Kineska vojna strategija ulazi u novu fazu, onu u kojoj se granice više ne povlače uz obalu, već se pomeraju duboko u okean. Razvoj nosača aviona „Fuđijan“, zajedno sa novom generacijom palubne avijacije, pokazuje da Peking više ne razmišlja samo o regionalnoj odbrani, već o projekciji sile na daljinama koje su do skoro bile rezervisane za druge velike sile.
Američki analitički mediji, uključujući i 19FortyFive, ocenjuju da Kina ubrzano preuzima model pomorske moći koji su decenijama razvijale Sjedinjene Države. Taj model podrazumeva kombinaciju nosača aviona, borbenih letelica pete generacije, sistema ranog upozorenja i sve veće integracije bespilotnih platformi.
U centru tog sistema nalazi se nosač aviona „Fuđijan“, najmoderniji kineski brod ove klase. Za razliku od prethodnih kineskih nosača, koji su se oslanjali na skakaonice za poletanje aviona, „Fuđijan“ koristi elektromagnetne katapulte, tehnologiju koja omogućava lansiranje težih i sofisticiranijih letelica. To je ključni korak ka punoj operativnoj sposobnosti za složene borbene operacije na otvorenom moru.
Međutim, brod sam po sebi nije dovoljan. Prava snaga nosača leži u njegovom vazdušnom krilu.
Kineski stelt lovac J-35 predstavlja pokušaj da se uspostavi ravnoteža u domenu palubne avijacije pete generacije. Iako su detalji o njegovim stvarnim sposobnostima i dalje predmet rasprava, jasno je da je njegova osnovna namena delovanje u okruženjima visoke pretnje, uključujući operacije protiv savremenih protivvazdušnih sistema i protivničkih mornaričkih grupa.
Još važniji element može biti avion za rano upozorenje KJ-600. Ovaj sistem, razvijen za rad sa nosača aviona, ima zadatak da „vidi dalje“ od samih borbenih aviona, detektuje pretnje na velikim udaljenostima i koordinira vazdušne operacije. U praksi, to znači da kineska mornarica dobija sposobnost da upravlja složenim borbenim scenarijima daleko od svojih obala, uz znatno veću svest o situaciji.
Kombinacija J-35 i KJ-600 ukazuje na to da Kina ne razvija pojedinačne platforme, već kompletan sistem.
To je suštinska razlika u odnosu na ranije faze modernizacije, kada su kineski projekti često posmatrani kao pokušaji sustizanja. Danas se sve više govori o integraciji, interoperabilnosti i sposobnosti da se više elemenata spoji u jedinstvenu operativnu celinu.
Upravo tu dolazi do promene perspektive.
Dok se ranije kineska mornarica posmatrala kroz prizmu mogućeg sukoba oko Tajvana, sada se sve češće pominje širi geografski okvir. Projekcija sile podrazumeva sposobnost da se deluje u Indijskom okeanu, zapadnom Pacifiku, pa čak i dalje, u zonama gde se ukrštaju ključni trgovački i energetski pravci.
Planovi koji se pripisuju Pekingu dodatno pojačavaju tu sliku. Prema procenama koje citiraju američki izvori, Kina bi do 2035. godine mogla imati do devet nosača aviona. Takav tempo izgradnje, približno jedan nosač na svakih dvadeset meseci, ukazuje na dugoročnu strategiju, a ne na ad hoc odgovor na trenutne krize.
U isto vreme, razvija se i nova generacija nosača, uključujući projekat Tip 004 na nuklearni pogon. Ako se te ambicije realizuju, Kina bi mogla dobiti platformu koja po autonomiji i operativnom dometu ulazi u rang najmoćnijih brodova današnjice.
Naravno, postoje i ograničenja.
Analitičari ističu da Kina i dalje zaostaje u nekim segmentima, posebno kada je reč o borbenom iskustvu, logistici na velikim udaljenostima i kompleksnom održavanju nosačkih grupa u dugotrajnim operacijama. Te sposobnosti se ne razvijaju samo kroz tehnologiju, već i kroz decenije operativne prakse.
Ipak, tempo razvoja menja percepciju.
Ono što se pre nekoliko godina posmatralo kao dugoročan cilj, sada počinje da dobija konkretne obrise. Kina ne mora da dostigne potpunu paritet sa Sjedinjenim Državama da bi promenila ravnotežu snaga, dovoljno je da razvije kapacitete koji komplikuju planiranje i povećavaju cenu svakog potencijalnog sukoba.
U tom smislu, „Fuđijan“ nije samo brod, već signal.
Signal da se kineska strategija pomera iz okvira obalne odbrane ka modelu globalnog prisustva. Signal da se tehnologija, industrija i vojna doktrina spajaju u sistem koji ima ambiciju da deluje na velikim udaljenostima. I signal da će budući sukobi, ukoliko do njih dođe, sve manje biti ograničeni geografijom, a sve više određeni sposobnošću da se projekcija sile održi tamo gde je najpotrebnija.
Za sada, taj proces je u toku, ali pravac je već jasan.
