Ruski vojni objekti u subotu su se našli pod elektronskim nadzorom sa dva potpuno različita kraja Evrope. Obaveštajna avijacija članica NATO-a istovremeno je radila na krajnjem severu i iznad Crnog mora, na pravcima koji vode prema nekim od najvažnijih ruskih vojnih oblasti.
Takve misije odavno nisu retkost, ali njihovo istovremeno izvođenje pokazuje koliko je širok prostor nad kojim Alijansa pokušava da održava neprekidnu elektronsku sliku. Jedan avion radio je prema području ruske Severne flote, dok je drugi prikupljao podatke na pravcu prema Novorosijsku. Između dve zone nalazi se nekoliko hiljada kilometara evropskog prostora.
Zadatak je, međutim, isti: slušati ruske radare, komunikacije i druge izvore elektromagnetnog zračenja bez ulaska u ruski vazdušni prostor. Svako uključivanje radara, promena režima rada ili aktiviranje komunikacionog sistema može postati novi deo obaveštajne baze. Rusija je tako istog dana bila posmatrana od Barencovog do Crnog mora.
Švedski Korpen otišao prema Murmansku
Švedski Gulfstream S102B Korpen, registarskog broja 102003 i sa pozivnim znakom SVF680, poleteo je iz vazduhoplovne baze Malmen i krenuo daleko prema severu. Letelica je stigla do područja južno od Murmanska, nakon čega se vratila prema Švedskoj.
Korpen nije običan poslovni avion prilagođen vojnoj upotrebi. Švedska raspolaže sa svega dva S102B namenjena elektronskom izviđanju i prikupljanju SIGINT podataka. Platforma je zasnovana na Gulfstreamu IV, ali je njena unutrašnjost ispunjena opremom za presretanje, klasifikaciju i analizu elektromagnetnih emisija.
Let prema Murmansku vodi ga direktno prema Kolskom poluostrvu, jednom od najosetljivijih vojnih područja Rusije. Tamo se nalaze baze Severne flote, podmorničke snage, vojni aerodromi, sistemi protivvazdušne odbrane i infrastruktura povezana sa ruskim strateškim nuklearnim snagama.
S102B ne mora da pređe rusku granicu da bi prikupio korisne podatke. Elektronski sistemi velike snage mogu se registrovati sa velike udaljenosti, dok ponavljanje ovakvih letova omogućava formiranje baze podataka o karakteristikama pojedinačnih radara, frekvencijama, režimima rada i obrascima ruske vojne komunikacije.
Švedska je ovakve misije izvodila i pre pristupanja NATO-u, ali je ulaskom u Alijansu u martu 2024. njena obaveštajna infrastruktura postala deo mnogo šire mreže razmene podataka.
Britanski RC-135W slušao Ruse kod Crnog mora
Dok je švedski avion radio prema ruskom severu, britanski Boeing RC-135W Rivet Joint bio je aktivan na drugom kraju evropskog prostora.
Avion registarskog broja ZZ666, sa pozivnim znakom RRR7272, poleteo je iz zaliva Suda na Kritu i krenuo prema Crnom moru, gde je leteo na pravcu koji mu omogućava prikupljanje podataka iz šireg područja ruske baze Novorosijsk.
RC-135W pripada 51. eskadrili RAF-a i predstavlja jednu od najvažnijih britanskih platformi za elektronsko izviđanje. Posada i sistemi aviona presreću radarske emisije, komunikacije i druge elektronske signale, nakon čega se podaci analiziraju i prosleđuju britanskim i NATO komandama.
Novorosijsk je poslednjih godina dobio još veći značaj zbog promenjenog rasporeda ruske Crnomorske flote. Praćenje aktivnosti iz tog područja omogućava NATO-u da registruje kretanje brodova, rad pomorskih i kopnenih radara, vazduhoplovne aktivnosti i promene u komunikacionoj mreži.
Britanski Rivet Joint već duže vreme redovno leti uz ruski vazdušni prostor. RAF je ranije slao iste avione sa Krita čak prema Barencovom moru, pa baza Suda praktično služi kao južna odskočna tačka za elektronsko izviđanje duž velikog dela evropskog oboda Rusije.
NATO gradi elektronsku sliku Rusije sa oba boka
Posebnost subotnjih letova nije u pojavljivanju Korpena ili Rivet Jointa pojedinačno, već u njihovom simultanom radu na dva strateška pravca.
Na severu se nalazi Kolsko poluostrvo sa Severnom flotom i strateškim podmornicama. Na jugoistoku se nalazi Crno more sa Novorosijskom, vazduhoplovnim bazama i ruskim sistemima koji pokrivaju južni pravac. Dugoročno prikupljanje takvih podataka omogućava stvaranje elektronskog potpisa pojedinačnih sistema i jedinica.
Takve baze podataka imaju neposrednu vojnu vrednost. U slučaju sukoba mogu da se koriste za identifikaciju radara, planiranje elektronskog ometanja, određivanje položaja emitera i pripremu udara protiv sistema protivvazdušne odbrane. Subotnja aktivnost pokazala je koliko je obaveštajna mreža geografski raširena.
Sa druge strane, američko obaveštajno prisustvo bilo gotovo svakodnevna slika istočnog krila NATO-a, a sada se značajno smanjilo, posebno u oblasti oko Crnog mora. Pre početka rata protiv Irana, američke ISR i SIGINT misije bile su jedna od najupadljivijih karakteristika vazdušnog ovog dela Evrope, a sada su to preuzele evropske NATO države.
