Ratno vazduhoplovstvo Republike Kine (ROC ili jednostavno Tajvan) zvanično je povuklo poslednje F-5F lovce i izviđačke RF-5E Tigergazer avione iz aktivne službe, čime je okončana era jednog od najdugovečnijih borbenih aviona u istoriji. Prvi primerci F-5 stigli su na Tajvan još 1965. godine, a služili su punih 60 godina — čime su oborili rekorde dugovečnosti među borbenim klasama u istoj vojsci.
Dok su početni modeli bili F-5A/B, tokom 1970-ih uvedeni su napredniji F-5E/F primerci, koji su činili okosnicu tajvanskog ratnog vazduhoplovstva. U više od 300 primeraka proizvedeni su pod licencom i Tajvan je godinama bio najveći svetski korisnik ove klase. Vremenom su serijski modernizovani i prilagođavani specifičnim potrebama.
Pored lovačkih verzija, u službi su bile i izviđačke varijante RF-5E Tigergazer, razvijene 1996. godine u saradnji sa kompanijom ST Aerospace iz Singapura. Ovi avioni imali su značajno modifikovan trup i opremljeni su naprednim kamerama za izviđanje: KS-87D za napredni pogled, KA-95C za široki ugao pri malim visinama i RS-710E infracrvenu kameru.
Njihovu ulogu u budućnosti preuzeće kombinacija američkih MQ-9B dronovi i modernizovanih F-16 opremljenih MS-110 LOROP izviđačkim kapsulama. Prva četiri MQ-9B drona biće isporučena bazi Hualien 2026. godine, gde je do sada bio stacioniran 12. taktički izviđački puk sa F-5 flotom.
Iako su F-5 avioni još tokom 1990-ih prebačeni u drugu liniju, nakon što su u flotu stigli F-16, Mirage 2000 i domaći F-CK-1 Ching Kuo, njihovo povlačenje je ubrzano posle serije nesreća koje su se dogodile oko 2021. godine. Uprkos tome, ostali su simbol jednog vremena i čak su zabeleženi slučajevi da su dvojica pilota koristila F-5 za bekstvo i prelet na “neprijateljsku teritoriju”.
Najveći problemi počeli su od 2020. godine, kada su zabeležene serije padova zbog mehaničkih kvarova i grešaka u obuci, uzrokovanih starošću flote (većina aviona je bila starija od 40 godina).
Neki od prijavljenih incidenata:
- Oktobar 2020. – pad F-5E kod Taitunga, poginuo pilot.
- Novembar 2020. – još jedan F-5E pao u more tokom vežbe, poginuo pilot.
- Mart 2021. – sudar dva F-5E u vazduhu kod Hualiena tokom vežbe, oba pilota poginula.
Penzionisanjem ovih legendarnih letelica završava se značajno poglavlje tajvanske vojne istorije, dok zemlja okreće novi list modernizacijom i prelaskom na dronove i savremene borbene sisteme.
Northrop F-5 ukratko
Northrop F-5 je američki laki nadzvučni lovac razvijen početkom 1960-ih za potrebe saveznika SAD u okviru programa „vojne pomoći“. Dizajniran je da bude jednostavan, pouzdan i jeftin za upotrebu i održavanje, što ga je učinilo izuzetno popularnim u svetu.
Prve verzije bile su F-5A/B Freedom Fighter, a kasnije unapređene varijante F-5E/F Tiger II sa snažnijim motorima i boljom avionikom. F-5 je višenamenski avion, sposoban za lovačke, jurišne i izviđačke misije, brzine oko 1,6 Maha, dometa do 1.400 km i naoružan topovima, raketama i bombama.
Proizveden je u više od 2.600 primeraka, služio u više od 30 zemalja i korišćen u brojnim sukobima. Danas je uglavnom zamenjen modernijim avionima, ali u nekim zemljama još uvek leti kao školski ili drugi linijski avion. Ostao je upamćen kao jedan od najuspešnijih lakih lovaca svog vremena.
