U neobično tihoj, ali strateški značajnoj operaciji, Sjedinjene Američke Države su 14. aprila 2025. godine započele povlačenje svojih nuklearnih bombi starije generacije B61-3/4 sa evropskih baza.
Oko 11:00 po beogradskom vremenu, sa aviobaze Volkel u Holandiji poletela je vojno-transportna letelica C-17A sa statusom najvišeg prioriteta, u pravcu baze Kirtland u Novom Meksiku — jedne od ključnih tačaka američkog nuklearnog arsenala.
Let visoke važnosti: šta je C-17A prevozio?
C-17A je transportni avion sertifikovan za prevoz nuklearnog oružja, a činjenica da je poleteo upravo sa baze na kojoj je do nedavno bilo skladišteno 15 nuklearnih bombi B61-3/4, dodatno potvrđuje sumnje: Amerika povlači zastarele taktičke bojeve glave iz Evrope.
Istovremeno, vojni analitičari tvrde da se one već zamenjuju savremenim, preciznijim bombama novije generacije – B61-12.
Šta je B61-12 i zašto je važniji od prethodnih verzija?
Nuklearne bombe B61-12 predstavljaju deo američkog programa modernizacije nuklearnog arsenala. Iako zadržavaju sličnu jačinu eksplozije (do 50 kilotona), njihova najveća prednost je visoka preciznost – uz verovatno odstupanje od svega 7–10 metara.
Zahvaljujući GPS navigaciji, inercijalnim sistemima i aerodinamičkim upravljačima, B61-12 pruža SAD mogućnost preciznih udara uz minimalne kolateralne štete.
Novi korak: B61-13 na B-21 Raider bombarderima
Još smrtonosnija verzija, B61-13, već je u razvoju. Ove bombe koristiće jezgro iz starijeg modela B61-7, sa snagom do 360 kilotona – gotovo sedam puta jače od atomske bombe bačene na Hirošimu.
Sa unapređenim sistemima navođenja, ove bombe će prvenstveno biti integrisane u najnovije američke bombardere – B-21 Raider, koji predstavljaju vrhunac američke stealth tehnologije.
Geopolitičke implikacije: Nuklearno „osveženje“ i zabrinutost Evrope
Zamena nuklearnog arsenala predstavlja širu strategiju Vašingtona u kontekstu promenjene bezbednosne arhitekture.
Modernizacijom taktičkog oružja, SAD žele ojačati NATO odbrambene kapacitete, ali taj potez ne nailazi na odobravanje svih evropskih saveznika. U mnogim zemljama, naročito u Nemačkoj, Belgiji i Holandiji, rastu zahtevi za denuklearizaciju regiona.
Za Rusiju, ova premeštanja se tumače kao deo politike odvraćanja i vojno-tehničkog pritiska na Moskvu, što bi moglo dodatno zakomplikovati ionako krhke pregovore o kontroli naoružanja.
Premda povlačenje B61-3/4 deluje kao tehnički potez, ono nosi ozbiljne političke poruke.
Dok NATO jača svoje kapacitete savremenim bojevim glavama, svet se suočava s još jednom neizvesnošću: da li nas moderna nuklearna trka uvodi u novu eru hladnog rata — ili u nešto mnogo opasnije?
Pa 360 kilotona je 24 puta jace od fat boy-a iz 1945, a ne 7 puta.
Ameri vec imaju u Evropi krstarece nuklearne rakete, gravitacione nuklearne rakete i takticke nuklearne rakete i to u Germaniji, Britaniji, Holandiji, Belgiji, Turskoj i Rumuniji a u planu su jos Poljska i Finska.