Kina na pragu masovne proizvodnje stelt lovca J-35: snimci otkrivaju novu fazu vazdušne trke sa SAD

Kina se, prema procenama analitičkih krugova, nalazi na pragu masovne proizvodnje svog novog stelt lovca pete generacije J-35, čime bi značajno ubrzala tempo modernizacije ratnog vazduhoplovstva i mornaričke avijacije. Najnoviji satelitski snimci i otvoreni vizuelni materijali ukazuju da Peking više ne proizvodi samo pojedinačne prototipove, već ulazi u fazu serijske izgradnje letelica koje su do nedavno smatrane eksperimentalnim.

Pažnju analitičara posebno su privukle fotografije i video-snimci na kojima se vidi više primeraka J-35 sa karakterističnim zelenim premazom, odnosno prajmerom. Takva boja se koristi u ranim fazama proizvodnje jer omogućava lakše otkrivanje konstrukcionih nedostataka i eventualnih izmena dizajna, a ujedno je i jeftinija od završne farbe. Upravo prisustvo većeg broja aviona u istoj fazi izrade snažno ukazuje na ponovljenu, serijsku proizvodnju, a ne na izolovane prototipe namenjene isključivo testiranju.

J-35 Straight out of the Factory

New Year, First Wings pic.twitter.com/0CBYkS5wAX

— David Wang (@DavidWangPLA) January 6, 2026

U tom kontekstu, J-35 se sve manje može posmatrati kao eksperimentalni projekat, a sve više kao borbeni avion koji je spreman za ulazak u operativnu upotrebu. Time se Kina svrstava među retke države koje su sposobne ne samo da razviju, već i da masovno proizvode stelt lovce pete generacije.

Avion je razvijen u pogonima kompanije Shenyang Aircraft Corporation, koja posluje u okviru kineskog vazduhoplovnog industrijskog giganta AVIC. Ova kompanija već je najavila ambiciozne planove da u naredne tri do pet godina udvostruči ukupnu proizvodnju borbenih aviona.

Sam proizvodni kompleks u Šenjangu procenjen je na više od 8,6 milijardi juana, odnosno oko 1,2 milijarde dolara, i prostire se na površini od približno 4,2 kvadratna kilometra. Prema dostupnim podacima, ova fabrika trebalo bi da postane deo mnogo većeg projekta poznatog kao „Šenjang aerokosmički grad“, industrijske zone koja bi se prostirala na oko 79 kvadratnih kilometara, površini uporedivoj sa ostrvom Hong Kong.

Ovakvo širenje proizvodnih kapaciteta neizbežno je povuklo poređenja sa američkim programom F-35. Poput Sjedinjenih Država, Kina očigledno teži ne samo tehnološkom paritetu, već i sposobnosti da u kratkom vremenskom periodu proizvede veliki broj savremenih borbenih letelica i time obezbedi dugoročnu održivost u potencijalnom sukobu visokog intenziteta.

Dodatnu težinu programu J-35 daje činjenica da ovaj avion nije namenjen isključivo ratnom vazduhoplovstvu. Paralelno se razvija i mornarička verzija, prilagođena operacijama sa nosača aviona. Očekuje se da će J-35 činiti osnovu vazduhoplovnog krila najmodernijeg kineskog nosača aviona Fuđijan, prvog takvog broda u potpunosti projektovanog i izgrađenog u Kini. Fuđijan je opremljen elektromagnetnim katapultima, tehnologijom koja je do sada bila karakteristična uglavnom za američke supernosače.

Posebno je značajno to što su J-35 već izveli poletanja uz pomoć katapulta i uspešna zaustavljena sletanja na nosač, što potvrđuje da se ne radi o teorijskom konceptu, već o operativno verodostojnoj platformi. Time Kina dobija sposobnost da rasporedi stelt lovce pete generacije sa nosača aviona, što je do sada u punom obimu imala samo američka mornarica.

Zapadni analitičari ukazuju i na političku dimenziju ovog razvoja. Kina tradicionalno nastoji da ključne programe naoružanja drži pod velom tajne, pa činjenica da se više primeraka J-35 pojavljuje istovremeno na pistama i u javno dostupnim snimcima deluje kao namerna poruka. Peking, čini se, želi da jasno pokaže da je dostigao nivo na kojem može da parira Sjedinjenim Državama ne samo u razvoju, već i u industrijskoj proizvodnji savremenih borbenih aviona.

U širem strateškom smislu, poruka je da bi eventualni budući sukob bio određen ne samo kvalitetom tehnologije, već i sposobnošću da se gubici brzo nadoknade. Za Tajvan, koji Kina smatra separatističkom teritorijom, ovakav razvoj predstavlja dodatni izazov. Stelt avioni sa nosača aviona, kakav je J-35, mogli bi značajno da zakomplikuju planiranje protivvazdušne odbrane i povećaju pritisak u okviru regionalne projekcije moći.

Sve to se uklapa u širi obrazac intenziviranja vojnih vežbi i operacija Narodnooslobodilačke armije Kine u regionu. U tom svetlu, J-35 nije samo novi borbeni avion, već simbol faze u kojoj Kina pokazuje da je sposobna da vodi savremeni vazdušni rat, uključujući i pomorsku dimenziju, oslanjajući se na masovnu proizvodnju stelt platformi pete generacije.