Američka vojska zvanično je odobrila uvođenje nove ofanzivne ručne granate M111, što predstavlja prvu novu smrtonosnu granatu uvedenu u operativnu upotrebu posle gotovo šest decenija. Novi model razvijen je kako bi zamenio staru ofanzivnu granatu Mk3A2, čiji dizajn potiče još iz perioda Vijetnamskog rata.
Odluka označava važan korak u modernizaciji pešadijskog naoružanja, jer su se američke trupe decenijama oslanjale na granate razvijene za potpuno drugačije uslove borbe.
Granata iz Vijetnamskog rata odlazi u istoriju
Iako su američke snage tokom decenija koristile različite modele ručnih granata, osnovni koncept ostao je praktično nepromenjen još od šezdesetih godina.
Najpoznatija granata tog perioda je fragmentaciona M67, koja je uvedena krajem šezdesetih i i dalje ostaje standardna ručna granata za borbu na otvorenom prostoru.
Međutim, u kategoriji ofanzivnih granata američka vojska se oslanjala na model Mk3A2. Ova granata bila je namenjena borbi u zatvorenim prostorima, jer deluje prvenstveno kroz snažan pritisak eksplozije umesto fragmentacije.
Mk3A2 je tokom vremena postala problematična za dalju upotrebu, između ostalog zato što njena konstrukcija uključuje materijale poput azbesta. Upravo zbog toga vojska je pokrenula razvoj novog sistema koji bi zadržao taktičke prednosti ofanzivne granate, ali bez bezbednosnih i logističkih ograničenja starog dizajna.
M111 razvijena za savremenu urbanu borbu
Nova granata M111 razvijena je kroz saradnju Programa za sposobnosti u okviru Izvršnog odeljenja za municiju i energetiku, poznatog kao CPE A&E, zajedno sa Centrom za naoružanje DEVCOM u arsenalu Pikatini.
Razvoj novog modela snažno je inspirisan iskustvima američkih trupa u Iraku, gde su borbe u urbanim sredinama često podrazumevale čišćenje zgrada i borbe od prostorije do prostorije. Tokom tih operacija vojni komandanti su primetili da fragmentacione granate često nose rizik od takozvanog „bratoubistva“, odnosno slučajnog ranjavanja sopstvenih vojnika.
Metalni fragmenti granata mogu probiti tanke zidove ili se odbiti u zatvorenim prostorima, što stvara nepredvidive opasnosti za jedinice koje deluju u neposrednoj blizini.
M111 rešava ovaj problem korišćenjem snažnog nadpritiska eksplozije, poznatog kao blast overpressure. Umesto raspršivanja šrapnela, granata oslobađa snažan udarni talas koji može onesposobiti protivnika u zatvorenoj prostoriji.
Pukovnik Vins Moris, rukovodilac projekta za sisteme bliske borbe u američkoj vojsci, istakao je da su iskustva iz urbanih operacija pokazala ograničenja starijih sistema. Prema njegovim rečima, granata M67 nije uvek bila pravo rešenje za borbe u zgradama, jer je opasnost od fragmentacije iza zidova bila previsoka.
Granata zasnovana na nadpritisku eksplozije može, kako objašnjava Moris, brzo očistiti prostoriju od neprijateljskih boraca, bez stvaranja opasnih metalnih fragmenata.
Plastično telo bez opasnih materijala
Jedna od ključnih tehničkih razlika kod M111 jeste konstrukcija njenog tela.
Za razliku od starijih granata, nova M111 ima plastično telo koje se tokom eksplozije potpuno troši. Na taj način izbegava se stvaranje opasnih fragmenata koji bi mogli da pogode sopstvene snage.
Ovakav pristup takođe rešava problem azbesta koji je bio prisutan u konstrukciji starije granate Mk3A2. Zbog toga se M111 smatra bezbednijom opcijom ne samo u borbenim operacijama već i tokom obuke vojnika.
Dve vrste granata za različite situacije
Američka vojska ne planira da M111 zameni fragmentacionu granatu M67. Umesto toga, nova granata uvodi dodatnu taktičku opciju na bojištu.
Fragmentaciona M67 ostaje primarno oružje za borbu na otvorenom prostoru, gde raspršivanje šrapnela daje najveći efekat.
M111 je namenjena zatvorenim prostorima, gde eksplozivni nadpritisak može onesposobiti protivnika bez rizika od fragmentacije.
Inženjer DEVCOM centra Tifani Čeng objasnila je da je cilj razvoja bio da vojnicima pruži veću fleksibilnost u izboru oružja. Prema njenim rečima, vojnici sada mogu odlučiti koja granata najbolje odgovara konkretnoj situaciji, bilo da se radi o otvorenom prostoru ili borbi unutar zgrada.
Jednostavna obuka zahvaljujući poznatom sistemu
Kako bi prelazak na novi sistem bio što jednostavniji, M111 koristi isti postupak aktiviranja kao i postojeća granata M67.
Proces naoružavanja sastoji se od pet koraka koji su već dobro poznati američkim vojnicima. Na taj način vojnici mogu da koriste postojeću obuku i razvijenu mišičnu memoriju, što je posebno važno u stresnim situacijama tokom borbe.
Pored borbene verzije M111 razvijena je i trenažna varijanta M112, namenjena obuci vojnika.
Prednosti u proizvodnji i nabavci
Program M111 donosi i određene prednosti u logistici i proizvodnji. Nova granata koristi iste upaljače kao i postojeće zalihe granata M67. Zahvaljujući toj kompatibilnosti vojska može koristiti postojeće proizvodne linije i smanjiti troškove.
Dodatno, američka vlada poseduje prava na dizajn granate. To omogućava da se u proizvodnji takmiči više kompanija, što može dovesti do nižih cena i stabilnijeg snabdevanja.
Uvođenjem M111 američka vojska prvi put posle gotovo 60 godina dobija potpuno novi model ofanzivne ručne granate. Iako ne menja postojeće fragmentacione granate, novi sistem značajno proširuje taktičke mogućnosti pešadijskih jedinica, posebno u sve češćim urbanim borbama koje karakterišu savremene sukobe.
