme, uključujući laka ekspediciona vozila namenjena američkim i savezničkim snagama.
Modularnost ISV-U omogućava ugradnju sistema elektronskog ratovanja, protivdronovske opreme i raketnih lansera. Na sajmu AUSA 2025. prikazana je i integracija robotizovane ruke Ralar za lansiranje i prihvat dronova sa ove platforme.
Nova konfiguracija sa Spike NLOS pokazuje da američka vojska razmatra korišćenje iste porodice vozila za vatrenu podršku na udaljenostima od više desetina kilometara. Njena najveća slabost ostaje odsustvo ozbiljnije oklopne zaštite, zbog čega su pravovremeno otkrivanje cilja i brzo napuštanje vatrenog položaja posebno važni.
Slede nova ispitivanja pre početka proizvodnje
Lockheed Martin je u avgustu 2025. završio prvu fazu ispitivanja Spike NLOS za program M-LRPSM, tokom koje su tri rakete pogodile ciljeve, uključujući dva zaklonjena od neposredne vidljivosti. U oktobru iste godine kompanija je dobila ugovor vredan 30 miliona dolara za drugu fazu, usmerenu na integraciju na lako vozilo i bezbednost upotrebe.
Najnovija demonstracija predstavlja nastavak upravo tog procesa. Američka vojska narednih godinu dana planira dodatna ispitivanja, uz neposredno učešće pešadijskih jedinica koje već proveravaju sistem kroz program Transformation in Contact.
Treća faza trebalo bi da obuhvati početak početne proizvodnje i isporuku završnih prototipova. Međutim, konačna odluka o nabavci, broj budućih lansera i raspored njihovog uvođenja u operativne jedinice još nisu objavljeni.
