Njemački metak 8 x 68 S, jedan od prvih magnum kalibara

U Njemačkoj između dva rata konstruisan metak ispred svog vremena za daleko pucanje na svu evropsku ali i afričku divljač tanke kože
  • 8 x 68 S konstrukcija puškara Augusta Šilera 
  • 8 x 68 S bio najjači metak kalibra 8 mm kada se pojavio

Nakon Prvog svjetskog rata, pobijeđenom Njemačkom carstvu odnosno novouspostavljenoj Vajmarskoj republici su kroz Versajski ugovor uvedene različite zabrane, a neke od njih odnosile su se i na posjedovanje lovačkih karabina u omiljenom njemačkom vojnom kalibru 8 x 57 (7,9 x 57). Odredbe Versajskog ugovora su između dva rata postepeno slabile ali i poslužile njemačkim balističarima kao inspiracija da razviju nove vrste i tipove lovačkih metaka za karabine sistema Mauzer M98. Bio je u pitanju i njemački ponos – ako već zemlje pobjednice uvode stroge zabrane i kontrole, Nijemci će iznaći rješenje i smisliti nešto još bolje, jače i brže u istom kalibru od 8 milimetara. 

U praskozorje Drugog svjetskog rata, 1939. godine, poznata njemačka fabrika municije RWS (Rheinisch-Westfälischen Sprengstoff-Fabriken) uvela je dva sasvim nova lovačka karabinska metka. Radilo se o do tada najjačoj municiji u kalibrima 6,5 i 8 mm. Čaura je za oba kalibra bila vrlo moderne konstrukcije, bez ivice, duga 68 mm i imala je veliku zapreminu odnosno veliko barutno punjenje.  Bili su to meci 6,5 x 68 i 8 x 68 S. Oba ova metka konstruisao je njemački oružar, lovni balističar i fabrikant August Šiler, vlasnik fabrike “August Schüler Waffenfabrik” iz grada Zula, u saradnji sa stručnjacima firme RWS.

Šiler je jedan od prvih oružara koji je konstruisao potpuno novu municiju za određenu popularnu vrstu puške. Metak 8 x 68 S zamislio je kao tipični magnum kalibar razantne putanje za daleko pucanje na svu evropsku ali i afričku divljač “tanke kože”. Novi metak bio je veoma potentan – zrno od 200 grejna (12,96 grama) imalo je brzinu na ustima cijevi od preko 880 m/s što je zaista impozantno uzimajući u obzir vrijeme nastanka ove municije. Oznaka “S”, kao i kod vojnog metka 8 x 57 IS, govorila je da se radi o novom bušenju cijevi od 8 mm (novom kalibru) –  promjer između polja je 7,9 mm a razmak između žljebova iznosi 8,2 mm.   

8 x 68 S

Pokazalo se međutim da su standardni magacini na karabinima M98 prekratki za novu municiju tako duge čaure (68 milimetara) pa su morali biti modifikovani odnosno  produženi glodanjem. Proizvodnja na taj način adaptiranih lovačkih karabina u novom magnum kalibru tek je uhodavana kada je započeo Drugi svjetski rat i 8 x 68 S mora čekati bolja vremena kada će se dokazati u dužoj poslijeratnoj praksi.  

Početkom 1960-ih godina prošlog vijeka, nakon zanavljanja njemačke industrije sportskog i lovačkog oružja, metak 8 x 68 S doživio je slavu koju je dugo čekao i to prvenstveno među evropskim lovcima a ta slava traje i danas.  U Evropi su ovim kalibrom uglavnom lovljeni jelen, los i medvjed. 

Među američkim lovcima bio je popularan u lovu na medvjeda i losa, u Australiji su njime lovljeni vodeni bivoli dok je u Africi ovim kalibrom lovljena praktično sva divljač, osim one za čiji je lov zakon strogo propisao dozvoljene grupe kalibara.  To je trajalo sve do sredine 1980-ih godina prošlog vijeka, kada dolazi do malog porasta popularnosti 8 x 68 S među lovcima koji su tražili zanimljive alternative lako dobavljivoj standardnoj municiji. 

8 x 68 S

Ukupno četiri karabinska njemačka metka baziraju se na Šilerovoj čauri od 68 milimetara – 8 x 68mmS i 6.5 x 68mm nastali su 1939. godine, .375 Hölderlin uveden je 2007. a posljednja konstrukcija, 8.5 x 68mm Fanzoj, proizvodi se od 2012. godine. Oblik čaure omogućava njeno pouzdano uvođenje i izvlačenje iz ležišta metka i u najekstremnijim uslovima lova. 

Metak RWS 8X68 S sa zrnom tipa “EVOLUTION” mase 13 grama (balističkog koeficijenta 0,35) razvija početnu brzinu od 895 m/s i energiju na ustima  cijevi od 5207 džula. Brzina na 100 metara iznosi 807 m/s sa energijom od 4233 džula.  Na 200 metara brzina je 724 m/s uz energiju 3407 džula dok na 300 metara zrno ima 2713 džula energije pri brzini od 646 m/s. Uobičajeni korak uvijanja u cijevima kalibra 8 x 68 S sa 4 žlijeba iznosi 1:11 inča (1:280 mm). 

U Evropi 8 x 68 S danas spada u klasike dok Amerikanci na njega gledaju kao na egzotičan kalibar. Postoji i razlog za to. Njegovo postepeno stagniranje prouzrokovao je neznanto slabiji metak iste kategorije ali sa daleko agresivnijim nastupom i po broju proizvedenog oružja i po količini i dobavljivosti municije u cijelom svijetu – .300 Winchester Magnum. 

Druga Šilerova konstrukcija, metak 6,5 x 68 u svoje vrijeme je bio najjači metak u ovom kalibru i pokazao se izvrsno na ekstremnim udaljenostima u lovu na divokoze u visokoplaninskim lovištima. Ipak, teške puške koje zahtijeva ovaj metak sa vrlo visokim barutnim pritiskom, nisu pogodne za cjelodnevno nošenje i teške uslove planinskog lova. 6,5 x 68 je jedno vrijeme rađen i u verziji sa vijencem (R) za prelamačame, ali je proizvodnja ove municije zbog male potražnje obustavljena.  

MOŽDA NAJUNIVERZALNIJI KARABINSKI METAK 9.3x62mm

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.