Britanski Kraljevski institut za objedinjene službe: Kina će imati flotu od 1.000 stelt lovaca J-20 do 2030

Britanski Kraljevski institut za objedinjene službe (RUSI) procenjuje da će kinesko ratno vazduhoplovstvo do 2030. godine raspolagati sa približno 1.000 lovaca pete generacije J-20 namenjenih ostvarivanju vazdušne nadmoći. U izveštaju se navodi da će tempo proizvodnje nastaviti da raste i da bi već do 2025. mogao da dostigne oko 120 aviona godišnje, što predstavlja kvalitativni i kvantitativni skok u odnosu na prethodne godine.

Ova procena nadovezuje se na slične zaključke iznete još 2024. godine, kada je vodeći analitičar programa J-20 Abraham Abrams u svojoj knjizi o kineskom stelt lovcu „Moćni zmaj“ govorio o mogućoj proizvodnji većoj od 1.000 primeraka. U britanskom izveštaju se ističe da se J-20 danas nalazi u vrlo uskom krugu savremenih borbenih aviona, uz američki F-35 i kineski J-16 četvrte generacije. Za razliku od F-35, koji se proizvodi za veliki broj stranih korisnika širom sveta, svi J-20 se grade isključivo za potrebe kineskog ratnog vazduhoplovstva, što dodatno naglašava fokus Pekinga na sopstvenu vazdušnu moć.

Posebna pažnja u izveštaju posvećena je rastućoj sofisticiranosti i realizmu obuke Vazduhoplovnih snaga Narodnooslobodilačke vojske i Pomorskog vazduhoplovstva. Britanski analitičari naglašavaju da posade J-20 i J-16 redovno sprovode složene vežbe koje uključuju lovce, bombardere, avione za dopunu gorivom i letelice za rano upozorenje i kontrolu, u koordinaciji međusobno i sa površinskim borbenim grupama mornarice. Ovakav vid integrisane obuke posebno je uočen u operativnim zonama oko Tajvana i u Japanskom moru, što ukazuje na pripremu za scenarije visokog intenziteta.

Povećanje broja savremenih lovaca pete i takozvane „4+ generacije“ prati i napredak u razvoju raketa vazduh-vazduh. U izveštaju se navodi da su kineske raketne tehnologije u pojedinim aspektima već pružile lovačkim jedinicama prednost u odnosu na njihove kolege iz američkog vazduhoplovstva, naročito u dometu i otpornosti na protivmere.

Vremenski okvir ovih procena poklapa se sa petnaestom godišnjicom prvog leta J-20, obavljenog u januaru 2011. godine. Ulazak aviona u operativnu upotrebu svega šest godina kasnije ocenjuje se kao rani pokazatelj da je razvoj tekao znatno brže i stabilnije nego kod sličnih programa u Sjedinjenim Državama i Rusiji. Dodatnu težinu procenama daje i činjenica da su krajem decembra potvrđeni snimci prve serije J-20 opremljenih sa dva turboventilatorska motora sledeće generacije WS-15, koji su završili serijsku proizvodnju. Ovaj korak označava važnu prekretnicu, jer novi motori donose poboljšanja u performansama leta, dometu i snazi bordnih sistema u odnosu na ranije varijante i konkurentske zapadne lovce.

Izveštaj se dotiče i jedne od najrizičnijih epizoda u istoriji programa J-20, kada je avion, prema dostupnim informacijama, preleteo iznad Tajvana bez presretanja od strane ratnog vazduhoplovstva Republike Kine, koje se formalno nalazi u stanju nerešenog građanskog rata sa Narodnooslobodilačkom armijom Kine. Ovaj događaj dodatno je pojačao zabrinutost zapadnih planera u vezi sa realnim sposobnostima kineskog stelt lovca.

Brzo širenje flote J-20 već sada ima ozbiljne posledice po ravnotežu snaga u Pacifiku. Prema britanskoj proceni, ideja o trajnoj vazdušnoj dominaciji Zapada u regionu postaje sve teže održiva. Iako je F-35 glavni zapadni odgovor i prioritetno se raspoređuje u region, kako od strane Sjedinjenih Država tako i od sve većeg broja saveznika, analitičari ističu da je taj avion znatno manje optimizovan za borbu vazduh-vazduh. Navodi se da ima manje od polovine dometa J-20, manji kapacitet nošenja raketa, slabiji radar i konzervativnije letne performanse.

Dugogodišnji problemi sa raspoloživošću flote F-35, kao i značajna kašnjenja u dovođenju aviona do standarda Blok 4, koji se smatra ključnim za sukobe visokog intenziteta, dodatno ograničavaju efikasnost zapadnih odgovora na kineski rast. U tom kontekstu, britanski analitičari očekuju da će se vazdušna ravnoteža početkom 2030-ih još više pomeriti u korist kineskih interesa, posebno ako Kina prva uvede u operativnu upotrebu lovce šeste generacije, čije je testiranje u letu započela nekoliko godina pre Sjedinjenih Država, još 2024. godine.

Podsetimo, da je Kina napravila već 300 lovaca J-20, već smo pisali, a ove RUSI prognoze su još optimističnije po Peking od naših. Zato, ulazak u proizvodnju naslednika J-20 šeste generacije mogao bi da dovede do smanjenja ili čak potpunog gašenja proizvodnje lovaca pete generacije, čime bi Kina zatvorila jedno poglavlje i otvorila novo u razvoju svoje vazdušne moći, uz jasnu poruku da tehnološka i industrijska prednost više nije isključivo zapadna.