Američka mornarica odlučila je da svoju najnoviju nuklearnu jurišnu podmornicu USS Massachusetts ne vraća u brodogradilište na uobičajeni period radova nakon probnih ispitivanja, već da je praktično odmah stavi na raspolaganje floti. Za podmornicu koja je tek 28. marta zvanično uvedena u službu to predstavlja neuobičajeno ubrzanje puta od završetka gradnje do stvarnih operativnih zadataka.
USS Massachusetts, oznake SSN-798, jeste 25. pripadnik klase Virginia i sedma podmornica varijante Block IV. Odluka dolazi u trenutku kada američka mornarica pokušava da iz svakog raspoloživog trupa izvuče što više vremena na moru, dok brodogradilišta ne uspevaju da prate tempo koji Pentagon želi.
Problem nije samo koliko novih podmornica može da bude izgrađeno, već koliko postojećih istovremeno može da ostane van remonta i spremno za raspoređivanje. To postaje posebno važno u Pacifiku, gde Vašington računa na podmornice kao jedno od sredstava koje je najteže pronaći i napasti u eventualnom sukobu sa Kinom.
Massachusetts u flotu ne dolazi samo kao još jedan novi SSN, već u trenutku kada svaka dodatna raspoloživa nuklearna podmornica dobija nesrazmerno veliki značaj. Preskakanje planiranog boravka u brodogradilištu najbolje pokazuje koliko je američkoj mornarici trenutno važnije da dobije još jednu operativnu podmornicu nego da je zadrži na kopnu duže nego što je neophodno.
Podmornica je završila probni ciklus, a nakon procene njenog stanja odobreno je da nastavi direktno prema zadacima flote. Time se skraćuje period između prijema podmornice i njene pune upotrebe, ali se istovremeno otvara zanimljivo pitanje koliko snažno problem sa raspoloživošću podmornica utiče na odluke američke mornarice.
USS Massachusetts preskače planirani povratak u brodogradilište
Kod novih podmornica period nakon predaje i probnih plovidbi obično služi za otklanjanje nedostataka koji su uočeni tek tokom realnog rada na moru, podešavanje sistema i izvođenje dodatnih radova pre punog operativnog ciklusa.
USS Massachusetts će taj proces sada proći drugačije. Mornarica je procenila da je podmornica dovoljno spremna da bude stavljena na raspolaganje floti bez prethodno planiranog dužeg zadržavanja u brodogradilištu.
Takva odluka sama po sebi govori dosta o pritisku pod kojim se nalaze američke podmorničke snage. Vašington godinama pokušava da poveća broj raspoloživih nuklearnih podmornica, ali izgradnja novih jedinica, veliki remonti postojećih i ograničeni kapaciteti brodogradilišta međusobno se sudaraju.
Nije dovoljno imati određeni broj podmornica upisanih u sastav mornarice ukoliko se veliki deo njih istovremeno nalazi na održavanju.
Block IV je napravljen upravo da manje vremena provodi na remontu
Massachusetts pripada varijanti Virginia Block IV, kod koje su konstrukcijske izmene velikim delom uvedene upravo radi povećanja operativne dostupnosti. Ideja nije bila samo napraviti tišu ili savremeniju podmornicu, već smanjiti broj velikih servisnih zahvata tokom njenog životnog veka.
Manje vremena u brodogradilištu znači više raspoređivanja sa istim brojem izgrađenih podmornica. Za mornaricu kojoj nedostaju i kapaciteti za gradnju i kapaciteti za remont, to je gotovo jednako važno kao povećavanje ukupne flote.
USS Massachusetts ima deplasman od oko 7.800 tona i dužinu nešto veću od 114 metara. Nuklearni pogon omogućava joj veoma dug boravak pod vodom, pri čemu praktična ograničenja mnogo više određuju zalihe, održavanje i izdržljivost posade nego gorivo za reaktor.
Glavno naoružanje čine teška torpeda Mk 48 i krstareće rakete Tomahavk. Podmornice ove klase mogu da obavljaju protivpodmorničke i protivbrodske zadatke, tajno prikupljaju obaveštajne podatke, podržavaju specijalne snage i napadaju ciljeve duboko na kopnu.
Upravo ta kombinacija objašnjava zašto ih američka mornarica toliko traži.
U Pacifiku podmornica postaje važnija od nosača koji svi vide
Veliki površinski brod može da projektuje ogromnu borbenu moć, ali u zapadnom Pacifiku mora da računa sa satelitima, izviđačkim avionima, dronovima i protivbrodskim raketama velikog dometa.
Nuklearna podmornica ima potpuno drugačiji problem za protivnika: prvo je treba pronaći. Virginia može nedeljama da menja položaj bez otkrivanja, prati protivničke podmornice i površinske sastave, prikuplja podatke ili čeka naređenje za napad. Zbog toga se ove podmornice smatraju jednim od najvrednijih američkih sredstava u scenariju sukoba sa tehnološki sposobnim protivnikom.
Američka mornarica očekuje da Virginia postepeno preuzme zadatke starih podmornica klase Los Angeles, dok novije varijante sa povećanim raketnim kapacitetom treba da preuzmu i deo udarne uloge koju danas obavljaju specijalno modifikovane podmornice klase Ohio.
Problem je što se stare jedinice povlače brže nego što nove ulaze u službu željenim tempom.
Kina istovremeno ubrzava ono gde Amerika kasni
Dodatni pritisak dolazi iz Kine, jer gradi podmornice brže od SAD i Rusije zajedno. Peking je značajno povećao kapacitete za izgradnju nuklearnih podmornica širenjem kompleksa Bohai Shipbuilding Heavy Industry Corporation u Huludau i otvaranjem novih proizvodnih objekata.
Istovremeno su unapređene postojeće kineske nuklearne podmornice porodica 093 i 094, dok se sledeća generacija razvija sa ciljem da smanji tehnološki jaz prema američkim podvodnim snagama. Posebnu pažnju privlači nova napadna nuklearna podmornica klase 095, čiji je prvi primerak, prema dostupnim informacijama, porinut početkom 2026. godine.
Za SAD problem zato nije samo mogućnost da Kina napravi bolju podmornicu nego ranije, mnogo ozbiljnije pitanje jeste koliko brzo može da ih proizvodi.
Američka industrija godinama ne uspeva da dostigne planirani tempo izgradnje klase Virginia, dok istovremeno mora da priprema proizvodnju strateških podmornica klase Columbia i ispuni dodatne obaveze koje donosi AUKUS.
U takvoj situaciji ubrzano slanje Massachusettsa na operativne zadatke dobija sasvim drugačiju težinu.
Svaka raspoloživa SSN sada se računa
Klasa Virginia prvobitno je razvijena kao moderniji naslednik hladnoratovske flote Los Angeles, ali njena uloga postaje šira kako se menja struktura američke mornarice. Novije podmornice dobijaju veću sposobnost nošenja različitog naoružanja i korisnog tereta, dok kasniji Block V uvodi dodatni Virginia Payload Module koji značajno povećava broj raketa koje pojedinačna podmornica može da ponese.
Massachusetts kao Block IV nema taj dodatni veliki raketni modul, ali je upravo njegova varijanta napravljena sa naglaskom na raspoloživost. Zbog toga odluka da odmah nastavi prema floti odgovara osnovnoj ideji čitavog Block IV programa: podmornica treba da provede što više svog životnog veka na moru, a što manje čekajući u brodogradilištu.
O USS Massachusetts pisali smo dva dana nakon njenog zvaničnog uvođenja u službu u Bostonu. Tada je priča bila o tome šta američka mornarica dobija sa svojim novim SSN-798 i kakve sposobnosti donosi sedma podmornica Block IV.
Samo nekoliko meseci kasnije priča dobija praktičan nastavak. Massachusetts više nije nova podmornica uz koju se vezuju ceremonija, zastave i govori admirala. Mornarica je završila njen probni period, pogledala stanje flote i odlučila da je ne zadržava na kopnu koliko je prvobitno planirano.
🚨🇺🇸 The United States Navy has officially added the USS Massachusetts, the 25th nuclear powered submarine of the Virginia class, to its fleet.
— Defence Index (@Defence_Index) November 24, 2025
🔹 Each one can carry roughly forty Tomahawk missiles.
🔹 A total of sixty six submarines are planned for construction. pic.twitter.com/eGauoDdxTb
