Rat u Ukrajini već je nekoliko puta pokazao koliko brzo vojna rešenja prelaze put od predmeta podsmeha do gotovo obavezne opreme. Konstrukcije koje su u početku izgledale grubo, improvizovano i daleko od fabričkih standarda često su opstajale samo zato što su posadama povećavale šansu da prežive sledeći napad. FPV dronovi dodatno su ubrzali taj proces.
Ruske jedinice još tokom proleća i leta 2023. počele su masovno da zavaruju metalne okvire, mreže i različite vrste nadogradnji iznad kupola tenkova. Na Zapadu i u Ukrajini takve konstrukcije brzo su dobile podrugljive nadimke poput “roštilja” (mangala), “ježa”, “bodljikavog praseta”, “dikobraza”, “maslačka” dok su fotografije ruskih tenkova sa ogromnim zaštitnim kavezima često predstavljane kao dokaz improvizacije i tehnološke zaostalosti. Kasnije su se pojavile još veće konstrukcije koje su skoro potpuno zatvarale vozilo.
Rat je u međuvremenu napravio sopstvenu selekciju. Metalni kavezi nisu pretvorili tenkove u neranjive platforme, ali su pokazali da mogu da poremete detonaciju, udalje bojevu glavu od osnovnog oklopa ili fizički spreče FPV dron da pogodi željenu tačku. Sada je gotovo identično rešenje stiglo i na američki Abrams u ukrajinskoj službi.
Ukrajinski Abrams pretvoren u “jež tenk”
Ukrajinski državni televizijski kanal Armija TV, koji pripada Ministarstvu odbrane i predstavlja zvanični kanal ukrajinskih Odbrambenih snaga, 4. septembra prikazao je modifikovani M1A1 AIM SA Abrams. Tenk pripada 225. odvojenom jurišnom puku ukrajinskih oružanih snaga. Na objavljenim snimcima gotovo čitava gornja i bočna površina vozila prekrivena je velikom metalnom konstrukcijom napravljenom od šipki i mrežastih elemenata.
Rezultat veoma podseća na ruske “jež tenkove” i kasnije konstrukcije koje su ruske jedinice počele da ugrađuju nakon masovne pojave FPV dronova.
Ukrajinski prilog modifikaciju predstavlja kao prilagođavanje američkog tenka zahtevima savremenog bojišta. Osnovni M1A1 nije projektovan za okruženje u kojem deseci malih dronova mogu satima da prate jedno vozilo i biraju trenutak za napad na krov kupole, zadnji deo motornog prostora ili drugi slabije zaštićeni deo.
Metalni okvir zato pokriva mnogo veću površinu nego prve jednostavne konstrukcije viđene 2022. i 2023. godine.
Od “roštilja” do standardne ratne opreme
Prve ruske konstrukcije iznad kupola bile su relativno jednostavne. Njihova početna namena povezivala se sa zaštitom od municije koja napada odozgo, a sa masovnom pojavom FPV dronova počele su brzo da se menjaju.
Okviri su postajali širi, dodavane su mreže, lanci, gumeni elementi i dodatne metalne ploče. Kod najekstremnijih verzija gotovo čitav tenk završio je unutar spoljne konstrukcije, pa su se pojavili nadimci poput “kornjače” i “ježa”.
Takva vozila imaju očigledne nedostatke. Dodatna masa opterećuje pogon i vešanje, konstrukcija može da ograniči preglednost, oteža okretanje kupole, pristup motoru i napuštanje vozila, dok dovoljno snažna bojeva glava i dalje može da probije zaštitu.
FPV dron, međutim, ne mora svaki put da bude potpuno zaustavljen da bi dodatni oklop imao smisla. Dovoljno je da zaštita smanji verovatnoću direktnog udara u najosetljiviju tačku ili natera operatera da traži drugi ugao napada.
Abrams se prilagođava ratu za koji nije projektovan
Američki M1A1 AIM SA stigao je u Ukrajinu kao tenk projektovan prema potpuno drugačijoj logici borbe. Njegova osnovna zaštita prvenstveno je razvijana protiv tenkovske municije, protivoklopnih raketa i klasičnih pretnji sa zemlje.
Ukrajinsko bojište donelo je situaciju u kojoj je relativno jeftin FPV dron sposoban da napadne isti tenk iz pravca koji njegova osnovna konstrukcija nikada nije trebalo stalno da štiti.
Ukrajinske jedinice već su ranije dodavale reaktivni oklop, mreže i druge improvizovane elemente na Abrams. Najnovija konstrukcija 225. puka ide mnogo dalje i praktično pretvara američki tenk u istu vrstu “ježa” kakva je prethodno viđana na ruskim vozilima.
Armija TV sada takvu modifikaciju prikazuje kao odgovor na stvarne zahteve fronta i ruske FPV dronove. Nekadašnji predmet podsmeha tako se pojavio na jednom od najpoznatijih američkih glavnih borbenih tenkova, sa istim osnovnim zadatkom zbog kojeg su ruske posade nekoliko godina ranije počele da zavaruju prve metalne okvire iznad svojih kupola.
