Američki ratni brod USS Cincinnati klase Independence prvi put u istoriji pristao je u pomorsku bazu u Kambodži koju je izgradila Kina, što predstavlja presedan bez presedana u složenim odnosima velikih sila u jugoistočnoj Aziji. Poseta je realizovana pre samo nekoliko sati i, prema dostupnim informacijama, iznenadila je čak i kineske zvaničnike.
Reč je o bazi u koju je Peking tokom poslednjih godina uložio milijarde dolara i koju vojni analitičari smatraju jednom od ključnih tačaka kineskog strateškog prisustva u regionu. Satelitski snimci i dostupni podaci ukazuju da je pomorska stanica projektovana po standardima koji omogućavaju prihvat ratnih brodova svih kategorija, uključujući i najveće površinske borbene platforme kineske mornarice. Upravo zbog toga prisustvo američkog broda u takvom objektu ima snažnu simboličku i političku težinu.
Procene o tome kako će Kina reagovati na ovaj potez značajno se razlikuju. Jedan ugledni profesor međunarodnih odnosa ocenio je da Peking verovatno neće reagovati oštro i da bi ovaj događaj mogao da se tumači kao signal postepene normalizacije odnosa između Vašingtona i Pekinga, makar na tehničkom i operativnom nivou. Prema toj logici, dozvola za pristajanje američkog broda mogla bi da se posmatra kao kontrolisana demonstracija otvorenosti, bez direktnog izazivanja krize.
Međutim, drugi politički analitičari smatraju da je Kambodža ovim potezom preuzela ozbiljan rizik. Prema njihovom mišljenju, dopuštanje američkom ratnom brodu da uđe u bazu koju je izgradila Kina može izazvati negativne reakcije Pekinga, ne samo na diplomatskom, već i na vojno-političkom nivou. Očekuje se da bi Kina u narednim mesecima mogla da pokuša da pošalje jasnu poruku Sjedinjenim Državama, nastojeći da ograniči ili neutrališe američki uticaj u Kambodži, ali i u susednom Laosu, koji tradicionalno održava bliske odnose sa Pekingom.
Bez obzira na to kakva će biti kineska reakcija, sama činjenica da je američki ratni brod pristao u kineski pomorski objekat u Kambodži predstavlja istorijski trenutak. To dodatno naglašava složenost odnosa u regionu u kojem se prepliću interesi velikih sila, dok manje države pokušavaju da balansiraju između ekonomskih koristi i bezbednosnih rizika.
Za sada ostaje nepoznato da li je u trenutku dolaska USS Cincinnati u bazi bio prisutan neki kineski ratni brod. Poznato je da kineske korvete redovno koriste ovu luku, kao i plovila država koje su bliski partneri Pekinga, ali nema potvrde da je neka od tih platformi bila stacionirana u objektu u vreme američke posete.
Ovaj događaj, bez obzira na tišinu koja za sada dolazi iz Pekinga, jasno pokazuje da se geopolitička igra u jugoistočnoj Aziji ne vodi samo kroz otvorene sukobe i oštru retoriku, već i kroz pažljivo tempirane, simbolički snažne poteze na terenu.
Američka mornarica još uvek koristi LCS brodove
Klasa Independence predstavlja aluminijumske trimarane razvijene u okviru programa Littoral Combat Ship (LCS), zamišljene za brze operacije u priobalnim zonama, nadzor morskih puteva i prisustvo u regionima gde SAD žele vidljivost, ali ne i eskalaciju.
Kako je ranije objavila američka publikacija Drive, procenjeni troškovi upravljanja takvim brodom su približno 70 miliona dolara godišnje. Poređenja radi, razarači sa vođenim projektilima klase Arleigh Burke koštaju oko 81 milion dolara. Klasa brodova Independence ima ozbiljne strukturne probleme, koji dovode do pukotina na trupu broda, ali i do brze korozije metala.
Iako je deo flote povučen zbog troškova, tehničkih problema i ograničene borbene vrednosti, brodovi koji su kasnije uvedeni u službu ostali su operativni jer su već plaćeni, relativno novi i korisni za političko-vojne poruke, posete lukama i patrolne zadatke. U tom smislu, USS Cincinnati nije brod za rat, već pokretna platforma za signaliziranje prisustva i namere. Podsetimo, mornarica SAD je penzionisala amfibijski jurišni brod USS Coronado (LCS-4) još 14. septembra 2022. godine, nakon samo osam godina službe.
