Karabini 7,9 mm M24, M24K, M24ČK

U Kraljevini Jugoslaviji, domaće puške M1924 bazirale su se na klasičnom Mauzerovom obrtno-čepnom zatvaraču sa bravljenjem pomoću dve prednje i jednom zadnjom bradavicom. Punile su se sa pet metaka u cik-cak rasporedu u sanduku u usadniku. Dužina cevi iznosila je 504 mm, sa četiri žleba (uvijanje udesno, ugao uvijanja 5° 54′, korak 240 mm). Masa oružja bila je 3.850 +200/-170g, dužina – 1.094 -2/+2 mm, a početna brzina zrna iznosila je 725±15 m/s. Najniži nišan bio je postavljen na 200 m. Pešadijska puška i karabin bili su identični, s tom razlikom što je kod karabina zadnja grivna na levoj strani imala nepokretnu pređicu za remnik M31, a na levom obrazu kundaka – levu (bočnu) pređicu. Tek 1933. na karabinu, pod novom oznakom M1924K, ugrađena je povijena (umesto dotadašnje, standardne, prave) ručica zatvarača, a na udaraču je dodat urez za kočenje. Istovremeno, zbog rasporeda pređica za remnik, i čehoslovačko oružje M1924a je kategorizovano kao karabin.

Pesadijska puska M24

Do početka Drugog svetskog rata kragujevačka fabrika je dizajnirala i osvojila proizvodnju četničke puške M1924ČK, namenjene novoformiranim, jurišnim bataljonima jugoslovenske vojske. Proizvodnja jurišnih pušaka u Kragujevcu nije počela pre maja 1940. godine. Pretpostavlja se da ih nije proizvedeno više od 5.000 (broj ljudi u šest jurišnih bataljona). To potvrđuju i serijski brojevi oružja sačuvanog u muzejima (od 223 do 1.385).  

Karabini M24 i M24K

     Puška je bila duga 955 mm, a dužina cevi iznosila je 415 milimetara. Imala je vezove kao i pešadijsko oružje, što je bilo u suprotnosti s oborenom (karabinskom) ručicom zatvarača. Prednja i zadnja grivna bile su spojene, bez opruga za osiguranje. Stalni i najniži nišan oružja bio je 200, a najviši 1.000 metara. Na glavi sanduka nalazio se državni grb i oznaka „Model 1924 ČK”. Na levoj strani sanduka puncirana je provinijencija puške – „Kraljevina Jugoslavija”, te naziv kragujevačkog Zavoda: „Voj. Teh. Zavod – Kragujevac”.

Puska-karabin M24CK

Bajonet M24ČK imao je oblik kindžala. Sečivo je dvoseklo, s vrhom u osi i obostranim žlebom po sredini. Na metalnim nožnicama nalazio se znak jurišnih jedinica (lobanja sa ukrštenim kostima). Uz nož se nosio i temnjak od crne vune, sa kićankom dugačkom 25 milimetara. 

Iz jurišne puške M24ČK kragujevačka fabrika je razvila i specijalno oružje namenjeno obuci pripadnika Saveza sokola Kraljevine Jugoslavije – tzv. sokolsku pušku. Sokolska puška je po većini detalja nalikovala jurišnom oružju. Bitnije razlike bile su u pravoj ručici zatvarača, bočnim, karabinskim vezovima i manjoj ukupnoj dužini (945 mm).

Karabin 7,9 mm M48A i M48/63

U FNRJ, paralelno sa izradom standardnih pušaka M48A, u Zastavi je konstruisan i karabin M48A. Karabin je predstavljao verziju skraćene puške: dužine 945 mm, mase 3.220 g, sa cevi dužine 442 mm. Karabin je imao samo okov usadnika sa rebrom za nož i prednju grivnu, na kojoj je, sa leve strane, dodata ušica za pređicu remnika, a drveni podkundak i obloga kundaka pružali su se celom dužinom cevi, do prednje grivne. Pri tome grivna nije imala oprugu za osiguranje, a najviši nišan je, kao i kod puške, zadržan na 2.000 metara. Osnovna zamisao je bila da se ovim oružjem, kao praktičnijim za stalno nošenje, opremi Milicija. No, kako je u to vreme već uveden novi standardni kalibar, SSUP je odbacio karabin kao zastarelo rešenje. Tako je Zastava prizvela samo ograničenu, probnu partiju karabina M48A. 

Karabin policije Indonezije

No nakon reformi koje su 1960. godine sprovedene u Nacionalnoj policiji Indonezije (Polisi Republik Indonesia, Kepolisian Negara Republik Indonesia – POLRI), Džakarta se obratila jugoslovenskom SSNO sa zahtevom za nabavku određenog tipa naoružanja.

Eksperimentalni karabin M48A

Ove snage su, naime, do tada uglavnom koristile nasleđene karabine paravojnih i policijskih formacija Holandske Istočne Indije, 7,92 mm Mauser FN Mle 34i Mle 48. Kragujevačka Zastava je odmah ponudila karabine M48A, koji su u velikoj meri odgovarali ovom tipu oružja. Centralna uprava indonežanske policije prihvatila je ponudu, uz minimalne izmene: neposredno iza prednje, dodata je i zadnja grivna sa ušicom i pređicom remnika sa donje strane. Obe grivne fiksirala je jedna kratka opruga, a obloga kundaka se pružala samo do zadnje grivne. Osim toga, glava kundaka je bila bez otvora, a klasična zadnja pređica za remnik postavljena je sa donje strane. Konačno, na glavi sanduka utisnut je grb i natpis POLISI. 

Karabin. M48-63

Nakon ove narudžbine za karabin nije bilo više zainteresovanih kupaca. No Zastava je na indonežanskoj verziji samo zamenila kupasti potkov kundaka običnim i karabine plasirala na komercijalno tržište pod oznakom LK M48/63. Tokom 2005. importna kuća iz KalifornijeMitchell Arms, Fountain Valley, sa idejom da za ovo arhaično rešenje zainteresuje američke kolekcionare, na tržište SAD plasirala je M48/63 pod nazivom M63 TANKER MAUSER. 

Branko Bogdanovic

2 thoughts on “Karabini 7,9 mm M24, M24K, M24ČK

  • 24. marta 2020. at 13:46
    Permalink

    Bravo, hvala na ovom odličnom prikazu.

    Reply
  • 24. marta 2020. at 16:09
    Permalink

    Dragi Branko,
    Izgleda da M24 ČĶ ima i sa brojevima vecim od 6.000. Provericu, a ti se javi.
    Pozdrav
    Vlada

    Reply

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

error: Sadržaj je zaštićen !!