Nacionalna uprava za aeronautiku i svemir Sjedinjenih Država potvrdila je da je tokom ovog meseca preuzela dva dvoseda borbena aviona u varijanti F-15D Eagle, koja su prethodno bila u sastavu američkog ratnog vazduhoplovstva. Isporuka je realizovana u trenutku kada se starije verzije F-15C/D postepeno povlače iz aktivne vojne službe, ali istovremeno dobijaju novu ulogu u okviru civilno-istraživačkih programa.
Avioni su prebačeni u Armstrongov centar za istraživanje leta, koji predstavlja glavno središte NASA-inih eksperimentalnih letnih aktivnosti. Prema zvaničnim objašnjenjima, njihova namena nije borbena, već isključivo istraživačka i tehnička.
Jedan avion za letna ispitivanja, drugi za rezervne delove
Iako su formalno preuzeta dva aviona, samo jedan F-15D biće korišćen za aktivne letne testove. Drugi primerak biće delimično ili u potpunosti demontiran i poslužiće kao izvor rezervnih delova za postojeću flotu NASA-inih F-15.
NASA već decenijama koristi avione ovog tipa u različitim eksperimentalnim programima, što podrazumeva stalnu potrebu za tehnički ispravnim komponentama koje više nisu u serijskoj proizvodnji. Preuzimanje kompletnog aviona kao „donora delova“ smatra se praktičnim i ekonomičnim rešenjem u poređenju sa pojedinačnom nabavkom ili prilagođavanjem novih komponenti.
Podrška programu X-59 i nadzvučnim istraživanjima
Operativni F-15D biće uključen u podršku eksperimentalnom programu X-59, letelici koja je namenjena istraživanju nadzvučnih letova sa smanjenom bukom. Ovaj eksperimentalni avion obavio je svoj prvi let u oktobru prošle godine i predstavlja ključni deo dugoročnih istraživanja čiji je cilj redefinisanje pravila za civilne nadzvučne letove.
Jedan od osnovnih zadataka F-15D biće prikupljanje podataka tokom probnih letova X-59. To uključuje praćenje ponašanja letelice pri velikim brzinama i visinama, snimanje aerodinamičkih efekata i prenos mernih podataka u realnom vremenu.
NASA-ini stručnjaci navode da su avioni F-15 posebno pogodni za ovu ulogu zbog svoje sposobnosti da lete velikim brzinama, da dugo ostanu u vazduhu i da nose dodatnu opremu za posmatranje i merenje.
Dugogodišnja upotreba F-15 u NASA-inim programima
NASA koristi avione F-15 gotovo pet decenija, prvenstveno kao platforme za prikupljanje letnih podataka i podršku eksperimentalnim letelicama. Pouzdanost konstrukcije, visoke performanse i mogućnost nošenja složenih mernih sistema učinile su ih jednim od najčešće korišćenih borbenih aviona u neborbenim, istraživačkim ulogama.
Prema objašnjenjima američkih stručnjaka, F-15 je posebno koristan jer može da „juri“ eksperimentalne letelice pri velikim brzinama i na velikim visinama, dok istovremeno nosi kamere, senzore i komunikacionu opremu potrebnu za detaljnu analizu leta.
Saradnja sa vojnim i civilnim partnerima
NASA ističe da će novi F-15D omogućiti nastavak saradnje sa američkim Ministarstvom odbrane, ali i sa civilnim vazduhoplovnim kompanijama uključenim u razvoj budućih nadzvučnih platformi. Prikupljeni podaci biće korišćeni kako za naučna istraživanja, tako i za potencijalne promene međunarodnih propisa o nadzvučnom letenju iznad naseljenih područja.
U tom kontekstu, preuzimanje vojnih aviona koji se povlače iz službe ne predstavlja izuzetak, već ustaljenu praksu kojom se produžava upotrebna vrednost postojećih platformi u istraživačke svrhe.
