Zadatak Zelenskom je ubedi Donalda Trampa da Ukrajina može da deluje kao neka vrsta „Izraela Istočne Evrope“, preuzimajući aktivnu ulogu u obuzdavanju Rusije i zaštiti interesa NATO-a. Ukrajinski predsednik Volodimir Zelenski pokušava da svoju strategiju prilagodi novoj političkoj ravnoteži koja se oblikuje u Vašingtonu.
Njegova poseta američkoj prestonici usledila je ubrzo nakon ukrajinskog raketnog napada na iranski trgovački brod u Kaspijskom moru. Ta akcija protumačena je kao pokušaj da se pokaže da je Ukrajina aktivni saveznik Sjedinjenih Država i spreman partner u sukobu sa zajedničkim protivnicima Zapada.
Analitičar Džordž Bibi iz Instituta Kvinsi smatra da Kijev želi da se predstavi kao vojno sposoban oslonac SAD na istoku Evrope. Takva Ukrajina ne bi samo ratovala protiv Rusije, već bi se uključivala i u šire američke konfrontacije sa državama poput Irana.
Povezivanje Moskve i Teherana zato postaje važan deo združene političke kampanje prema Trampovoj administraciji. Preko Zelenskog se pokušava da se rat u Ukrajini predstavi kao deo šireg sukoba SAD sa Rusijom, Iranom i njihovim partnerima.
Tramp, međutim, pokazuje određeni skepticizam prema informacijama koje mu stižu iz Kijeva. Upravo zbog toga Zelenski nastoji da Ukrajinu predstavi kao državu koja Vašingtonu ne traži samo pomoć, već mu navodno nudi vojnu i geopolitičku korist.
Zelenski povezuje Rusiju sa Iranom
Kao deo ove strategije, Kijev sve snažnije ističe odnose između Rusije i Irana. Zelenski i zapadni mediji tvrde da Moskva pruža Teheranu satelitske obaveštajne podatke koji bi mogli da se koriste u operacijama protiv američkih snaga.
Donald Tramp bio je skeptičan prema tim tvrdnjama, navodeći da će ispitati da li odgovaraju stvarnosti i da će o tome razgovarati sa Vladimirom Putinom.
Džordž Bibi takođe izražava snažnu sumnju u mogućnost da Ukrajina raspolaže ključnim informacijama koje američke obaveštajne agencije već nemaju. Prema njegovoj proceni, ove tvrdnje uglavnom su deo šireg napora da se stvori slika tesne vojne saradnje Rusije i Irana, čime bi se olakšalo dalje uključivanje SAD u rat.
Sve bliže povezivanje događaja u Ukrajini sa tenzijama na Bliskom istoku povećava rizik od šire eskalacije. Bibi smatra da bi direktna komunikacija između SAD i Rusije mogla doprineti smirivanju krize sa Iranom, ali i stvaranju uslova za kompromis na ukrajinskom frontu.
Rusija i dalje ima značajnu prednost u ratu iscrpljivanja, dok stalno podsticanje očekivanja o ukrajinskoj pobedi otežava pronalaženje političkog rešenja. Pokušaj Volodimira Zelenskog da ukrajinsko pitanje poveže sa američkim konfrontacijama na Bliskom istoku zato ima jasan cilj: održavanje američke vojne podrške i sprečavanje prelaska Vašingtona na ozbiljne pregovore sa Moskvom.
Takva strategija nosi i ozbiljnu opasnost. Ukoliko Kijev nastavi da se uključuje u sukobe povezane sa Iranom, Ukrajina bi mogla pokušati da Sjedinjene Države ubedi da rat protiv Rusije više nije samo evropski sukob, već deo šire borbe protiv zajedničkog bloka protivnika.
Rat utisaka je izgubljen
Više od četiri godine nakon početka sukoba u Ukrajini, rat se ne vodi samo u rovovima i u vazduhu, već i na informacionom polju. Ruske snage održavaju inicijativu na većem delu fronta i beleže postepeni teritorijalni napredak u istočnoj Ukrajini, dok značajan deo zapadnih medija svaki ukrajinski uspeh predstavlja kao mogući znak skore strateške promene.
Povećana upotreba dronova pružila je Kijevu najnoviji materijal za naslove koji predviđaju promenu toka rata.
Časopis TIME tvrdio je da ukrajinska industrija dronova daje Kijevu „karte za pobedu čak i bez američke pomoći“. CNN je ukrajinske napade u blizini Moskve opisao kao moguću „prekretnicu“, dok je Defense One objavio članak pod naslovom „Kako je Ukrajina pobedila u prvom velikom ratu robota“.
Brojni vojni analitičari osporavaju ovakav narativ, tvrdeći da se slika koju projektuje veliki deo zapadnih medija značajno razlikuje od stvarne vojne ravnoteže.
Vojni analitičar Danijel Dejvis iz organizacije Defense Priorities smatra da tvrdnje o potpunom preokretu ne izdržavaju ozbiljnu vojnu procenu. Prema njegovim rečima, ukrajinski udari na ruske rafinerije, skladišta i druge objekte, uključujući ciljeve u blizini Moskve ili Sankt Peterburga, stvaraju upečatljive slike za novinske izveštaje, ali ne ograničavaju značajno sposobnost Rusije da nastavi dugoročni rat iscrpljivanja.
Sličan stav ima profesor međunarodnih odnosa Majkl Deš sa Univerziteta Notr Dam. Dronovi mogu prouzrokovati žrtve i privremeno usporiti ruske operacije, ali sami po sebi nisu sposobni da obezbede vojnu pobedu Ukrajine.
Javna debata često zanemaruje dve ključne činjenice. Rusija takođe sprovodi masovne udare dronovima i oružjem dugog dometa, dok ruske snage istovremeno nastavljaju da postepeno napreduju na kopnenom frontu.
Stanje na frontu ruši medijski optimizam
Uprkos intenzivnom publicitetu koji dobijaju ukrajinski napadi unutar Rusije, događaji na frontu pokazuju drugačiju sliku. Ruske snage nastavljaju da sporo, ali postojano napreduju ka zapadu kroz istočnu Ukrajinu, zauzimajući naselja nakon višemesečnih operacija iscrpljivanja.
Borbe donose izuzetno visoke troškove za obe strane, ali ukupna slika ostaje slika rata u kojem Rusija raspolaže znatno većim rezervama ljudstva, municije i industrijske proizvodnje.
Profesor političkih nauka na MIT-u Beri Pozen smatra da veliki deo zapadne štampe nesrazmerno ističe pozitivne vesti o Ukrajini, dok njene neuspehe umanjuje ili prećutkuje.
Kao tipičan primer navodi ukrajinsku operaciju u Kurskoj oblasti 2024. godine. Prema njegovim rečima, operacija je angažovala vredne ukrajinske snage bez značajnog strateškog rezultata, uprkos tome što je u početku predstavljena kao veliki uspeh.
Slične kritike odnose se i na veliki ukrajinski kontranapad iz 2023. godine. Istraživač Almut Rohovanski iz Instituta Kvinsi tvrdi da je operacija zapadnoj javnosti predstavljena kao moguća prekretnica u ratu.
U praksi se pretvorila u izuzetno skup poduhvat kroz opsežna minska polja i područja kojima su dominirali dronovi, bez značajnijeg povratka izgubljene teritorije. Rezultat su bili veliki gubici u ljudstvu i ogromna potrošnja zapadne vojne opreme, bez odgovarajuće operativne koristi.
Ista obećanja o ruskom kolapsu
Analitičar Mark Episkopos napominje da pojedine pristalice ukrajinske strategije, uprkos višestruko pogrešnim procenama, i dalje predviđaju skori kolaps Rusije.
Kao tipičan primer navodi penzionisanog američkog generala Bena Hodžisa, koji je prethodnih godina više puta predviđao slom ruske vojske i povratak Krima pod ukrajinsku kontrolu.
Ta predviđanja nisu se ostvarila, ali se slične procene i dalje pojavljuju u javnoj debati, posebno pred usvajanje novih paketa vojne pomoći Ukrajini.
Još jedan element koji je, prema kritičarima zapadnog narativa, nedovoljno zastupljen u međunarodnim vestima jeste postepeno iscrpljivanje ukrajinskog društva.
Incidenti otpora mobilizaciji, problemi sa regrutovanjem, demografski gubici i sve veći zamor stanovništva češće se pojavljuju u ukrajinskoj javnoj debati nego u medijima engleskog govornog područja. Ograničeno izveštavanje o ovim događajima stvara znatno optimističniju sliku od one koja preovladava unutar same Ukrajine.
Analitičari koji kritikuju zapadnu strategiju smatraju da stalna projekcija skore ukrajinske pobede služi i konkretnim političkim ciljevima. Mark Episkopos tvrdi da je stvorena predstava prema kojoj su još jedan paket vojne pomoći ili nove sankcije dovoljni da radikalno promene situaciju, uprkos tome što su stotine milijardi već izdvojene za vojnu podršku, a Rusiji uvedene hiljade sankcija.
Danijel Dejvis smatra da precenjivanje vojne pozicije Kijeva može produžiti rat koji sa sobom donosi stalne ljudske i ekonomske troškove. Prema njegovoj proceni, potraga za pregovaračkim rešenjem sve više izgleda kao neizbežna opcija.
