Kina podigla u vazduh dva J-36 istovremeno: prvi zajednički let lovaca 6. generacije

Prvi put od početka testiranja, dva kineska borbena aviona šeste generacije J-36 pojavila su se istovremeno u vazduhu, leteći u paru iznad teritorije Kine. Snimci koji su se pojavili na kineskim društvenim mrežama predstavljaju važan signal da program ulazi u novu, zreliju fazu razvoja i da se ispitivanja više ne odnose samo na osnovne letne karakteristike pojedinačnih prototipova.

Do sada su posmatrači imali priliku da vide J-36 isključivo pojedinačno tokom probnih letova u okolini Čengdua, gde se nalazi sedište kompanije Čengdu avio-industrijska korporacija, glavnog izvođača projekta. Prvi potvrđeni prototip, sa oznakom 36011, primećen je krajem 2024. godine, ali je svaki naredni let bio ograničen na jednu letelicu. Zajednički let dva aviona predstavlja kvalitativni pomak i ukazuje da je program prešao sa faze osnovnog testiranja na ispitivanje međusobne koordinacije i taktičkih scenarija.

Šta znači let u paru

U razvoju borbenih aviona, posebno onih koji pripadaju novoj generaciji, prelazak sa pojedinačnih letova na formacijsko letenje ima posebno značenje. To obično ukazuje da su osnovni problemi stabilnosti, upravljanja i pogona u velikoj meri rešeni, te da se program okreće složenijim zadacima, kao što su razmena podataka, koordinacija senzora i buduće mrežno ratovanje.

U slučaju J-36, zapadni analitičari pretpostavljaju da je avion projektovan ne samo kao klasični lovac za vazdušnu nadmoć, već i kao komandna platforma za upravljanje rojevima bespilotnih letelica, kao i za dubinske udare u uslovima snažno branjenog vazdušnog prostora. Upravo zbog toga, testiranje interakcije između dve letelice smatra se ključnim korakom ka potvrdi koncepta operativne upotrebe.

Dizajn i uloga J-36

Prema dostupnim podacima iz otvorenih izvora, J-36 je zamišljen kao višenamenski borbeni avion šeste generacije, sa snažnim naglaskom na stelt karakteristike, visoku brzinu i naprednu integraciju senzora. Njegov oblik, koji se jasno razlikuje od kineskih lovaca pete generacije, ukazuje na optimizaciju za smanjenu radarsku uočljivost i efikasno delovanje na velikim udaljenostima.

Pretpostavlja se da avion ima sposobnost dugotrajnog nadzvučnog leta bez upotrebe forsiranja, kao i napredne sisteme elektronskog ratovanja. U tom kontekstu, J-36 se ne posmatra samo kao još jedan lovac, već kao centralni element buduće kineske borbene vazduhoplovne doktrine.

Upozorenja sa Zapada

Zanimljivo je da su se još ranije pojavila upozorenja iz američkih vojnih krugova da Kina ubrzava razvoj aviona šeste generacije. Komandant američkog vazduhoplovstva za Pacifik, general Kenet Vilsbah, ranije je javno istakao da bi Peking mogao dostići početne operativne sposobnosti znatno ranije nego što se na Zapadu očekuje.

Pojava dva J-36 u istom vazdušnom prostoru dodatno potkrepljuje ove procene. Iako je prerano govoriti o operativnom avionu, tempo testiranja sugeriše da Kina ne posmatra ovaj projekat kao dugoročnu demonstraciju tehnologije, već kao sistem koji treba da uđe u upotrebu u razumnom vremenskom okviru.

Globalna trka za 6. generaciju lovaca

Zajednički let dva prototipa J-36 treba posmatrati u širem kontekstu globalne trke za vazdušnu dominaciju. Dok Sjedinjene Države razvijaju program NGAD, a Evropa još uvek traži zajednički put kroz projekte poput FCAS i GCAP, Kina očigledno ulaže u paralelni razvoj više platformi, oslanjajući se na brze iteracije i testiranja u realnim uslovima.

Ako se sadašnji trend nastavi, J-36 bi mogao postati prvi operativni lovac šeste generacije van SAD, čime bi Kina stekla značajnu tehnološku i političku prednost u Indo-pacifičkom regionu.

Zajednički let iznad Kine možda je samo kratki trenutak zabeležen kamerama, ali njegova poruka je dugoročna: program J-36 više nije eksperimentalna ideja, već projekat koji se ubrzano približava fazi stvarne borbene primene.