Kina napravila sopstvenu verziju američkog drona „Switchblade“ i košta samo 13.000 dolara

Razvoj jeftine taktičke municije i dronova-kamikaza poslednjih godina prerastao je u novu tehnološku trku, ne samo između vojnih sila, već i među proizvođačima iz privatnog sektora. Ako su u ranim fazama razvoja ovakvih sistema dominirali Amerikanci i Izraelci, danas je očigledno da se Kina pojavila kao glavni izazivač na globalnom tržištu dronova za precizne udare.

Najbolji primer te promene je najnoviji kineski proizvod kompanije ShenZhen SkyWing UAV Technology Co., koji gotovo u potpunosti replicira američku loitering municiju Switchblade, ali po ceni koja je čak šest puta niža.

Kineski model, koji još uvek nema zvaničan naziv, pojavio se u promotivnim materijalima tokom 2025. godine i odmah privukao pažnju stručne javnosti. Prema podacima iz tehničke dokumentacije, njegova osnovna verzija košta oko 13.000 dolara, ne računajući bojevu glavu i zemaljsku kontrolnu stanicu.

Sama letelica teži oko šest kilograma, može da nosi borbeni teret mase 1,5 kilograma i ima domet veći od 30 kilometara. Proizvođač navodi da je vreme leta duže od 30 minuta, a komunikacioni domet do 20 kilometara, što je u potpunosti u rangu sa zapadnim modelima znatno više cene.

Konstrukcija kineskog drona sledi poznatu filozofiju modularnog dizajna — preklopna krila, lansiranje iz kompaktnog cilindra pomoću gasnog ili barutnog punjenja, mogućnost brzog sklapanja i transporta. Prema rečima predstavnika kompanije, uređaj je namenjen kako izviđačkim misijama tako i preciznim udarima na male ciljeve.

Pored toga, sistem podržava i automatizovane rute leta uz pomoć GPS, Beidou, GLONASS ili Galileo navigacije. Kineski inženjeri naglašavaju da njihova verzija može istovremeno lansirati više jedinica sa jednog lansera, koje zatim mogu leteti u koordinisanom roju — što bi predstavljalo korak napred u odnosu na američke modele.

Poređenja radi, američki Switchblade u svom osnovnom modelu 300 ima znatno nižu masu, oko 3,2 kilograma i domet od 30 kilometara, sa vremenom leta oko 20 minuta. U jačoj verziji, Switchblade 600, domet se povećava na više od 40 kilometara, ali i masa i cena značajno rastu. U zavisnosti od verzije, procene troškova po jedinici kreću se od 60.000 do 100.000 dolara, što ga čini do šest puta skupljim od kineskog konkurenta.

Američka kompanija AeroVironment, koja stoji iza ovog sistema, ističe da cena obuhvata naprednu opremu za navođenje i terminalno praćenje cilja putem elektro-optičkih senzora, ali upravo ta složenost značajno povećava troškove proizvodnje i održavanja.

Glavna razlika između kineskog i američkog pristupa ogleda se u filozofiji upotrebe. Dok su Sjedinjene Države Switchblade zamislile kao precizno oružje za male taktičke timove, koje se koristi u ograničenom broju i u specifičnim situacijama, Kina ide ka konceptu „masovnog efekta“, gde je cilj da se u borbi koristi desetine ili čak stotine jeftinih dronova, čime se saturiše neprijateljska odbrana i postiže efekat brojčane nadmoći. Time što je drastično smanjila cenu, kineska industrija praktično otvara mogućnost da i manje države raspolažu sopstvenim rojevima dronova sa sposobnošću za napad i izviđanje.

Sa stanovišta konstrukcije, kineski sistem pokazuje visoku fleksibilnost. Telo drona može se rastaviti i spakovati u cev dužine manje od 910 mm, sa poprečnim presekom od svega 118×118 mm, što omogućava laku prenosivost i upotrebu u pokretu. Osim standardne GPS navigacije, opcionalno se može dodati fotoelektronski sistem za terminalno navođenje i odabir cilja, kao i dva režima sletanja – padobranom ili klasično. Time dron može biti korišćen i kao jednokratno oružje, ali i kao višekratna izviđačka platforma.

Kada se uzmu u obzir odnosi cene i performansi, kineska letelica ne može u potpunosti da zameni američki original po sofisticiranosti, ali predstavlja realnu alternativu u uslovima masovne proizvodnje. U Kini se već govori o mogućnosti izvoza ovih sistema u zemlje koje nisu deo zapadnih vojnih blokova, uključujući Afriku, Bliski istok i jugoistočnu Aziju. Takva politika mogla bi da promeni tržište lakih taktičkih dronova, slično kao što su iranski Shahed modeli promenili prirodu ratovanja u Ukrajini i na Bliskom istoku.

U poređenju sa američkim Switchblade-om, kineska verzija se pokazuje kao „dovoljno dobra“ u tehničkom smislu, ali neuporedivo dostupnija po ceni. Dok američki proizvođač pokušava da opravda “sofisticiranu elektroniku i integraciju sa zapadnim sistemima komandovanja”, kineski model cilja na kupce kojima su jednostavnost, količina i cena važniji od potpune automatizacije i napredne optike. Sa stanovišta izvoza, to znači da bi Kina mogla da zauzme tržišni segment nad kojim SAD ne drže šapu, zemlje koje ne mogu da plate sofisticirane dronove, ali traže efikasna sredstva za brzo izviđanje i udare.

Što se tiče praktične upotrebe Switchblade-a u Ukrajini, i pored velikih medijskih najava koja su pratila njegov dolazak 2022. godine, on nije ostvario zapažen učinak tokom rata. Iako se pokazao korisnim u pojedinačnim misijama, njegov ograničeni domet i osetljivost na elektronsko ometanje znatno su smanjili njegovu efikasnost.

To ne znači da je oružje neuspešno, već da u savremenom sukobu takvi sistemi mogu delovati samo kao deo šire taktičke kombinacije, a ne kao „čudo-tehnologija“ koja menja tok rata. Štaviše, Američka vojska dodelila je kompaniji AeroVironment iz Arlingtona u Virdžiniji ugovor vredan 990 miliona dolara za lutajuću municiju Switchblade 300 i 600.

Podsetimo, ovo nije jedini model ove vrste lutajuće municije u Kini. Jedan od mnogih je dron FH-901 Bircher koji je razvila Kineska korporacija za aerokosmičku nauku i tehnologiju.

Zaključno, kineska industrija dronova pokazuje da moć u savremenom ratovanju ne proizlazi samo iz tehnološke sofisticiranosti, već i iz ekonomske efikasnosti. Ako je američki Switchblade dokaz koliko visoka tehnologija može biti precizna, kineski odgovor pokazuje koliko može biti pristupačna. Obe strane time doprinose novoj eri ratovanja u kojoj broj, cena i dostupnost često znače više od same savršenosti konstrukcije.