Sablja pukovnika Dragomira Nikolajevića – najjačeg vojnika u srpskoj vojsci, pionira borilačkih veština i boksa

Već na prvi pogled ova neobična sablja privukla je moju pažnju s obzirom na to da se radi o netipičnom i k tome još personaliziranom primjerku.

Generalno gledajući ovdje je riječ o nepropisanoj sablji srpskih konjaničkih oficira M.1895 koja je prema propisu prilagođena pravilniku novonastale države – Kraljevine SHS. Naime, uredbom F.Đ.Br. 48814 u „Službenom vojnom listu“ od 09. decembra 1920. godine propisana je za oficire svih rodova i službi osim mornarice konjanička sablja sa jednim prihvatom za privješanje.

Ovim izmjenama u vojsci Kraljevine SHS službeno je uvedena Weyersbergova varijanta srpske konjaničke sablje M.1895, ali sa izmjenama na koricama izvršenim u Francuskoj (skidanje donjeg prstena) i sa grbom novonastale države na rukobranu. Srbija i Hrvatska su predstavljene svojim istorijskim grbovima, dok se kod Slovenaca javljaju dvije varijante grba.

U početku je to istorijski Ilirski grb sa polumjesecom i jednom zvijezdom iznad njega, a kasnije ( od 1922. godine ) u spomen na Celjske grofove aplicira se grb sa polumjesecom i tri zvijezde iznad njega postavljene u kupu što je definirano Uredbom o odeći F.Đ.BR.10862 od 02. marta 1922. godine.

Kako bi i zakonski zaštitio svoje intelektualno vlasništvo, Weyersberg je prijavio i registrirao upravo ovaj model sablje u Državnom patentnom zavodu pod brojem J.Z. 156991 i s oznakom G. GESCH. (gesetzlich geschützt – zakonom zaštićeno). Stoga na najranijim sabljama M.1920 nerijetko nailazimo na ovu okruglu oznaku zakonski zaštićenog patenta utisnutu na prednjem povijenom unutarnjem dijelu korpe.

Iz svega ovoga neosporno je da se radi o vrlo ranoj sablji oficira Kraljevine SHS M.1920 koja je nastala konverzijom sablje srpskih konjaničkih oficira M.1895. Konverzija se sastojala u tome što je korpa sa srpskim grbom jednostavno zamijenjena ranom varijantom korpe s grbom novonastale Kraljevine SHS ( Ilirski grb sa polumjesecom i jednom zvijezdom iznad njega ), a s korica je uklonjen donji prsten za privješanje čiji su tragovi još uvijek jasno vidljivi.

Ko je bio Dragomir Nikolajević?

Ipak, ono što me najviše zaintrigiralo na ovoj sablji je njeno prekrasno ukrašeno sječivo na kome je između teških baroknih vitica i raznih trofejnih oznaka s jedne strane ukomponirano ćirilicom ispisano ime vlasnika – Dragomir Nikolajević, a s druge strane deviza – Za Veru, Kralja i Otadžbinu.

U pokušaju pronalaženja podataka o Dragomiru Nikolajeviću naletio sam na knjigu profesora Dejana Gavrilovića – „ Velikan srpskog sporta pukovnik Dragomir Nikolajević “. Kako dotičnu knjigu nisam uspio naći u slobodnoj prodaji pokušao sam kontaktirati njezina autora. Ispostavilo se da je Dejan Gavrilović jedan od osnivača Beogradskog savate kluba pod imenom „Dragomir Nikolajević“ i trener srpske savate reprezentacije.

S obzirom da sam i sam profesor i da sam diplomirao na temi iz povijesti sporta, vrlo brzo smo pronašli zajednički jezik i Dejan mi je poslao svoju knjigu, kao i reprint knjige koju je davne 1914. godine pred sam početak Velikog rata napisao lično bivši vlasnik moje sablje pukovnik Dragomir Nikolajević – „Boks francuski i engleski“. Zahvaljujući ovim knjigama i Dejanovoj svekolikoj pomoći sklopio se mozaik o životu ovog iznimnog čovjeka, ratnika i svestranog sportiste.

Zaboravljeni promoter sporta u Srbiji

Pukovnik Dragomir T. Nikolajević službovao je u vojsci Kraljevine Srbije i njezine nasljednice Kraljevine SHS/Jugoslavije, a ova sablja očiti je dokaz toga. Osim besprijekorne vojne karijere, ostavio je i neizbrisiv trag na sportskome planu. Zaslužan je za uvođenje i razvoj mnogih sportova (naročito onih borilačkih) u sastav opšteg i temeljnog obrazovanja vojnih jedinica. Kao izrazito hrabar i sposoban vojnik, ali i kao veliki promoter sporta, Nikolajević je odlikovan mnogim srpskim i svjetskim odličjima.

Između ostalog odlikovan je ordenom Sv. Save III i IV reda, Albanskom spomenicom, Spomenicom za Srpsko-Turski rat, Spomenicom za Srpsko-Bugarski rat, Spomenicom za Evropski rat, Francuskim ordenom Legije časti-oficirskim, Francuskim ordenom ratnog krsta sa palmom, Engleskim ordenom kupatila III kl., Grčkim ordenom kralja Georgiosa I., Ruskim ordenom Svetog Stanislava II stepena i Zlatnom medaljom za revnosnu službu. Nikolajević je takođe nosilac brojnih medalja i priznanja na sportskom i kinološkom području svoga djelovanja.

Na njegovu blistavu vojnu karijeru i daljnje napredovanje uveliko je uticala činjenica da se nije želio priključiti organizaciji „Crna ruka“ i sudjelovati u Majskom prevratu i ubistvu kralja Aleksandra Obrenovića i kraljice Drage, te dovođenju dinastije Karađorđević na vlast.

To ipak nije spriječilo novoproglašenog srpskog kralja Petra I. Karađorđevića da ga, uvidjevši njegove iznimne sposobnosti, uzme za ađutanta i ličnog tjelohranitelja, te s njim prođe kroz najteže trenutke svoje vladavine uključujući sva stradanja na Solunskom frontu i povlačenje kroz vrleti Albanije.

Po povratku iz rata Nikolajevićev rad na svekolikoj promociji sporta se ne završava. Aktivni je pripadnik Sokola, a 1924. godine piše predgovor za djelo „Vojni sport“ , čiji je autor olimpijski atletski trener za Jugoslaviju, kapetan Ralph Johann Hoke. Po formiranju Jugoslovenskog amaterskog bokserskog saveza Nikolajević postaje njegov predjsednik.

Iako je najpoznatiji po svome doprinosu u savateu i mačevanju, Nikolajević se uspješno bavi i kinologijom te izdaje dvije vrlo popularne knjige iz ove oblasti. Pored ovih izdanja Nikolajević je bio i urednik „Saveznog lovca“.

Načelnik katedre društvenih nauka na vojnoj akademiji u Beogradu pukovnik dr Slobodan Đukić u svom tekstu – “Nepravedno zapostavljeni: Ađutanti srpskih vladara (5): U službi kraljeva” donosi kratku biografiju Dragomira Nikolajevića te navodi sljedeće : “Artiljerijski pukovnik Dragomir T. Nikolajević rođen je 19. oktobra 1873. u Beogradu. Završio je Nižu školu Vojne akademije 1894. godine kao pitomac 24. klase.

Tokom školovanja pokazao je veliko interesovanje za vojno fizičko vežbanje. Naročito je imao uspeha u borenju i mačevanju, što ga je 1900. godine preporučilo za nastavnika gimnastike i borenja na Vojnoj akademiji. Kada je Belgijanac Charles Doucet 1900. godine u Beogradu pokrenuo Oficirsku školu borenja, Dragomir Nikolajević je bio njegov najbolji učenik. 

Engleski i francuski (savate) boks u Srbiji

Kao državni pitomac 1902. godine upućen je u Pariz, u jednu od najboljih škola sporta u Evropi (Joinville le Pont), kako bi izučio fizičku kulturu. Ova škola je obučavala mladiće da budu jači, brži, otporniji, hrabriji i disciplinovaniji vojnici. Posle povratka sa školovanja Dragomir T. Nikolajević je 1905. u Beogradu pokrenuo školu u kojoj se učio boks: engleski (udaranje rukama) i francuski (udaranje rukama i nogama).

Kada je 1907. obeležavana stogodišnjica rada na fizičkom i kulturnom polju u Holandiji, na svečanost u Hag upućeni su kapetan Dragomir Nikolajević i poručnik Aleksandar Josifović. Na dužnost ađutanta kralja Petra I Karađorđevića postavljen je 1911.

U jesen iste godine, kada je kralj sa knezom Pavlom putovao u Francusku, u njegovoj sviti bio je i Dragomir T. Nikolajević. Kralj Petar se u Parizu 4. novembra sastao sa predsednikom Francuske Republike. Sutradan je obišao vojnu školu Saint-Cyr i ručao sa klasnim drugovima.

U balkanskim ratovima major Nikolajević je bio jedini pratilac kralja Petra. U pratnji generala Putnika i majora Dragomira T. Nikolajevića, kralj je 20. oktobra 1912. automobilom obišao tabanovačke položaje, gde je na divizijskom zavojištu posmatrao rad na ukazivanju lekarske pomoći ranjenim srpskim vojnicima.

Najjači vojnik

Nikolajević je 1914. godine u Beogradu objavio knjigu “Boks francuski i engleski”. U Prvom svetskom ratu bio je načelnik artiljerije Moravske divizije prvog poziva, a od 1916. komandant logora u Mikri.

U knjizi škotske lekarke Isabel Emslie Hutton opisan je kao jedan od najsnažnijih vojnika na Solunskom frontu. “Srbi su se ponosili snagom pukovnika Nikolajevića jer je među njima, narodom snažnih ljudi, smatran za nešto veličanstveno.”

U svojoj bogatoj karijeri bio je i član Boračkog društva Srpski mač, predsednik Boračkog sokolskog društva “Dušan Silni”, šef Sekcije za borenje i rvanje u Srpskom olimpijskom komitetu. Umro je u Beogradu 8. decembra 1939. godine.”

Njegova sablja svakako predstavlja vrlo vrijedan povijesni artefakt. Na žalost nisam uspio otkriti je li ona bila naručena od strane vlasnika, ili je bila luksuzni poklon člana obitelji, neke bliske osobe ili čak samoga srpskog kralja Petra I. Karađorđevića.