U noći 25. aprila 2026. godine, lovac Eurofighter Typhoon FGR4 Kraljevskog ratnog vazduhoplovstva postao je prvi NATO avion koji je oborio ruski jurišni dron iznad ukrajinske teritorije. Akcija je zvanično potvrđena od strane britanskog Ministarstva odbrane i komande NATO-a.
Avion je bio deo zajedničkog britanskog kontingenta u okviru NATO misije za policiju vazdušnog prostora, stacioniranog u vazduhoplovnoj bazi Mihail Kogalničanu u Rumuniji. Tokom zadatka, letelica je podignuta u vazduh, a pilot je detektovao ruski dron na udaljenosti od približno 1,5 do 2 kilometra od rumunsko-ukrajinske granice.
Nakon vizuelne i radarske identifikacije cilja, pilot je ispalio raketu vazduh-vazduh i oborio dron, sprečivši njegovo približavanje vazdušnom prostoru NATO-a.
U saopštenju Kraljevskog ratnog vazduhoplovstva navedeno je da su akcije pilota bile profesionalne i blagovremene, uz poruku da teritorija partnera neće biti prepuštena bez zaštite.
Nova etapa angažovanja
Prethodnih meseci borbeni avioni NATO-a, uključujući britanske, nemačke i rumunske Tajfune i F-16, više puta su poletali radi presretanja i praćenja bespilotnih letelica koje su ulazile u rumunski vazdušni prostor. Međutim, ovo je prvi zvanično dokumentovani slučaj da je bespilotna letelica oborena iznad same ukrajinske teritorije.
Ukrajinsko Ministarstvo odbrane pozdravilo je potez, ocenjujući da takva akcija jača bezbednost pograničnih područja i potvrđuje spremnost NATO-a da štiti istočni bok.
Ovaj događaj otvara pitanje praga angažovanja. Ako se NATO avion, polećući sa teritorije Rumunije, uključuje u borbenu akciju protiv ruskog cilja iznad Ukrajine, postavlja se dilema kako će Moskva tumačiti takav presedan.
Eurofighter Typhoon FGR4: platforma i sposobnosti
Eurofighter Typhoon je višenamenski lovac četvrte generacije, razvijen u okviru kompanije Eurofighter GmbH, konzorcijuma koji su 1986. godine formirale firme Alenia Aeronautica, BAE Systems i EADS.
Konstrukcija aviona zasnovana je na niskom delta krilu sa negativnom marginom stabilnosti, dvodelnim zakrilcima i letvicama, pokretnim prednjim horizontalnim repom i vertikalnom kobilicom sa kormilom bez stabilizatora. Takva konfiguracija omogućava visoku manevarsku sposobnost, posebno pri velikim napadnim uglovima, kao i smanjen otpor pri nadzvučnim brzinama.
Rezervoari goriva smešteni su u trupu i unutar krilnih kesona. Avion koristi četvorostruko redundantni digitalni sistem kontrole leta, integrisan sa sistemom upravljanja motorom. Ova arhitektura obezbeđuje veštačku stabilnost, visoku upravljivost i optimizaciju aerodinamičkog kvaliteta u širokom rasponu brzina i visina.
Osnovne karakteristike uključuju:
- Vrsta: višenamenski lovac
- Posada: 1 pilot
- Maksimalna brzina: 2.125 km/h
- Domet: 1.390 km
- Maksimalna visina leta: 19.800 metara
Naoružanje može uključivati kombinaciju raketa vazduh-vazduh AIM-120B AMRAAM, Meteor FMRAAM, ASRAAM i IRIS-T, kao i rakete ALARM za dejstvo protiv radara, protivbrodske rakete Penguin i protivoklopne Brimstone.
Presretanje ruskog drona iznad Ukrajine predstavlja tehnički jasan i politički osetljiv potez. Sa tri NATO faktora u igri, vazdušni prostor na istoku Evrope postaje sve složeniji operativni prostor, u kojem se granica između zaštite i direktnog angažmana sve teže povlači.
