Američka vojska prvi put je rasporedila hipersonični raketni sistem „Dark Eagle“ u zapadnom Pacifiku, dovoljno blizu da delove istočne obale Kine stavi u njegov procenjeni domet. Pentagon nije otkrio tačan položaj baterije, ali je raspoređivanje izvedeno tokom vežbe koja je obuhvatila Guam, Severna Marijanska ostrva, Palau i okolna područja.
Takav prostor američkim planerima nudi više mogućih položaja sa kojih bi rakete mogle da gađaju duboko unutar kineske teritorije, bez potrebe za interkontinentalnim dometom. Potencijalne mete ne bi bile ograničene samo na baze Narodnooslobodilačke armije Kine. U dometu bi se mogli naći komandni centri, položaji PVO, raketni lanseri, pomorski objekti, logistička čvorišta, industrijska postrojenja i tehnološki centri važni za kinesku vojnu i ekonomsku moć.
„Dark Eagle“ je zato mnogo više od još jednog sistema raspoređenog na udaljenom pacifičkom ostrvu. Njegov dolazak pokazuje kako Vašington planira da ogromnu mrežu baza pretvori u lanac prednjih raketnih položaja oko Kine.
Pentagon time nastoji da nadoknadi činjenicu da je u razvoju operativnog hipersoničnog oružja godinama kasnio za Pekingom, Moskvom, pa čak i Pjongjangom. Američka prednost nije u kvalitetu pojedinačnog oružja, već u sposobnosti da ga postavi nekoliko hiljada kilometara bliže protivničkim ciljevima.
Mala baterija, veliki spisak ciljeva
„Dark Eagle“ koristi hipersonično klizno telo koje raketa-nosač ubrzava do brzine veće od 5 maha. Posle odvajanja, klizni blok nastavlja let kroz gornje slojeve atmosfere i može da menja putanju prema meti. Takvo kretanje razlikuje ga od klasične balističke rakete, čija se putanja lakše procenjuje nakon lansiranja. Velika brzina, niža putanja i mogućnost manevrisanja skraćuju vreme upozorenja i otežavaju rad protivraketne odbrane.
Sistem je namenjen uništavanju snažno branjenih i vremenski osetljivih ciljeva. Na listi se nalaze komandna mesta, radarske stanice, sistemi PVO, pokretni raketni lanseri, mornaričke baze, skladišta municije i logistički objekti koji moraju biti pogođeni pre nego što promene položaj ili budu sklonjeni.
Posebno opasna postaje mogućnost udara na kineske sisteme koji kontrolišu vazdušni i pomorski prostor oko Tajvana i duž prvog ostrvskog lanca. Američke snage bi „Dark Eagle“ mogle da koriste za otvaranje prolaza avijaciji i mornarici, uništavanjem radara, komandnih mreža i baterija raketa dugog dometa pre ulaska drugih snaga u borbu.
Raspoređivanje preko Guama, Palaua ili Severnih Marijanskih ostrva ne znači da bi svaki važan cilj u Kini automatski bio dostupan. Geografija, stvarni domet, putanja leta, položaj kineske PVO i potreba za pouzdanim obaveštajnim podacima i dalje ograničavaju izbor meta. Istočna obala Kine, međutim, prvi put se našla u procenjenom dometu operativno raspoređenog američkog kopnenog hipersoničnog sistema.
Filipini predstavljaju još povoljniji položaj. Baterija postavljena na severnim filipinskim ostrvima mogla bi da ugrozi mnogo širi pojas kineske obale, uključujući baze, luke i aerodrome naspram Tajvana. Takvo raspoređivanje nosilo bi i veliku političku cenu. Država domaćin praktično bi postala istureni raketni položaj Sjedinjenih Država i jedna od prvih meta kineskog odgovora u slučaju rata.
Amerika kasnila godinama, Kina već razvija sledeću generaciju
Strateški značaj „Dark Eaglea“ ne može da sakrije probleme koji su pratili program. Razvoj su obeležili brojni neuspešni pokušaji, tehnički kvarovi, odlaganja testova i rast troškova. Štaviše, Pentagon do danas nije objavio snimak bojevog testa, čak su i neke retke fotografije obrisane ubrzo nakon objavljivanja.
Za najveće PR magove na svetu, zaista je neobično da od revolucionarnog oružja dometa preko 3.000 kilometara javnost dobije kamione, podignute kontejnere i nijedan kadar lansiranja i dima. Nadamo se da će tokom ovih vežbi osvanuti prvi video.
Prema Pentagonu, prvi uspešan letni test završen je tek krajem 2024. godine, ipak, tada je sistem već kasnio nekoliko godina u odnosu na prvobitne planove. Dodatna ispitivanja nastavljena su tokom 2025. i 2026. godine, nakon čega je američka vojska iznenada proglasila „ograničenu operativnu sposobnost“. Ta formulacija ne znači da Pentagon raspolaže velikim brojem opremljenih baterija. Proizvodnja je ostala spora, dok je za stvarne operacije dostupan veoma mali broj lansera i raketa.
Prvo pacifičko raspoređivanje zato ima veći politički i strateški nego brojčani značaj. Nekoliko raketa ne može samostalno da promeni vojnu ravnotežu u regionu, ali može da natera Kinu da pojača zaštitu većeg broja objekata, rasprši komandne centre i izdvoji dodatne sisteme PVO za odbranu duboke pozadine.
Kina je taj razvojni prag prešla mnogo ranije. Sistem DF-17, opremljen hipersoničnim kliznim telom, uveden je u naoružanje još 2019. godine, nekoliko godina pre nego što je „Dark Eagle“ završio osnovna ispitivanja. Veruje se da je DF-17 odavno raspoređen u značajnom broju i uveden u više raketnih brigada. Postao je jedan od glavnih elemenata kineskih konvencionalnih udara po ciljevima u zapadnom Pacifiku, uključujući američke baze, aerodrome, luke i položaje PVO.
Peking se nije zaustavio na prvoj generaciji. Razvoj rakete DF-27 usmeren je ka većem dometu, dok se hipersonično protivbrodsko oružje uvodi i na velike površinske ratne brodove kineske mornarice. Kineski program već obuhvata kopnene, pomorske i moguće vazdušne platforme. Sjedinjene Države tek pokušavaju da stabilizuju proizvodnju prvog kopnenog operativnog sistema, dok Kina širi porodicu oružja namenjenog različitim dometima i vrstama ciljeva.
Vašington ipak poseduje prednost koju Peking ne može brzo da kopira. Američke baze, saveznici i pristup teritorijama širom Pacifika omogućavaju postavljanje raketa mnogo bliže kineskim granicama. „Dark Eagle“ ne mora da preleti pola planete da bi pogodio Kinu. Dovoljno je da bude raspoređen na Guamu, Palauu, Severnim Marijanskim ostrvima ili Filipinima, odakle se rastojanje do kineskih ciljeva meri regionalnim, a ne interkontinentalnim dometom.
Kina nema sličan pojas baza oko kontinentalnog dela Sjedinjenih Država. Za ugrožavanje američke teritorije potrebne su joj mnogo veće, skuplje i složenije rakete interkontinentalnog dometa, strateški bombarderi ili podmornice sposobne da neprimećeno priđu američkoj obali.
Peking zato ubrzava razvoj prvog strateškog stelt bombardera i nove generacije podmornica na nuklearni pogon, platformi koje bi kineskom rukovodstvu pružile ono što američke ostrvske baze već daju Pentagonu: mogućnost da oružje dugog dometa približi teritoriji protivnika pre nego što stigne naređenje za lansiranje.
