U doba Hladnog rata, sovjetski MiG-17, NATO imena „Fresco” postao je simbol otpornosti i efikasnosti u vazdušnom bojištu. Naslednik slavnog MiG-15, ovaj mlazni lovac iz 1950-ih godina pokazao se kao izuzetno moćan protivnik u ratu u Vijetnamu, gde je iznenadio i nadmudrio znatno modernije američke letelice poput F-105 Thunderchief, F-8 Crusader i F-4 Phantom II.
Njegova sposobnost da izvede brze, oštre manevre, često je značila razliku između života i smrti – i uspeha u borbi.
Od MiG-15 do MiG-17: Poboljšanja koja su promenila ratovanje
MiG-15 je prvi put poleteo 1949. godine, baziran na nemačkim inženjerskim dokumentima i opremljen kopijom britanskih turbojet motora. Bio je izuzetno uspešan u Korejskom ratu. Ipak, imao je mane u stabilnosti i upravljivosti pri većim brzinama.
Da bi to ispravili, sovjetski inženjeri su razvili MiG-17 sa poboljšanim aerodinamičkim karakteristikama – produženim trupom, modifikovanim krilima sa dodatnim „wing fence” pregradama i snažnijim motorom.
MiG-17 je zadržao zakrivljena krila MiG-15, ali sa poboljšanim uzgonom i upravljivošću pri velikim brzinama, što mu je omogućilo da se s lakoćom nosi s neprijateljem u bliskoj borbi. Verzija MiG-17F bila je prvi sovjetski lovac sa dodatkom „afterburnera”, koji mu je omogućavao brzine do 1.140 km/h.
Tehničke karakteristike koje su ga učinile smrtonosnim
MiG-17 je bio naoružan jednim topom kalibra 37 mm (Nudelman N-37) i dva topa od 23 mm (Nudelman-Rikhter NR-23), a kasnije verzije su mogle da nose rakete Kalinjingrad K-5 i bombe za napade na ciljeve na zemlji.
Njegova izdržljiva konstrukcija i jednostavno održavanje činili su ga idealnim za duge operacije u teškim uslovima. Letelica je mogla da izdrži ozbiljna oštećenja i ostane operativna, a mnoge zemlje koristile su je decenijama.
Dominacija iz zasede: MiG-17 u ratu u Vijetnamu
Iako prvobitno dizajniran kao presretač, MiG-17 je tokom rata u Vijetnamu najčešće korišćen kao dnevni lovac. Zastareo u poređenju sa američkim letelicama, ipak je dominirao u dogfajt situacijama zahvaljujući vrhunskoj upravljivosti, brzim usponima i oštrim skretanjima.
Severnovijetnamski piloti su razvili taktike iznenadnih udara – napadi iz zasede, brzi pogoci i povlačenje – čime su iznenađivali i skuplje, sofisticiranije protivnike. Ove taktike su naterale Pentagon da razvije sopstveni odgovor, poznat kao Project Feather Duster, u kojem je analizirana uloga američkog F-104 Starfightera kao potencijalnog protivmera MiG-17.
Do 1971. godine, MiG-17 se koristio i kao lovac-bombarder, napadajući američke brodove i ciljeve na zemlji.
Globalni uticaj: MiG-17 širom sveta
MiG-17 je ušao u službu Sovjetskog Saveza 1952. godine, ali se njegova upotreba proširila na brojne zemlje Azije, Afrike i Istočne Evrope. Egipat, Kina, Poljska, Šri Lanka i druge zemlje koristile su MiG-17 u sukobima kao što su Sueska kriza, Šestodnevni rat, Jomkipurski rat i građanski rat u Jemenu.
Danas, Severna Koreja je jedina zemlja koja još koristi kineske varijante MiG-17 – Shenyang F-5 i FT-5 – iako je manje od polovine preostalih aviona još uvek letno sposobno.
MiG-17 danas: Muzejski eksponat i zvezda aeromitinga
U savremenom dobu, mnogi MiG-17 avioni su restaurirani i prikazani u muzejima širom sveta, dok su drugi postali glavna atrakcija na aeromiting događajima, izvodeći spektakularne manevre koji prikazuju njihovu sposobnost i aerodinamičku eleganciju.
Ove letelice ne samo da oduševljavaju publiku, već i edukuju o tehnološkom napretku i izazovima Hladnog rata, kao i o pilotima koji su leteli na ivici mogućeg.
