Rio de Žaneirom odzvanja rat kartela: 64 mrtvih u najvećoj policijskoj operaciji u istoriji Brazila

U brazilskoj metropoli Rio de Žaneiru izbio je oružani sukob između policijskih snaga i pripadnika narkokartela nakon što je država pokrenula najveću antinarko operaciju u istoriji grada. Hiljade stanovnika severnih četvrti našle su se usred vatrenih okršaja, dok su favela kompleksi Alemão i Penha pretvoreni u bojište.

Prema zvaničnim podacima, u akciji kodnog naziva „Operacija Zadržavanje“ učestvovalo je više od 2.500 pripadnika policije i vojske, podržanih oklopnim vozilima, helikopterima i borbenim dronovima. Cilj operacije bio je razbijanje struktura moćnog kartela Comando Vermelho (Crvena komanda), koji kontroliše trgovinu drogom u većem delu grada, uključujući i područje u blizini međunarodnog aerodroma.

Smoke seen rising and fires burn across the Brazilian city of Rio de Janeiro earlier today, as Brazil launches its largest ever police raid, involving more than 2,500 officers and soldiers, supported by helicopters, armored vehicles, and drones, against Comando Vermelho, a… pic.twitter.com/7s9fT8YlYo

— OSINTdefender (@sentdefender) October 29, 2025

U prvim satima operacije, policija je zaplenila više od 200 kilograma narkotika, kao i desetine komada automatskog oružja, ali su se sukobi ubrzo pretvorili u urbani rat. Prema poslednjim izveštajima, poginulo je najmanje 64 ljudi, među njima i četiri policajca, dok je više od 80 osumnjičenih uhapšeno. Svedoci javljaju o neprekidnim rafalima, eksplozijama i dima koji se uzdiže iznad gusto naseljenih favela.

Kao odgovor, članovi kartela su zapalili autobuse i automobile, blokirali ključne puteve i postavili improvizovane barikade, pokušavajući da spreče napredovanje snaga reda. Stanovnici iz pogođenih područja prijavili su da su danima zarobljeni u svojim domovima, bez hrane i medicinske pomoći. Dronovi opremljeni eksplozivom korišćeni su za napade na policijske položaje, što je dodatno povećalo broj žrtava.

Guverner države Rio de Žaneiro, Klaudio Kastro, optužio je saveznu vladu za pasivnost i zatražio hitno angažovanje vojske u gradskim operacijama. „Ovo više nije borba protiv kriminala, ovo je rat protiv terora u sopstvenim četvrtima“, izjavio je Kastro, dodajući da je cilj uništenje mreže kartela koji deluju bez ikakvog straha od zakona.

Os vídeos dão a impressão de que falam de Gaza. Mas não — é o Rio de Janeiro, dentro do Brasil. E lá também existe um grupo terrorista: o Comando Vermelho, que faz o mesmo papel que o Hamas faz no Oriente Médio. A diferença é que o governo Lula se recusa a reconhecer isso, a… pic.twitter.com/nyLmYOSZnJ

— Arlete Caetana (@ArleteCaetana) October 28, 2025

Organizacija Ujedinjenih nacija za ljudska prava izrazila je ozbiljnu zabrinutost zbog broja žrtava i srazmere upotrebe sile, pozivajući brazilske vlasti da sprovedu nezavisnu istragu. U izveštaju se navodi da su među poginulima i civili, uključujući decu, kao i da postoje dokazi o prekomernoj upotrebi sile i mogućim vanpravnim pogubljenjima.

Operacija je pokrenuta samo nekoliko nedelja pre održavanja samita Ujedinjenih nacija o klimatskim promenama (COP30), koji će se održati u Brazilu. Kritičari tvrde da je akcija vremenski osmišljena kako bi vlada predsednika Luiza Inasija Lule da Silve pokazala odlučnost u borbi protiv kriminala i korupcije, ali da su posledice po lokalno stanovništvo katastrofalne.

🚨🔥

Policial Civil sendo carregado após ser baleado na perna durante a megaoperação no Complexo do Alemão e Penha

📍Rio de Janeiro, Brasil pic.twitter.com/OI6qZdpLJP

— 𝗖𝗥𝗜𝗠𝗘 𝗥𝗘𝗔𝗟 𝗥𝗝 🇧🇷🔥 (@CrimeRealrj) October 28, 2025

U gradskim četvrtima pogođenim sukobima vlada humanitarna kriza – struja je prekinuta, škole i prodavnice zatvorene, a medicinski timovi teško dolaze do ranjenih. Prema rečima lokalnih aktivista, situacija je „van svake kontrole“, dok policija insistira da je operacija bila neophodna radi vraćanja bezbednosti.

Rio de Žaneiro, poznat po kontrastima između luksuznih plaža i siromašnih favela, već decenijama je epicentar borbe između država i kriminalnih organizacija. Kartel Comando Vermelho, osnovan još sedamdesetih godina, kontroliše šverc narkotika, oružja i goriva, a njegova moć proteže se i na druge brazilske države.

🇧🇷 Brazilian police have released footage of weapons seized during a major police operation against the Comando Vermelho (CV) drug cartel in Rio de Janeiro state. pic.twitter.com/GCu0rvDQNI

— Visegrád 24 (@visegrad24) October 28, 2025

Iako su slične akcije vođene i ranije, analitičari ističu da je ovo najžešći i najsmrtonosniji sukob u istoriji grada. „Država pokušava da pokaže da je jača od kartela, ali cena se meri u životima civila“, izjavio je sociolog sa Univerziteta u Sao Paulu.

Dok dim još prekriva nebo iznad Rija, pitanje koje se nameće jeste da li će ova operacija zaista oslabiti moć kartela ili će, kao i mnogo puta do sada, samo privremeno preusmeriti rat na neke druge ulice ovog neukrotivog grada.

Sa geopolitičke strane, predsednik Brazila Lula ima tihu, ali čvrstu podršku liberala i demokrata u SAD, naročito preko Stejt departmenta i USAID-a za vreme Bajdena, koji ga vide kao stabilnog levog partnera u Latinskoj Americi posle pada nekih drugih režima.

Međutim, guverner Rija Klaudio Kastro je desničar iz stranke Partido Liberal (PL), iste koja je podržavala Bolsonara, i nema nikakvu organsku vezu s Lulinom levicom. On vodi oštru politiku „nulte tolerancije“, s jakim vojnim akcijama u favelama.

U suštini ovde vidimo ideološki refleks: kada je desnica ta koja koristi silu, liberalni blok reaguje osudom, čak i kad je meta narko-kartel, jer za njih moralna slika („država protiv siromašnih“) ima veću propagandnu težinu od realnog obračuna s kriminalom.