Kineski program nuklearnih podmornica dugo je bio jedna od zatvorenijih oblasti tamošnje vojne industrije. Novi komercijalni satelitski snimci sada pružaju jedan od najboljih pogleda na plovilo koje bi moglo da predstavlja narednu generaciju kineskih napadačkih podmornica na nuklearni pogon.
Podmornica je snimljena u brodogradilištu Bohaj u Huludauu, jednom od ključnih centara kineske nuklearne brodogradnje. Zapadni posmatrači uglavnom je označavaju kao Tip 095 (09V), odnosno kao naslednika porodice Tip 093 koja trenutno čini osnovu kineske flote nuklearnih napadačkih podmornica.
Snimci načinjeni 18. septembra otkrivaju nekoliko konstruktivnih rešenja koja do sada nisu viđena zajedno na kineskom SSN-u.
Posebno se izdvajaju pumpno-mlazni pogon, krma u obliku slova X i znatno veće dimenzije trupa. Ispred komandnog tornja vide se i dva velika kružna otvora čija namena za sada nije jasna. Upravo taj deo konstrukcije otvorio je pitanja o tome kakvo će naoružanje i senzore nova podmornica nositi.
Dimenzije su takođe značajne, jer analiza snimaka ukazuje na dužinu od približno 120 metara. Tip 095 bi time bio primetno veći od prethodnih kineskih napadačkih nuklearnih podmornica.
Bivši oficir američke mornarice Kristofer Karlson ocenio je da će Tip 095 biti veoma tiha podmornica, dok je Brent Sadler iz organizacije Heritage Foundation ukazao da napredak kineske podmorničke tehnologije otežava njihovo otkrivanje i praćenje.
Pumpno-mlazni pogon umesto klasičnog propelera
Jedan od najuočljivijih detalja na novim snimcima nalazi se na samom kraju podmornice.
Umesto klasičnog izloženog propelera, Tip 095 koristi pumpno-mlazni, odnosno pump-jet pogonski sistem. Kod takvog rešenja rotirajući elementi smešteni su unutar prstenastog kućišta, čime se način stvaranja potiska razlikuje od tradicionalnog brodskog propelera.
Za podmornicu je najvažniji akustički efekat. Pumpno-mlazni pogon može da smanji određene izvore buke i poboljša karakteristike pri većim podvodnim brzinama, što direktno utiče na mogućnost protivnika da podmornicu otkrije sonarom.
Kina ovu tehnologiju ne uvodi prvi put. Unapređene podmornice Tip 093B već su povezivane sa sličnim pogonskim sistemima, ali Tip 095 bi trebalo da predstavlja dalji razvoj tog koncepta.
Sama forma novog trupa pokazuje da je značajan deo projektovanja usmeren na čistiji hidrodinamički oblik i smanjenje akustičkog potpisa.
X-krma prvi put na kineskoj nuklearnoj jurišnoj podmornici
Još jedna velika promena nalazi se na upravljačkim površinama. Ranije kineske nuklearne napadačke podmornice koristile su klasičan krstasti raspored krmenih kormila. Novo plovilo ima konfiguraciju u obliku slova X.
Takav raspored može da pruži bolju kontrolu podmornice i veću efikasnost upravljanja u različitim režimima plovidbe, uz potencijalne prednosti u smanjenju akustičkog potpisa.
Britanski Janes je novo plovilo opisao kao prvu poznatu kinesku nuklearnu jurišnu podmornicu sa X-krmom.
Sama tehnologija ipak nije potpuno nova za kineske konstruktore. Slična konfiguracija već je primećena na dizel-električnoj podmornici Tip 041 i pojedinim drugim novijim kineskim projektima.
Prebacivanje istog koncepta na veliku nuklearnu podmornicu pokazuje da je rešenje dovoljno sazrelo da bude primenjeno na jednom od najvažnijih kineskih podmorničkih programa.
Dva velika otvora ispred komandnog tornja
Najzagonetniji detalj novih snimaka nisu ni pogon ni krma. Na gornjoj strani trupa, neposredno ispred komandnog tornja, vide se najmanje dva relativno velika kružna otvora postavljena jedan pored drugog.
Njihova namena trenutno nije poznata. Jedna mogućnost jeste da su povezani sa sistemima naoružanja, dok druga podrazumeva komponente sonarnog ili nekog drugog senzorskog sistema.
Položaj i veličina otvora izazvali su poređenja sa velikim lansirnim cevima Virginia Payload Tubes na američkim podmornicama klase Virginia Block III.
Takvo poređenje za sada ostaje samo poređenje geometrije i položaja. Snimci ne pružaju dovoljno informacija da bi se zaključilo da kineska podmornica zaista koristi isti koncept ili da se iza otvora nalaze lansirni sistemi velikog prečnika.
Tip 095 raste na oko 120 metara
Dimenzije nove podmornice dodatno izdvajaju projekat od prethodnih kineskih konstrukcija. Analiza komercijalnih satelitskih snimaka ukazuje na dužinu od oko 120 metara. To bi Tip 095 učinilo znatno većim od ranijih kineskih napadačkih nuklearnih podmornica.
Veći trup ostavlja više prostora za reaktor, senzore, izolaciju, naoružanje i sisteme namenjene smanjenju buke, mada sami snimci ne omogućavaju da se utvrdi kako je taj dodatni prostor iskorišćen.
Kombinacija većeg trupa, pumpno-mlaznog pogona i X-krme pokazuje da Tip 095 nije samo još jedna evolucija podmornice Tip 093 sa manjim izmenama.
Satelitski snimci iz Huludaua prvi put dovoljno jasno pokazuju koliko je konstrukcija promenjena, dok dva velika otvora ispred tornja ostaju detalj koji će verovatno privući najviše pažnje kada se pojave novi snimci podmornice.
Napomenimo da su sve ovde prenete pretpostavke isključivo navedenih zapadnih stručnjaka. Kina nikada nije zvanično objavila oznaku „Tip 095“ ili „Tip 09V“, te oznake dolaze isključivo iz zapadnih procena. Ne postoji ni jedan javni kineski dokument koji potvrđuje taj naziv, broj projekta ili bilo koju drugu internu oznaku.
Zapadni izvori koriste ove oznake zato što im treba konzistentan način klasifikacije u analizama. Razvoj ove vrste podmornica do sada smo pratili u nekoliko navrata, a sve procene se zasnivaju na zapadnim satelitskim snimcima u kontekstu praćenja mogućeg pandana američkim klasama Virginia i Seawolf.
