Ruska i britanska vojna avijacija ponovo su se susrele iznad hladnih voda severnog Atlantika, gde se poslednjih meseci odvijaju intenzivne pomorske i vazduhoplovne aktivnosti. Velike udarne grupe ratnih brodova, strateški bombarderi i savremeni stelt lovci sve češće se nalaze na istim pravcima, prateći međusobne operacije. Posebnu pažnju privlače aktivnosti oko Norveške, čija obala predstavlja jedan od ključnih prilaza arktičkim pomorskim područjima.
Britanska Kraljevska mornarica poslednjih nedelja ispituje mogućnosti svog najvećeg nosača aviona u zahtevnim uslovima severnih mora. Ruska dalekometna avijacija istovremeno nastavlja patroliranje iznad međunarodnih voda, gde se redovno susreće sa lovcima zapadnih država. Takvi susreti omogućavaju obema stranama da prate operativne procedure, vreme reagovanja i sastav angažovanih snaga.
Najnovija epizoda dogodila se tokom velike multinacionalne vojne vežbe, u kojoj je učestvovalo više desetina brodova i aviona. Britanci su objavili da su njihovi lovci morali da polete zbog ruske letelice koja se pojavila u blizini udarne grupe. Međutim, u zvaničnom saopštenju potkrala im se greška koja je ubrzo postala gotovo jednako zanimljiva kao i samo presretanje.
Britanski F-35B presreli ruskog „Medveda“
Kraljevska mornarica saopštila je 6. novembra da su lovci F-35B Lightning II poleteli sa nosača aviona HMS Prince of Wales radi presretanja ruskog dalekometnog bombardera iz porodice Tupoljev Tu-95. Susret se dogodio tokom vežbe Neptune Strike 26-4 u području Norveškog mora, gde je britanski nosač predvodio jednu od tri multinacionalne pomorske grupe.
Prema britanskom saopštenju, prisustvo velikog broja ratnih brodova i aviona privuklo je pažnju ruske vojne avijacije. Lovci iz sastava 617. eskadrile, poznate kao Dambusters, angažovani su radi presretanja i identifikacije ruskog aviona. Kraljevska mornarica nije precizirala koliko je F-35B učestvovalo, na kojoj udaljenosti od nosača je izvršeno presretanje niti koliko je trajao susret.
Nije prijavljeno narušavanje nacionalnog vazdušnog prostora, opasno približavanje ili upotreba naoružanja. Ruski avion nalazio se u međunarodnom vazdušnom prostoru, gde vojni avioni različitih država redovno izvode patrolne i izviđačke misije.
Tu-195? Britanci jednim pritiskom na tastaturu napravili novi ruski bombarder
Najzabavniji detalj nalazi se u samom zvaničnom saopštenju Kraljevske mornarice. Britanci su rusku letelicu označili kao „Tu-195 Bear“, iako takav bombarder ne postoji. Očigledno su želeli da napišu Tu-95, čuveni strateški bombarder koji je prvi put poleteo još 1952. godine, ali je jedna dodatna cifra Rusiji neočekivano donela potpuno novi model aviona.
Ispada da je Kraljevska mornarica uspela da modernizuje Tupoljevljevu flotu brže nego sama ruska vazduhoplovna industrija. Zanimljivo je da se ista oznaka pojavila i u objavi sa zvaničnog naloga nosača HMS Prince of Wales na društvenim mrežama. Pojedini britanski mediji potom su prepisali „Tu-195“ bez ispravke.
Naziv Bear koristi NATO za više varijanti aviona porodice Tu-95, uključujući protivpodmornički Tu-142. Britanci su ovog puta naveli da je reč o dalekometnom bombarderu, što upućuje na Tu-95, ali nisu objavili dovoljno podataka da se pouzdano utvrdi njegova konkretna verzija.
Vežba sa 17 država, 20 brodova i 40 aviona
Presretanje se dogodilo tokom četvrte ovogodišnje faze vežbe Neptune Strike, koja je završena 5. novembra. U operacijama je učestvovalo 17 država, 20 ratnih brodova i 40 aviona, raspoređenih u tri pomorske grupe. Dve su delovale u Sredozemnom moru pod italijskim i turskim vođstvom, dok je trećom kod Norveške komandovao britanski nosač.
HMS Prince of Wales pratili su razarač HMS Dauntless, fregata HMS St Albans, norveška fregata Fridtjof Nansen, francuska fregata i norveški tanker HNoMS Maud. Sa palube nosača delovali su F-35B i helikopteri Merlin, dok su britanski piloti uvežbavali i upotrebu stvarnih vođenih bombi Paveway IV.
Tokom istog raspoređivanja britanski F-35B i norveški F-35A učestvovali su u zasebnoj operaciji pratnje američkog strateškog bombardera B-52. Tako su se u kratkom periodu iznad severnog Atlantika našli američki i ruski strateški bombarderi, britanski stelt lovci i avijacija više evropskih država.
Isti nosač, novo presretanje ruskog aviona
Ovo nije prvi put da HMS Prince of Wales podiže svoje lovce zbog ruske avijacije u Norveškom moru. Još početkom jula britanski F-35B presreli su ruski protivpodmornički Tu-142 koji je prišao nosaču i ispuštao sonoboje.
Britanska strana tada je ponašanje ruske posade opisala kao nebezbedno, navodeći da je avion više puta prilazio brodu na maloj visini. Sonoboje koje je ispuštao Tu-142 koriste se za otkrivanje podmornica, pa je taj događaj imao izraženu protivpodmorničku i obaveštajnu dimenziju.
Ovoga puta britansko saopštenje znatno je kraće i ne sadrži tvrdnje o opasnim manevrima. Ruska dalekometna avijacija redovno leti iznad neutralnih voda Barencovog i Norveškog mora, dok britanska i norveška lovačka avijacija prati takve aktivnosti. Najnovije presretanje tako se uklapa u ustaljenu praksu međusobnog nadzora velikih vojnih sila, uz jednu nesvakidašnju novost: ruski bombarder je, barem prema britanskoj mornarici, preko noći napredovao sa Tu-95 na Tu-195.
A gde su SU 57 da prate TU 95?
Di ćeš lopaticom na bager