Nova ofanziva jemenskog pokreta Ansar Alah otvorila je još jedno žarište na jugu Jemena, gde Huti pokušavaju da preseku strateške komunikacije prema Adenu i dovedu protivničke snage kod Zubaba u opasnost od okruženja. Posle prodora kroz provinciju Lahidž i zauzimanja važnih položaja usledio je protivnapad snaga koje podržava jemenska vlada, dok Saudijska Arabija, uprkos ogromnim vojnim ulaganjima i podršci zapadnih saveznika, angažuje dodatne regionalne partnere, uključujući Egipat i njegove borbene avione. Borbe oko ključnih raskrsnica i uzvišenja sada pokazuju koliko je teško ostvariti odlučujuću prednost nad Hutima, čiji su resursi neuporedivo skromniji od sredstava država uključenih u ovaj sukob.
Huti zauzeli raskrsnicu i krenuli prema obali
Ofanziva je intenzivirana 11. novembra u okrugu el Mudariba i Ras el Ara, na jugozapadu provincije Lahidž. Jedinice Ansar Alaha napredovale su iz područja el Madžza prema naselju el Šat, poznatom i kao el Šatin, dok su raketnim udarima gađani položaji protivničkih snaga. Posebno važan cilj bila je raskrsnica Mafrak el Sarih, preko koje se povezuju unutrašnji delovi provincije sa putevima prema obali i Adenu.
Do 12. novembra Huti su uspeli da uđu u el Šat i zauzmu pomenutu raskrsnicu, čime su ugrozili raspored jedinica koje brane zapadni deo Lahidža. Narednog dana pojavili su se izveštaji o njihovom daljem prodoru prema oblastima Gajl el Barir i Huvajrib, kao i prema vojnom logoru Haraz. Plemenski izvori bliski Ansar Alahu tvrdili su da su zauzeti dodatni položaji i poljska bolnica koju su koristile snage povezane sa Saudijskom Arabijom.
Te informacije ukazivale su na pokušaj prodora prema glavnom priobalnom putu, čijim bi presecanjem položaji protivničkih snaga zapadno od Adena postali znatno teži za snabdevanje. Najveća opasnost odnosila se na jedinice raspoređene prema Ras el Ari i Zubabu, koje bi mogle da ostanu odvojene od kopnenih veza sa Adenom. Sam prodor do raskrsnice, međutim, još nije značio da je put presečen niti da je ova grupa snaga opkoljena.
Kontranapad menja stanje
Snage koje podržavaju Saudijci i Zapad 13. novembra pokrenule su protivnapad uz angažovanje Brigada džinova, jedinica „Štit domovine“, Nacionalnog otpora i lokalnih plemenskih boraca. Prema njihovim saopštenjima, vraćena je kontrola nad raskrsnicom el Sarih, a potom i nad većim delom naselja el Šat. Borbe su nastavljene prema el Madžzi, Huvajribu i okolnim uzvišenjima, uz vazdušnu podršku saudijskog ratnog vazduhoplovstva.
Izveštaji objavljeni 14. novembra govore i o povratku položaja u oblastima Šahirija, Anbara i Vadi el Šat, dok su protivničke snage nastavile da gađaju prilaze Harazu. Huti sa svoje strane tvrde da i dalje drže važna uporišta i da njihova operacija nije zaustavljena. Podaci sa terena pokazuju da je došlo do ozbiljnih promena linije fronta, ali da konačan raspored snaga još nije utvrđen.
Za odbranu Adena značajno je i angažovanje više jemenskih formacija koje nemaju potpuno jedinstvenu političku strukturu. Deo južnih jedinica povezan je sa Južnim prelaznim savetom, koji se zalaže za obnovu nezavisnosti Južnog Jemena, dok druge formacije neposredno podržavaju Predsednički savet za rukovođenje. Zajedničko suprotstavljanje napredovanju Huta sada je podstaklo koordinaciju tih snaga na području Lahidža.
Zašto su uzvišenja Haraza toliko važna?
Glavni strateški cilj ove operacije nije nužno neposredan ulazak Huta u Aden, već uspostavljanje kontrole nad putevima koji povezuju grad sa zapadnom obalom. Poseban značaj imaju uzvišenja Džabal Haraz, koja nadziru prilaze Ras el Ari i priobalnoj saobraćajnici prema Bab el Mandebu. Snage koje bi uspostavile stabilne vatrene položaje na tim visovima mogle bi da ugroze kretanje vozila, dopremanje municije i prebacivanje pojačanja.
Prilazi Harazu zato su postali jedno od najvažnijih mesta sukoba, uz izveštaje o borbama oko vojnih položaja i obližnjeg izbegličkog kampa. Huti pokušavaju da napredovanjem sa unutrašnje strane ugroze komunikacije branilaca, dok protivničke jedinice nastoje da održe vezu sa obalom i spreče presecanje puta. U takvom rasporedu i relativno mali pomaci na terenu mogu značajno uticati na mogućnosti snabdevanja čitavih jedinica.
Sadašnji sukobi nadovezuju se na septembarsku ofanzivu Huta duž zapadne obale Jemena, kada su izbili prema Moki i položajima kod Bab el Mandeba. Njihovo dalje napredovanje prema ostrvu Perim i području Zubaba promenilo je vojni značaj južnog izlaza iz Crvenog mora. Današnja borba u Lahidžu zato je neposredno povezana sa nastojanjem obe strane da obezbede kopnene komunikacije oko jednog od najvažnijih pomorskih prolaza sveta.
Raketni udari na Aden, Rijad i saudijsku infrastrukturu
Kopnene borbe prati nova serija raketnih i bespilotnih napada. Vojni portparol Ansar Alaha Jahja Sari saopštio je 13. novembra da su balističkim raketama i dronovima gađani vojni objekti u Adenu, položaji kod Haraza i Hor Umajre, kao i ciljevi u provinciji el Džauf. Među metama je naveo kamp Ras Abas u zapadnom Adenu, gde se, prema njegovim tvrdnjama, nalaze skladišta naoružanja.
Huti su istovremeno prijavili udare na saudijske položaje kod el Tuvala u provinciji Džazan, međunarodni aerodrom Kralj Kalid u Rijadu i pumpnu stanicu na naftovodu Istok–Zapad. Saudijska strana saopštila je da je presrela deo raketa i bespilotnih letelica, dok su tvrdnje o pogocima i razmerama štete ostale predmet suprotstavljenih saopštenja. Napadi na aerodrome i energetsku infrastrukturu nastavljaju obrazac raketnih operacija Huta protiv Saudijske Arabije, koje su tokom prethodnih meseci pratile borbe u Jemenu.
Saudijsko ratno vazduhoplovstvo odgovorilo je udarima na položaje Huta u Lahidžu i susednom Taizu, uključujući područja iz kojih se prebacuju pojačanja prema južnom frontu. Pored bombardovanja, nastavljeni su sukobi u vazduhu, gde Huti raspolažu različitim protivvazdušnim sredstvima i povremeno prijavljuju napade na saudijske borbene avione, uključujući nedavni incident sa lovcem Eurofighter Typhoon. Kopneni i vazdušni sukobi tako se odvijaju istovremeno na više pravaca, što dodatno otežava stabilizaciju linija odbrane.
Protiv Huta Saudijci angažovali SAD, Britaniju i Egipat
Saudijska Arabija, uprkos višegodišnjim ulaganjima u savremeno naoružanje i verovatno najvećem vojnom budžetu na Bliskom istoku, nastavlja da traži dodatnu pomoć u sukobu sa Ansar Alahom. Egipat je već rasporedio svoje snage na saudijskoj teritoriji, a prema informacijama iz egipatskih vojnih izvora, među poslatim sredstvima nalazi se i čitava eskadrila višenamenskih lovaca Rafale, uz osam helikoptera i četiri transportna aviona. Kairo je zvanično potvrdio vojno prisustvo, ali je naglasio da je njegov zadatak zaštita saudijske teritorije i strateških objekata, a ne izvođenje kopnenih operacija u Jemenu.
Britanija je takođe angažovala lovce Eurofighter Typhoon za zaštitu saudijskog vazdušnog prostora, obezbedila dodatna sredstva protivvazdušne odbrane i podršku za dopunu goriva saudijskih aviona u letu. Sjedinjene Države pružaju obaveštajnu pomoć, podršku pri izboru ciljeva i vojno savetovanje, dok Rijad pokušava da proširi saradnju i sa drugim regionalnim partnerima. Tako se protiv jemenskog pokreta, koji raspolaže neuporedivo manjim finansijskim i vazduhoplovnim resursima, okuplja vojna podrška nekoliko država sa znatno razvijenijom vojnom industrijom.
Uprkos toj nesrazmeri, Huti nastavljaju da koriste balističke i krstareće rakete, bespilotne letelice i kopnene jedinice za održavanje pritiska na više frontova. Njihova sposobnost da ugroze saudijske aerodrome, naftnu infrastrukturu i pomorske pravce pokazuje da tehnološka i finansijska nadmoć ne obezbeđuje automatski kontrolu nad ratom. Najnovije borbe u Lahidžu predstavljaju još jedan primer sukoba u kojem značajnu ulogu imaju poznavanje terena, raspored kopnenih snaga i sposobnost održavanja dugotrajnih operacija.
