Dok rat između Irana i koalicije predvođene Sjedinjenim Državama i Izraelom ulazi u novu fazu, Vašington je doneo odluku koja dodatno komplikuje ionako napetu situaciju na Bliskom istoku. Sjedinjene Države raspoređuju 31. ekspedicionu jedinicu marinaca na područje regiona, a prvi izveštaji govore o velikom pomorskom kontingentu koji se kreće ka kriznoj zoni.
Na prvi pogled, raspoređivanje nekoliko hiljada marinaca izgleda kao priprema za moguće kopnene operacije protiv Irana. Međutim, sve više indicija sugeriše da bi stvarni cilj ove operacije mogao biti potpuno drugačiji.
Iznenadno raspoređivanje
Prema izveštajima američkih medija, uključujući ABC News, jedinica poznata kao 31. Marine Expeditionary Unit (MEU) već je krenula ka Bliskom istoku. Ova jedinica inače je stalno stacionirana u Japanu i smatra se jednom od najbrže rasporedivih amfibijskih formacija američke vojske.
Marinci se kreću na tri ratna broda, dok će centralnu ulogu u operaciji imati amfibijski jurišni brod USS Tripoli, kako piše Aksios. Ovaj brod klase America praktično funkcioniše kao mali nosač aviona i sposoban je da nosi širok spektar letelica.
Na njegovoj palubi mogu da operišu stelt lovci F-35B Lightning II, borbeni helikopteri AH-1Z Viper i tiltrotor letelice MV-22B Osprey. Takva kombinacija omogućava marincima da deluju sa mora, iz vazduha i sa kopna bez potrebe za velikom kopnenom bazom.
Zvaničnici administracije Donalda Trampa do sada su uglavnom izbegavali da otvoreno govore o mogućem slanju kopnenih trupa u rat protiv Irana. Ipak, od početka sukoba nijedna opcija nije formalno isključena.
Da li se sprema operacija protiv Irana
Pojedini analitičari smatraju da bi američko raspoređivanje moglo biti povezano sa planovima za ograničene kopnene operacije u Iranu. Među idejama koje su se pojavile u političkim i vojnim krugovima pominje se čak i mogućnost slanja specijalnih snaga radi preuzimanja kontrole nad zalihama visoko obogaćenog uranijuma.
U američkim političkim krugovima spominje se i druga opcija. Specijalni izaslanik SAD Kit Kelog nedavno je govorio o mogućnosti zauzimanja strateškog ostrva Harg u Persijskom zalivu. To ostrvo predstavlja ključni terminal za izvoz iranske nafte. Prema njegovim rečima, kontrola nad Hargom mogla bi da pogodi čak 89 procenata iranskog izvoza nafte.
Drugi scenariji uključuju operacije duž iranske obale u blizini Ormuskog moreuza, posebno u slučaju da blokada tog plovnog puta potraje. Međutim, vojni stručnjaci upozoravaju da bi takve operacije zahtevale mnogo veće snage nego što ih trenutno čini oko 2.200 marinaca iz 31. MEU.
Zašto mnogi veruju da je prava meta Liban
Uprkos spekulacijama o Iranu, sve više znakova ukazuje da bi američka ekspediciona jedinica mogla imati potpuno drugačiju misiju. Fokus se sve više pomera ka Libanu, gde Izrael ubrzano povećava vojno prisustvo duž granice sa Hezbolahom.
Napetosti su naglo porasle nakon što je Hezbolah nastavio raketne napade na Izrael ubrzo nakon početka rata sa Iranom. Time je praktično okončano primirje u Libanu koje je uz posredovanje SAD trajalo više od godinu dana.
Izraelska vojska poslednjih dana izdala je seriju upozorenja civilima u južnom Libanu da napuste područja južno od reke Litani. Kasnije su upozorenja proširena i na područja južno od reke Zahrani.
Ove naredbe za evakuaciju već su dovele do raseljavanja stotina hiljada ljudi i otvorile pitanje da li Izrael priprema veliku kopnenu ofanzivu.
Istovremeno, izraelska vojska saopštila je da pojačava trupe na severnom frontu. Među raspoređenim jedinicama nalazi se elitna 98. padobranska divizija zajedno sa inženjerijskim bataljonima i brigadnim borbenim timovima.
Sve to ukazuje na mogućnost velike operacije u južnom Libanu, potencijalno sve do reke Litani ili čak Zahrani.
Scenarij koji podseća na stare ratove
U tom kontekstu, raspoređivanje američkih marinaca moglo bi imati ulogu stabilizacione ili logističke podrške u samom Bejrutu. Jedna od teorija jeste da bi marinci mogli da se iskrcaju u libanskoj prestonici i preuzmu kontrolu nad južnim predgrađima grada, poznatim kao Dahija, koja predstavljaju snažno uporište Hezbolaha.
Takva operacija mogla bi biti predstavljena kao pomoć libanskoj vladi u razoružavanju te organizacije.
Međutim, mnogi analitičari upozoravaju da bi takav potez mogao imati ozbiljne posledice. Sjedinjene Države već imaju bolno iskustvo sa intervencijama u Libanu.
Američki marinci su tri puta bili raspoređivani u Bejrutu, a najdramatičniji događaj dogodio se 1983. godine kada je u samoubilačkom napadu na bazu marinaca poginulo više od 240 američkih vojnika. Napad je izvela organizacija Islamski džihad, koja je kasnije evoluirala u Hezbolah.
Rizik nove regionalne eksplozije
Zbog toga mnogi vojni analitičari smatraju da bi raspoređivanje američkih marinaca u Libanu moglo vratiti region u situaciju sličnu onoj iz osamdesetih i devedesetih godina.
Hezbolah bi gotovo sigurno pružio snažan otpor u južnom Libanu. Čak i ako izraelske snage uspeju da napreduju, postoji velika verovatnoća da bi se sukob pretvorio u dugotrajni gerilski rat.
U samom Bejrutu situacija bi mogla biti još komplikovanija. Iako Hezbolah možda ne bi odmah ušao u otvoreni sukob sa američkim marincima, verovatno bi pokušao da organizuje indirektne napade kroz mrežu lokalnih grupa.
Takva dinamika mogla bi brzo da uključi i druge aktere u regionu, uključujući palestinske organizacije i različite islamističke frakcije u Libanu.
U tom scenariju, raspoređivanje 31. ekspedicione jedinice marinaca ne bi predstavljalo uvod u rat sa Iranom, već početak potpuno nove krize u Libanu koja bi mogla da promeni ravnotežu snaga na čitavom Bliskom istoku.
