Dana 8. juna 1967. godine dogodio se incident koji je ostavio dubok trag u istoriji američke mornarice i u odnosima između Sjedinjenih Država i Izraela. Tokom Šestodnevnog rata, izraelske snage su napale američki obaveštajni brod USS Liberty, pri čemu je poginulo 34 američkih vojnika i članova posade, dok je više desetina ranjeno.
Napad se odigrao u trenutku kada su borbe između Izraela i nekoliko arapskih država bile u punom jeku. Iako su Vašington i Tel Aviv tada već imali bliske odnose, Sjedinjene Države nisu direktno učestvovale u sukobu niti su pružale otvorenu vojnu podršku Izraelu u tim danima rata.
USS Liberty bio je specijalizovani obaveštajni brod američke mornarice, sa zadatkom prikupljanja elektronskih i komunikacionih podataka. U trenutku napada nalazio se u međunarodnim vodama, severno od Sinajskog poluostrva. Prema izraelskoj verziji događaja, brod je pogrešno identifikovan kao neprijateljsko plovilo, što je dovelo do tragične zabune na bojnom polju.
Napad je započeo u 15:05 časova, kada su dva izraelska borbena aviona tipa Miraž otvorila vatru na brod koristeći topove kalibra 30 mm. Posada USS Liberty pokušala je da uzvrati vatru, ali su izraelski avioni uspeli da unište četiri mitraljeza na brodu, kao i njegove komunikacione sisteme, čime je plovilo ostalo bez mogućnosti efikasne odbrane i pozivanja pomoći.
Ubrzo su se napadu pridružili izraelski lovci Super Mister, koji su, pored topovske vatre, koristili i napalm. Posada je kasnije svedočila o intenzitetu udara i o požarima koji su zahvatili brod. Konačni i najteži udarac usledio je kada su tri izraelska torpedna čamca lansirala ukupno pet torpeda prema USS Liberty. Najmanje jedno torpedo je pogodilo trup broda, izazvavši razorna oštećenja i dodatne žrtve.
Ukupno je poginulo 34 člana posade, među njima mornarički oficiri, mornari, dva pripadnika marinaca i jedan civilni stručnjak zaposlen u Nacionalnoj bezbednosnoj agenciji, NSA. Pored poginulih, desetinama članova posade bilo je potrebno lečenje zbog teških povreda. Brod, sa ukupno oko 170 članova posade koji su preživeli napad, vratio se kući sa vidljivim tragovima razaranja.
Vest o napadu brzo je obišla svet i izazvala snažnu reakciju u Sjedinjenim Državama. U američkoj javnosti incident je doživljen kao nacionalna tragedija. Pojedini mediji tog vremena opisali su događaj kao jednu od najkrvavijih i najbizarnijih tragedija u istoriji američke mornarice u periodu koji formalno nije bio ratni za SAD.
Incident je otvorio ozbiljan diplomatski raskol između Vašingtona i Tel Aviva. Izrael je ubrzo izrazio žaljenje, naveo da je reč o grešci u identifikaciji i ponudio kompenzaciju porodicama žrtava i američkoj vladi. Američka administracija je sprovela istragu, kao i izraelske vlasti, ali su različite verzije događaja i danas predmet rasprava među istoričarima, veteranima i analitičarima.
Zvanični stav Izraela ostao je da je napad bio rezultat pogrešne identifikacije broda tokom haotičnih ratnih operacija. Sa druge strane, pojedini članovi posade USS Liberty i deo američke javnosti godinama su izražavali sumnju u tu verziju, tvrdeći da je brod bio jasno označen i da su okolnosti napada zahtevale dublju istragu.
Bez obzira na različita tumačenja, činjenica ostaje da je 8. juna 1967. godine 34 američkih državljana izgubilo život u napadu saveznika, u međunarodnim vodama, tokom regionalnog rata u kojem Sjedinjene Države formalno nisu učestvovale.
Više od pola veka kasnije, slučaj USS Liberty i dalje se pominje kao jedan od najkontroverznijih incidenata u istoriji američko-izraelskih odnosa. Tragedija tog dana ostala je duboko urezana u kolektivno sećanje preživelih, porodica žrtava i dela američke javnosti, kao podsetnik koliko brzo ratna zabuna može prerasti u međunarodni politički potres.
