Nemačka se ubrzano naoružava i ulazi u nuklearne vežbe: Moskva tvrdi da sprema teren za bombu

Ruska Spoljna obaveštajna služba iznela je jednu od najtežih optužbi na račun Berlina poslednjih godina, tvrdeći da Nemačka pokušava da stekne direktan pristup nuklearnom oružju i da već razvija naučnu, industrijsku i vojnu osnovu potrebnu za takav korak. SVR navodi da zabrinutost zbog nemačkih aktivnosti ne postoji samo u Moskvi, već i unutar jedne od ključnih članica NATO-a, čije ime ruska služba nije otkrila.

Prema saopštenju, nemački univerziteti, istraživački reaktori i veliki vojni koncerni rade u oblastima koje mogu imati neposrednu primenu u konstrukciji nuklearne eksplozivne naprave. Ruska služba nije objavila dokumenta, presretnutu komunikaciju, fotografije postrojenja niti druge dokaze na osnovu kojih bi se moglo potvrditi da Berlin zaista vodi tajni vojni nuklearni program. Tvrdnje zato moraju ostati jasno pripisane ruskoj službi, a ne predstavljene kao već dokazana činjenica.

Sama istraživanja nuklearne fizike, neutronskih procesa, specijalnih materijala ili udarnih talasa nisu dokaz izrade bombe, jer iste discipline imaju široku civilnu i konvencionalnu vojnu primenu. Političko okruženje u kojem je saopštenje objavljeno ipak daje mu težinu koju Berlin ne može jednostavno odbaciti kao još jednu rusku propagandnu poruku. Nemačka se ubrzano naoružava, dobija gotovo neograničen finansijski prostor za vojnu potrošnju i postepeno ulazi u područja nuklearnog planiranja koja su decenijama bila van njenog neposrednog domašaja.

Posleratne kočnice nisu nestale jednim potezom, već su ih sile pobednice i evropski saveznici skidali korak po korak, sve dok država razoružana 1945. nije postala kandidat za najjaču konvencionalnu vojnu silu kontinenta. Francuska, koja je dugo insistirala da Berlin mora da preuzme veći deo evropskog vojnog tereta, sada otvoreno pokazuje nervozu zbog brzine kojom se nemačka industrijska i finansijska moć presipa u stvarnu vojnu snagu.

SVR pominje 30 univerziteta, šest reaktora i nemačke vojne koncerne

Ruska služba tvrdi da nadležna ministarstva jedne važne države NATO-a pažljivo prate nemačka istraživanja u oblastima specijalizovane nauke o materijalima, fizike udarnih talasa, nuklearne i neutronske fizike.

Prema navodima SVR-a, u takve programe uključeno je 30 nemačkih univerziteta i naučnih ustanova. Poimenično su navedeni Tehnološki institut Karlsrue, Rurski univerzitet u Bohumu, Univerzitet Ludvig Maksimilijan u Minhenu, RWTH Ahen i Tehnički univerzitet u Berlinu. Praktični eksperimenti navodno se izvode na šest istraživačkih reaktora koji rade u okviru tih centara. Ruska služba nije objasnila koji konkretni projekti izlaze iz okvira civilnog istraživanja i ulaze u područje neposredne pripreme nuklearnog oružja.

Drugi deo optužbe odnosi se na industrijsku proizvodnju visokoenergetskih eksploziva i elektronskih sistema za detonaciju. SVR tvrdi da nemački državni organi, naučne ustanove i vojna industrija rade uz „nemačku pedantnost“ i blisku međuresornu koordinaciju. U saopštenju su pomenuti Rajnmetal, Dil, KNDS i Umareks. Materijali i oprema koje te kompanije razvijaju navodno se redovno ispituju na poligonima Bundesvera.

Rajnmetal, Dil i KNDS predstavljaju neke od najvećih evropskih proizvođača municije, raketa, oklopnih vozila i drugih vojnih sistema. Njihov rad sa snažnim eksplozivima, detonatorima i naprednim materijalima sam po sebi nije dokaz nuklearnog programa, jer su ti elementi neophodni i za veliki broj konvencionalnih projektila i bojevih glava.

Pominjanje Umareksa, kompanije poznatije po sportskom, vazdušnom, policijskom i malokalibarskom oružju, je neobično, a ostalo je bez dodatnog objašnjenja. SVR nije navela kakvu bi tačno ulogu takav proizvođač imao u razvoju nuklearne eksplozivne naprave.

Najdramatičniji deo saopštenja odnosi se na nevedenu procenu stručnjaka NATO-a prema kojoj bi Nemačka mogla samostalno da proizvede potreban fisioni materijal u roku od jednog do tri meseca. Funkcionalnu nuklearnu eksplozivnu napravu, tvrdi ruska služba, Berlin bi mogao da konstruiše u roku od godinu dana, čak i bez pune nuklearne probe.

Ruska saopštenja ne dolaze bez veze. Nemačka poseduje gotovo sve elemente koji jednu državu čine nuklearnom silom na samom pragu: razvijenu industriju, naučnike, nuklearnu tehnologiju, preciznu elektroniku, hemijsku industriju, naprednu metalurgiju i pristup postrojenjima koja rade sa nuklearnim materijalom.

Generalni direktor Međunarodne agencije za atomsku energiju Rafael Grosi govorio je još 2025. godine o Nemačkoj kao klasičnom primeru države koja bi, ukoliko donese političku odluku, mogla da napravi nuklearno oružje za samo nekoliko meseci. Grosi se istovremeno ogradio i naglasio da je reč o hipotetičkoj sposobnosti, a ne o dokazu da Berlin takav program već vodi. Nemačka je još uvek članica Sporazuma o neširenju nuklearnog oružja i zvanično ponavlja da nema nameru da razvija nacionalnu atomsku bombu.

Berlin je već uložio oko 10,9 milijardi dolara u kupovinu 35 američkih lovaca F-35A, koji će preuzeti nemačku ulogu u programu nuklearne razmene NATO-a. Ti avioni trebalo bi da budu osposobljeni za nošenje američkih bombi B61 raspoređenih u Evropi. Nemačka formalno ne poseduje te bojeve glave i nema pravo da ih samostalno upotrebi. U slučaju odluke NATO-a i velikog rata, američko nuklearno oružje moglo bi biti predato nemačkim posadama i lansirano sa nemačkih aviona.

Takav sistem već decenijama stvara pravnu i političku sivu zonu. Država koja se formalno odrekla nuklearnog oružja dobija avione, pilote, baze, procedure i obuku potrebnu za njegovo korišćenje, dok se sama bojeva glava do poslednjeg trenutka vodi kao američka.

SVR upravo tu razliku između formalnog vlasništva i stvarne sposobnosti pokušava da predstavi kao uvod u nemački nacionalni nuklearni program. Takav zaključak ruske službe iako je očekivan, očigledno je da se prostor između nemačke nenuklearne politike i praktičnog učešća u nuklearnim misijama sužava.

Ruska služba povezuje proces sa „revanšističkim raspoloženjima“ u Berlinu i planom vlade Fridriha Merca da Bundesver vrati među najjače vojske Evrope. Saopštenje je završeno poređenjem sa nacističkim pokušajima razvoja „čudotvornog oružja“ i pitanjem: „Zar nas istorija još uvek ničemu nije naučila?“ Takva formulacija pokazuje da se ne radi samo o obaveštajnoj proceni, već i o političkoj poruci čiji je cilj da sadašnje nemačko naoružavanje poveže sa vojnom prošlošću Trećeg rajha.

Nemačkoj su kočnice skidane decenijama, sada ulazi i u francuske nuklearne vežbe

Nemačka je posle poraza 1945. godine bila razoružana, okupirana i podeljena. Savezničke sile pokušale su da uklone vojnu industriju i političke strukture koje su omogućile pokretanje dva svetska rata. Početak Hladnog rata brzo je promenio prioritete. Zapadnim silama postala je potrebna snažna Zapadna Nemačka kao prepreka Sovjetskom Savezu, pa je Bundesver osnovan već 1955. godine, iste godine kada je Savezna Republika Nemačka primljena u NATO.

Ponovno naoružavanje u početku je predstavljano kao strogo kontrolisana odbrambena mera. Zapadna Nemačka je ubrzo izgradila jednu od najvećih i najbolje opremljenih vojski Alijanse u Evropi. Ujedinjenjem 1990. godine Berlin je dobio punu suverenost, ali se Sporazumom dva plus četiri odrekao proizvodnje i posedovanja nuklearnog, biološkog i hemijskog oružja. Ta pravna zabrana i dalje postoji.

Budžetska, politička i vojna ograničenja koja su Nemačku držala u ulozi ekonomske sile sa slabijom vojskom sada se uklanjaju neverovatnom brzinom. Rat u Ukrajini omogućio je Berlinu da veliko naoružavanje predstavi ne samo kao dozvoljeno, već kao obavezu prema evropskim saveznicima.

Još je prehodni kancelar Merc najavio stvaranje najjače konvencionalne vojske u Evropi. Posebni fondovi, promene pravila zaduživanja i novi odbrambeni planovi otvaraju stotine milijardi evra za avione, rakete, oklopna vozila, protivvazdušnu odbranu, svemirske sisteme, municiju i povećavanje broja vojnika.

Naslednici pobednika Drugog svetskog rata više ni ne pokušavaju da kontrolišu nemačku vojnu snagu. Od Berlina se sada traži da predvodi evropsko naoružavanje, finansira istočno krilo NATO-a i postane glavni industrijski oslonac mogućeg velikog sukoba. Francuska je godinama kritikovala Nemačku zbog nedovoljne vojne potrošnje. Sada se suočava sa mogućnošću da nemački budžet, industrija i politički uticaj potisnu Pariz sa položaja vodeće vojne sile Evropske unije.

Bloomberg je relatnovno nedavno, početkom 2026. godine, pisao da rastuća nemačka vojna moć ponovo budi duboko ukorenjene strahove u Francuskoj. Četvorica francuskih zvaničnika govorila su o nelagodi zbog kombinacije nemačkog naoružavanja i političkog uticaja koji će takva snaga doneti Berlinu.

Posleratna ravnoteža počivala je na modelu u kojem je Nemačka bila ekonomski gigant, dok je Francuska zadržavala vojnu, političku i nuklearnu prednost. Berlin sada pokušava da ekonomskoj dominaciji doda najveću konvencionalnu vojsku i centralnu ulogu u evropskom bezbednosnom sistemu.

Ipak, nemačko-francusko rivalstvo ne sprečava dve države da istovremeno grade zajednički nuklearni okvir. Pre samo nekoliko dana potvrđeno je da će nemačke jedinice prvi put učestvovati u francuskoj vojnoj vežbi povezanoj sa nuklearnim odvraćanjem. Prvi praktični korak već je izveden iznad Nemačke. Francuski Rafal osposobljen za nošenje nuklearne rakete učestvovao je u zajedničkoj operaciji dopunjavanja gorivom sa nemačkim Jurofajterom u blizini baze Nerveniha.

Operacija je predstavljala početak sprovođenja sporazuma o nuklearnom partnerstvu koji su Merc i francuski predsednik Emanuel Makron zaključili početkom marta. Dve države formirale su zajedničku upravljačku grupu za razgovore o doktrini, strateškom planiranju, konvencionalnoj podršci i povezivanju francuskog arsenala sa evropskim snagama.

Pripadnici Bundesvera trebalo bi tokom jeseni da uđu u francusku nuklearnu vežbu. Nemačke snage neće upravljati francuskim bojevim glavama, ali mogu pružati zaštitu vazdušnog prostora, pratnju, izviđanje, logistiku i dopunjavanje gorivom avionima uključenim u simuliranu nuklearnu misiju. Taj korak ne pretvara Nemačku automatski u nuklearnu državu. Pokazuje, međutim, da Berlin više nije samo pasivni korisnik američkog zaštitnog kišobrana, već ulazi u praktične aktivnosti povezane sa francuskim strateškim snagama.

Francuska i Nemačka tvrde da saradnja ostaje u okviru Sporazuma o neširenju nuklearnog oružja i da ne zamenjuje američke garancije. Kritičari postavljaju pitanje koliko se daleko može ići sa zajedničkim planiranjem, obukom, pratnjom i pripremom misija pre nego što se formalna zabrana pretvori u pravnu fasadu.

Berlin danas nema sopstvenu atomsku bombu. Ima naučnu i industrijsku osnovu za njen razvoj, američke nuklearne bombe na svojoj teritoriji, avione F-35 kupljene za nuklearnu misiju, pristup NATO planiranju i sve dublju saradnju sa jedinom nuklearnom silom Evropske unije. Rusko saopštenje nije ponudilo dokaz da je politička odluka o izradi nemačke bombe već doneta, međutim, javno potvrđeni procesi ipak pokazuju da je Nemačka mnogo bliže nuklearnoj strategiji nego u bilo kom trenutku posle Drugog svetskog rata.

Selektivna primena pravila dodatno potkopava čitav sistem neširenja. Nemačkoj se formalno ponavlja da joj posleratni sporazumi zabranjuju sopstvenu bombu, dok Vašington istovremeno priprema aranžman kojim bi Saudijskoj Arabiji dozvolio domaće obogaćivanje uranijuma bez najšireg međunarodnog nadzora.

Nuklearna pravila više se ne primenjuju samo prema tehnologiji koju neka država poseduje, već prema političkom položaju te države u odnosu na kolektivne aspiracije Zapada. Saudijskoj Arabiji se otvara najosetljiviji deo gorivnog ciklusa, dok se Nemačka korak po korak uvodi u evropsko nuklearno planiranje, vežbe i platforme za isporuku. Pitanje koje su postavili u Moskvi zato ne mora biti prihvaćeno zajedno sa svim nedokazanim optužbama koje ga prate da bi ostalo neprijatno za ostatak sveta.