Američki program Collaborative Combat Aircraft ulazi u fazu u kojoj se više ne ispituje samo da li budući borbeni dronovi mogu da lete zajedno sa avionima sa posadom. Sve veća pažnja prelazi na ono što će zaista moći da rade kada uđu u sastav borbenih formacija.
FQ-44A Fury (YFQ-44A) kompanije Anduril jedan je od dva glavna aviona prve faze programa. Posle zemaljskih i letačkih ispitivanja, razvoj se sada pomera prema integraciji sistema koji će odrediti njegovu stvarnu borbenu ulogu.
Nove fotografije objavljene 16. septembra prvi put detaljnije pokazuju koliko široko Anduril zamišlja tu ulogu. Letelica je prikazana tokom provera kompatibilnosti sa različitim vrstama spoljašnjeg tereta, što otvara znatno više mogućnosti od prvobitne slike bespilotnog pratioca koji služi prvenstveno kao dodatni senzor za F-22 i F-35.
Fury prikazan sa bombama i raketnim lanserima
Anduril je novu seriju fotografija objavio pod nazivom „Fit for Fury“, navodeći da prikazane konfiguracije potvrđuju kompatibilnost aviona sa različitim vrstama municije. Na snimcima se vide navođene bombe i lanseri nevođenih raketa kalibra 70 mm postavljeni na spoljne nosače.
Planirani arsenal je širi. Kompanija predviđa upotrebu raketa vazduh-vazduh, krstarećih raketa i dodatnih kontejnera sa opremom za različite zadatke, mada potpuna lista sistema još nije objavljena.
Takva konfiguracija omogućava da se ista letelica prilagođava različitim misijama bez razvoja posebne verzije za svaki zadatak. Fury može da ponese dodatne rakete za vazdušnu borbu, bombe za napade na kopnene ciljeve ili specijalizovanu opremu kada je važniji senzorski i elektronski deo misije.
AIM-120 je već bio deo ispitivanja
Integracija naoružanja nije počela sa novim fotografijama. Anduril i američko Ministarstvo odbrane SAD već su sproveli ispitivanja sa raketom vazduh-vazduh srednjeg dometa AIM-120.
Takva sposobnost odgovara jednoj od osnovnih ideja programa CCA: bespilotna letelica može da poveća broj raspoloživih raketa u formaciji bez slanja dodatnog pilota i još jednog skupog lovca. F-22 ili F-35 tada mogu da ostanu glavni senzorski i komandni element grupe, dok Fury nosi deo naoružanja i izvršava zadatke ispred ili pored njih.
Spoljni nosači istovremeno pokazuju da se od FQ-44A ne očekuje da u svakoj konfiguraciji zadrži maksimalno smanjen radarski odraz. Količina i vrsta tereta mogu da se prilagode konkretnoj misiji, pa u pojedinim zadacima veća vatrena moć može da ima prednost nad manjim radarskim potpisom.
Fury počeo kao projekat druge kompanije
Fury nije nastao od početka unutar Andurila. Osnovni koncept razvila je kompanija Blue Force Technologies, koju je Anduril preuzeo 2023. godine i zatim nastavio razvoj letelice prema zahtevima američkog Ratnog vazduhoplovstva.
U aprilu 2024. Fury je izabran za prvu fazu CCA programa zajedno sa YFQ-42A kompanije General Atomics. Andurilov avion tada je nosio razvojnu oznaku YFQ-44A.
Tokom 2025. završena su zemaljska ispitivanja u vazduhoplovnoj bazi Bil, nakon čega je avion iste godine obavio prvi let sa aerodroma Southern California Logistics u Viktorvilu. Prelazak sa razvojne oznake YFQ-44A na FQ-44A prati ulazak programa u narednu fazu.
Anduril izabran za proizvodnju
Ratno vazduhoplovstvo SAD je u junu 2026. izabralo Anduril za proizvodnu fazu programa. Time je Fury prešao iz razvoja pojedinačnih prototipova prema izradi prve serije aviona namenjenih daljim ispitivanjima i pripremi za buduću operativnu upotrebu.
Vrednost ugovora i broj letelica koje će biti proizvedene u toj fazi nisu objavljeni. General Atomics sa FQ-42A Vengeance ostaje drugi učesnik programa, pa još nije određeno kako će buduće porudžbine biti raspoređene između dva modela.
Ratno vazduhoplovstvo SAD planira najmanje 500 CCA letelica. Za početnu fazu pominje se nabavka između 100 i 150 aviona, ali nije saopšteno koliko bi od tog broja trebalo da čine FQ-44A.
Fury više nije dodatni senzor
CCA letelice prvobitno su predstavljane kao bespilotni pratioci koji bi proširivali domet senzora F-22 i F-35, izviđali prostor ispred njih i preuzimali deo rizika u opasnijim zonama. Sadašnja integracija naoružanja pokazuje da se Fury priprema i za neposredne borbene zadatke.
Mogućnost kombinovanja raketa vazduh-vazduh, navođenih bombi, nevođenih raketa i druge opreme omogućava da se više FQ-44A unutar iste formacije koristi za različite zadatke. Jedna letelica može da bude konfigurisana kao dodatni nosač raketa, druga za napade na kopnene ciljeve, dok treća može da nosi senzorsku ili drugu specijalizovanu opremu.
Takva podela omogućava da avion sa posadom ne mora sam da nosi svaki senzor i svako oružje potrebno grupi. Deo borbenog tereta i rizika prebacuje se na jeftinije bespilotne platforme koje mogu da lete zajedno sa njim.
Holandija se priključila programu
Program je već privukao i prvog stranog partnera. Holandija se u oktobru 2025. zvanično pridružila CCA programu, čime je otvorena mogućnost da njene odbrambene kompanije učestvuju u razvoju i industrijskom lancu.
Učešće Holandije može kasnije da obuhvati proizvodnju pojedinih komponenti ili širu industrijsku saradnju ukoliko CCA preraste u program dostupan američkim saveznicima. Za sada FQ-44A ostaje američki projekat koji je već prešao u proizvodnu fazu, dok Anduril paralelno proverava kompatibilnost sa naoružanjem koje će biti korišćeno tokom narednih ispitivanja.
Poslednjih godina je jasno zasto Ameri imaju dosta razvojnih projekata koji zavrse u fioci u nekom trenutku. Ulazu u izpitivanja i projektovanje. Isprobavaju, uce… Ona kada se pokaze potreba to znanje brzo iznedri gotov proizvod. Rat u Ukraini i Kinezi su izazvali neverovatno brz razvoj novih platformi. Dronovi, pratioci, hipersonicne rakete.. sve u par godina. Da nije bilo tih ranijih ucenja ovo bi trajalo decenijama. Gaze ih Kinezi polako, ali nisu Ameri ni blizu toga da odustanu od trke.