Baš u trenutku kada počinju godišnje vežbe Balikatan koje predvode Sjedinjene Države u Južnom kineskom moru, kineska mornarica Narodnooslobodilačke vojske objavila je snimak više hipersoničnih protivbrodskih raketa YJ-20 kako uspešno pogađaju ciljeve na moru. Snimak je podeljen preko naloga na društvenim mrežama koji vodi PLA, ali bez preciziranja kada je tačno nastao.
Tajming objave, međutim, teško je ignorisati.
Južno kinesko more godinama je jedno od glavnih žarišta globalnog nadmetanja. Više država polaže teritorijalne pretenzije na njegove vode, dok Kina tvrdi da ima suverenitet nad skoro 90 procenata tog mora. U tom kontekstu, Peking je izgradio veštačka ostrva koja danas funkcionišu kao vojna uporišta i osmatračke tačke, čime dodatno učvršćuje svoje prisustvo.
Filipini, Vijetnam i Brunej otvoreno osporavaju kineske pretenzije. Američka mornarica redovno sprovodi operacije u tim vodama, proveravajući kinesko prisustvo i demonstrirajući sopstvenu projekciju sile.
Balikatan postaje najveći do sada
Ovogodišnji Balikatan, koji se održava sa Filipinima i pod vođstvom američke mornarice, najveći je do sada, sa preko 16.000 učesnika. Pomorske aktivnosti usmerene su ka Južnom kineskom moru i ka ostrvu Luzon, koje se nalazi na svega 250 kilometara od Tajvana.
Upravo Tajvan predstavlja dodatni sloj napetosti. Kina tvrdi da se samoupravni ostrvski region može ponovo ujediniti vojnom silom, ako to bude potrebno. Sjedinjene Države i njihovi saveznici protive se toj ideji i obavezali su se da će isporučivati oružje Tajvanu ukoliko situacija eskalira.
Ove godine Balikatanu se pridružio i Japan, koji je ranije učestvovao kao posmatrač. Prema izveštaju lista South China Morning Post, japanski razarač „Ikazuči“ početkom meseca prošao je kroz Tajvanski moreuz kako bi učestvovao u vežbi. Japan planira da rasporedi protivbrodske rakete Tip 88 u okviru pomorske vežbe sa bojevim gađanjem.
Peking je Balikatan opisao kao „namernu provokaciju“. Učešće Japana, naročito u segmentu sa bojevim gađanjem, kineska strana verovatno vidi kao regionalnu situaciju koja zahteva „neophodnu akciju“.
Balikatan 2026 – US, Filipino troops hold counter-landing drills in Palawan as global conflicts rise
— Viory Video (@vioryvideo) April 28, 2026
“This area is very important as Palawan is facing West Philippine Sea and it is just across Kalayaan Island Group, which we are defending as our exclusive economic zone,”… pic.twitter.com/Nk9pcZ9h92
Odgovor sa mora: YJ-20
Kao odgovor, kineska mornarica objavila je video ispaljivanja hipersoničnih protivbrodskih raketa YJ-20 sa razarača Tip 055 „Zunji“. Iako nije precizirano kada su rakete lansirane, Peking je ranije potvrdio da je razarač „Zunji“ izveo vežbe sa bojevim gađanjem u vodama istočno od Luzona.
YJ-20, poznata na zapadu i kao Eagle Strike 20, predstavlja jednu od najznačajnijih kineskih protivbrodskih platformi. Reč je o hipersoničnoj raketi koja može da pogodi i potopi velike površinske brodove jednim udarom na udaljenosti od 500 do 800 nautičkih milja, odnosno od 1.000 do 1.500 kilometara.
Nakon lansiranja, raketa krstari brzinom od 6 maha, da bi u završnom zaronu dostigla brzinu od 10 maha. Takav profil leta značajno smanjuje vreme reakcije protivničkih sistema odbrane i otežava presretanje.
Poruka je jasna: dok SAD i saveznici demonstriraju brojnost i interoperabilnost, Kina demonstrira brzinu i domet.
Tehnološki jaz i „Zlatna kupola“
Kineski napredak u hipersoničnim sistemima dodatno je podstakao američkog predsednika Donalda Trampa da promoviše koncept „Zlatne kupole“, svemirskog sistema za presretanje raketa koji bi, prema obećanjima, trebalo da bude operativan pre januara 2029. godine.
Procene govore da bi takav sistem mogao da košta preko 175 milijardi dolara tokom naredne decenije. Predsednik ga je postavio kao jedan od glavnih prioriteta, dok Kongres trenutno razmatra da li da odobri takav rashod.
U ovom trenutku, Sjedinjene Države nemaju raspoređene sopstvene hipersonične rakete, niti ih imaju njihovi saveznici. Rakete koje je Japan ispalio tokom Balikatana 2026. godine finalizovane su još 1988. godine i u najboljem slučaju imaju podzvučne kapacitete.
To stvara jasnu asimetriju. Dok jedna strana demonstrira hipersoničnu sposobnost sa brzinama do 10 maha i dometom do 1.500 kilometara, druga strana još uvek operiše sistemima starim preko tri decenije.
Južno kinesko more kao test snaga
Južno kinesko more ostaje arena u kojoj se prepliću teritorijalni sporovi, vojna demonstracija sile i tehnološko nadmetanje. Kineska izgradnja veštačkih ostrva, američke operacije „slobode plovidbe“, japansko uključivanje i sve veća militarizacija regiona pretvaraju ga u jednu od najosetljivijih tačaka sveta.
Objava snimka YJ-20 tokom Balikatana nije slučajna. Ona predstavlja signal da Peking prati svaki potez i da raspolaže sredstvima koja mogu ugroziti i najjače pomorske formacije.
U realpolitičkom smislu, poruka je dvostruka. Kina demonstrira da ima kapacitet da potopi velike površinske brodove na velikim udaljenostima. Sjedinjene Države i saveznici demonstriraju da su spremni da zajedno deluju u neposrednoj blizini kineske sfere uticaja.
Između te dve demonstracije snage nalazi se Tajvan, Luzon i čitav pojas Indo-Pacifika. U tom prostoru, brzina od 10 maha i domet od 1.500 kilometara više nisu samo tehnički podaci, već element strateške ravnoteže koja se ubrzano menja.
Sledeći proksi kaubojski rat kad se završi sa Iranom ..Kinu moraju nekako oslabiti a ovako jedino mogu