Kineska mornarica pokazala je novu fazu razvoja svojih sposobnosti protivpodmorničkog ratovanja. Nadograđena verzija aviona Y-9 za potragu i napad na podmornice prvi put je zvanično primećena tokom operativne obuke, što ukazuje da je platforma prešla iz faze predstavljanja u javnosti u početnu fazu upotrebe u jedinicama.
Fotografije koje su objavili kineski vojni mediji prikazuju novi Šansi Y-9 (Y-9Q/FQ, GX-15) tokom pomorskih vežbi Komande Južnog vojnog regiona Narodnooslobodilačke armije Kine iznad Južnog kineskog mora. Ovo je prvi put da je avion prikazan u aktivnom radu nakon što je njegova nova verzija predstavljena tokom parade povodom Dana pobede 2025. godine.
Pojava aviona u realnim vežbama privukla je pažnju stranih vojnih analitičara, koji procenjuju da je nova varijanta dostigla početni nivo borbene sposobnosti i da će postati jedan od ključnih elemenata kineske mreže za nadzor mora.
Novi radar, poboljšani senzori i veći domet potrage
Za razliku od ranijih verzija porodice Y-8 i Y-9, nova protivpodmornička varijanta dobila je vidljiva poboljšanja namenjena otkrivanju podmornica na velikim udaljenostima.
Kineski vojni stručnjak Džang Đunše ocenio je da avion sada poseduje novi aktivni radar sa faznom antenskom rešetkom postavljen u donjem delu nosa. Takav sistem omogućava šire pretraživanje prostora, brže skeniranje površine mora i preciznije otkrivanje potencijalnih ciljeva.
Posebna pažnja posvećena je i detektoru magnetnih anomalija (MAD) koji se nalazi na repnom delu aviona. Ovaj senzor koristi promene u Zemljinom magnetnom polju kako bi otkrio velike metalne objekte poput podmornica koje se nalaze ispod površine mora.
Prema kineskim procenama, novi dizajn repnog detektora smanjuje sopstvene smetnje aviona, pojednostavljuje održavanje i povećava osetljivost sistema tokom završne faze potrage.
Avion može da nosi veliki broj sonobuova, malih plovnih senzora koji se izbacuju iz vazduha i stvaraju mrežu za praćenje podvodnih ciljeva. Džang navodi da nova verzija Y-9 može da ponese do 100 sonobuova tokom jedne misije, čime može da pokrije desetine kilometara morske površine i istovremeno prati više mogućih pravaca kretanja podmornice.
U poređenju sa starijim Y-8, platforma Y-9 ima veći dolet, veću nosivost i duže vreme provedeno u vazduhu. To omogućava posadama da duže patroliraju iznad velikih morskih područja, što je posebno važno za kineske operacije u Južnom kineskom moru.
Vežbe bez unapred poznatog scenarija
Komanda Južnog vojnog regiona nedavno je sprovela vežbe protivpodmorničke potrage i napada u kojima je učestvovalo više patrolnih aviona Y-8 i Y-9.
Za razliku od klasičnih vežbi sa unapred definisanim procedurama, ove aktivnosti uključivale su promene situacije tokom samog zadatka. Posade su morale da reaguju na iznenadne elektromagnetne smetnje, kvarove opreme i promene uslova na terenu.
Cilj je bio da se proveri sposobnost posada da donose odluke u realnom vremenu, koordiniraju sa drugim mornaričkim jedinicama i izvode zadatke danju i noću.
Protivpodmorničke misije u Južnom kineskom moru posebno su zahtevne zbog velikih dubina koje često prelaze 1.000 metara. Takvi uslovi otežavaju pronalaženje podmornica, naročito modernih nuklearnih plovila sa naprednim sistemima za smanjenje buke.
Zbog toga kineska mornarica ulaže u kombinaciju aviona za potragu, površinskih brodova, satelitskog nadzora i mreže podvodnih senzora.
Analitičari smatraju da će novi Y-9 biti važan deo tog sistema, posebno u scenarijima mogućeg sukoba u zapadnom Pacifiku, gde bi kineska mornarica morala da prati američke, japanske i savezničke podmornice.
Od Y-9 do nove generacije kineske avijacije
Protivpodmornički Y-9 prvi put je javno prikazan 2025. godine zajedno sa drugom specijalizovanom varijantom aviona iste porodice namenjenom elektronskom izviđanju i ometanju.
Njegov razvoj deo je šire kineske strategije modernizacije vazduhoplovstva, u kojoj stare platforme dobijaju nove senzore i uloge dok se paralelno razvijaju potpuno nove generacije aviona. Kina više ne gradi samo brodove, podmornice i lovce brže od glavnih rivala. Peking sada u ogromnom broju uvodi i avione za rano upozoravanje i komandovanje i protivpodmorničke platforme.
U tom kontekstu zanimljiv je i razvoj transportne platforme Y-15, o kojoj je ranije bilo reči. Taj avion bi trebalo da popuni prostor između srednjeg transportera Y-9 (na čijoj osnovi su izviđački) i velikog strateškog transportera Y-20, omogućavajući Kini fleksibilniju logistiku za regionalne i udaljene operacije.
Dok Y-15 predstavlja pokušaj modernizacije kineskog vazdušnog transporta, novi protivpodmornički Y-9 pokazuje kako Peking postojeće platforme prilagođava zahtevima savremenog pomorskog ratovanja. Oba programa deo su istog trenda: stvaranja raznovrsnije flote specijalizovanih aviona koji mogu da podrže kinesku mornaricu u operacijama daleko od matične obale.
