Sjedinjene Države su, u izuzetno retkom potezu, deklasifikovale jedan od svojih najtajnovitijih svemirskih sistema iz perioda Hladnog rata. Reč je o špijunskom satelitskom programu „Jumpseat“, koji je više od 35 godina delovao u gotovo potpunoj tajnosti i predstavljao ključni deo američke obaveštajne infrastrukture usmerene protiv Sovjetskog Saveza.
Pentagon je prvi put zvanično potvrdio postojanje ovog sistema i objavio niz detalja o njegovoj ulozi, mogućnostima i istorijskom značaju. Program „Jumpseat“ razvijen je i vođen pod okriljem Nacionalne izviđačke službe (NRO), organizacije zadužene za najnaprednije obaveštajne satelite Sjedinjenih Država, čiji se projekti često deklasifikuju tek pola veka nakon početka operativne upotrebe.
Ukupno osam satelita zasnovanih na sistemu „Jumpseat“ lansirano je u orbitu između 1971. i 1987. godine. Jedno lansiranje bilo je neuspešno, dok je sedam satelita ušlo u punu operativnu upotrebu. Za njihovo lansiranje korišćene su rakete nosači Titan IIIB, koje je obezbedilo američko ratno vazduhoplovstvo, što dodatno potvrđuje strateški značaj projekta.
Primarna misija satelita „Jumpseat“ bila je elektronsko izviđanje. Ovi sistemi su bili namenjeni prisluškivanju i analizi sovjetskih komunikacija, detekciji i mapiranju radarskih mreža, kao i praćenju aktivnosti sovjetskih raketnih snaga. Posebno važna uloga odnosila se na rano upozoravanje na potencijalna lansiranja balističkih raketa, u trenutku kada su odnosi između dva vojna bloka bili na ivici otvorenog sukoba.
Tokom više od tri decenije rada, „Jumpseat“ sateliti su praktično predstavljali oči i uši Pentagona u svemiru. Prikupljeni elektronski signali omogućavali su američkim obaveštajnim strukturama da na vreme otkriju promene u sovjetskim vojnim rasporedima, aktivaciju novih sistema i pripreme za strateške manevre. U eri pre masovne digitalizacije i savremenih satelitskih konstelacija, ovakva sposobnost davala je Sjedinjenim Državama značajnu prednost.
Poslednji operativni satelit iz programa „Jumpseat“ povučen je iz upotrebe 2006. godine, čime je zvanično okončan jedan od najdugovečnijih i najtajnovitijih obaveštajnih programa američkog Ministarstva odbrane. Tek sada, gotovo dve decenije kasnije, deo informacija o ovom sistemu postaje dostupan javnosti.
Američki stručnjak iz Nacionalne izviđačke službe ocenio je da je „istorijski značaj satelita Jumpseat neosporan“, ističući da su ovi sistemi decenijama obezbeđivali Sjedinjenim Državama ključnu prednost u prikupljanju obaveštajnih podataka tokom Hladnog rata. Njihova uloga ostaje primer koliko su svemirske tehnologije rano postale jedan od odlučujućih faktora u globalnom strateškom nadmetanju.
