Neobičan automat Kriss Vektor zaplenjen u Ukrajini

Sličnost sa medijskim izveštavanjima iz Ukrajine i dalјe neodolјivo podseća na ono iz vremena raspada Jugoslavije, od 1992 pa sve do 1999 godine. Tako se na društvenim mrežama, kao svojevrsna senzacija, pojavila fotografija zaplenjenog ukrajinskog automata “Kriss Vektor“. No, ne radi se o oružju iz kontigenta zapadne pomoći Ukrajini, nego o komercijalnom modelu koji se nalazi u slobodnoj prodaji širom sveta.

Zaplenjeni ukrajinski TDI Vector TDI, 9 april 2022.
Zaplenjeni ukrajinski TDI Vector, 9. april 2022 / Foto: https://vk.com/komdiv76

Desetometni poluautomatski komercijalni karabin “Kriss Vector CBR/SBR Gen II“  kalibra 9×21 mm, pod oznakom “KB91-SBL10EX“, mogao se nabaviti u Kijevu, Dnjepru Ljvovu (a ranije, i Odesi), u prodavnicama kompanije “Ibis“ (Iбiс).

Kako sama medijska opčinjenost čudnim oružjem nije retka, recimo nešto više o samom “Krisu“. Naime, početkom 2002, industrijalac Jan Henrik Jebsen, u cilju da na svoj način podrži tada proglašeni “globalni rat protiv terorizma“ (Global War on Terror, GVOT), u Švajcarskoj je osnovao “Gamma Applied Visions Group“. Osnovni cilj “Gama AVG“ je bio razvoj inovativnog oružja, prvenstveno zasnovanog na patentima konstruktora Renoa Kerbra (Renaud Kerbrat), ranije zaposlenog u belgijskom “FN“ iz Herstala (navodno, i operativca francuskog Deuxième Bureau). 

U junu 2002. Jebsen započinje seriju patentnih prijava za Kerbraov “uređaj za kontrolu trzanja“, primenljiv u različitim konfiguracijama i na širokom spektru oružja. Pozivajući se na mistične moći koje se pripisuju indonežanskim noževima kris, sistemu je dodelio egzotično ime “KRISS“. Sedmog juna iste godine dobio je prvo, švajcarsko patentno pravo br. 0975/02, što mu je otvorilo put za komercijalni razvoj. U novembru 2002. otputovao je u SAD da promoviše raznovrsnu ponudu “Game“ – posebno ističući Kerbraoov “KRISS“. Na sastanku u Vašingtonu, Jebsen se upoznao sa Timotijem Lindzijem (Timothy C. Lindsay) iz konsultantske firme “Whitney, Bradley & Brown“ (VBB), koji mu je omogućio prodor u američki vojni Centar za istraživanje (ARDEC).

U martu 2003. “Gamma AVG“ je formirala američku firmu “Transformational Defense Industries“ (TDI), sa sedištem u Vašingtonu. 

Do avgusta 2004, “TDI“ je dobila 250.000 USD na osnovu ugovora za tehnološku studiju izvodljivosti tehnologije trzanja “KRISS Super V“ u okviru programa za JSSAP. “TDI“ je angažovala inženjere Kertisa Džonsona i Majkl Klana sa zadatkom da analiziraju prototip automata “MK5 NRA“ (National Rifle Assn., naziv za varijantu “KRISS Super V“) koji su u Švajcarskoj proizveli Kerbrat i Antoine Robert. Pri tome, kompanija “Gama“ se odlučila za snažan kalibar .45 ACP. Osnovni zadatak konstruktora bio je da se postigne što veća tačnost rafalnog dejstva municijom .45 ACP koja ima veliku zaustavnu moć, u kombinaciji sa što manjim dimenzijama i masom oružja. Prototip je projektovan u ARDEC-u, korišćenjem visoko sofisticiranih kompjuterskih programa za dizajn. Kompjuterski potpomognuta dinamička analiza i analiza konačnih elemenata “virtuelnog prototipa“ pokazala je da Kerbraovo rešenje dramatično smanjuje trzaj i odskok usta cevi. Ova analiza je potvrđena instrumentalnim testiranjem “virtuelnog prototipa “KRISS Super V“ i poređenjem sa drugim uobičajenim oružjem u istom kalibru. 

Ohrabrena pozitivnim ishodom testiranja sprovedenim u okviru ARDEC, “Gama“ je obezbedila sredstva za ono što “TDI“ naziva “Faza 2“ – novu verziju automata sa odvojivim vertikalnim prednjim rukohvatom i preklopnim kundakom.

Testovi prototipova ovog oružja pokrenuti su 2007. godine. Rezultati ispitivanja su pokazali da je pri pucanju iz automata “TDI KRISS Super V“ trzanje oružja pri rafalnoj paljbi zanemarljivo, što obezbeđuje visoku preciznost pri automatskoj vatri i odličnu upravljivost oružjem tokom gađanja. 

Princip rada usporača
Princip rada usporača

“Kriss Super V“ radi na principu usporenog trzanja zatvarača. Automatika se zasniva na specijalnom umetku u funkciji protivtega, koji se kreće po skoro vertikalnoj površini iza prijemnika okvira. Specijalni cilindrični ispusti na zatvaraču kreću se duž žebova na protivtegu. Žlebovi su delimično paralelni sa osom cevi, da bi se pod oštrim uglom prelamali na dole. Nakon pucnja, trzanje zatvarača unazad usporava trenje duž žlebova na mestu njihovog skretanja. Zanji rukohvat je plasiran blizu ose cevi a podkov kundaka je u osi što omogućava povoljnu kombinaciju tačke oslonca na rame i vektora momenta trzanja. Zajedno sa poluslobodnim zatvaračem, sve ovo omogućava postizanje prilično glatkog, kontrolisanog trzanja i skoro potpunog odsustva odskoka cevi. Postoje dve glavne verzije automata: “borbena“ verzija “Vector SMG“, dizajnirana za organe reda i vojsku, sa kratkom cevi (140 mm) i mogućnošću otvaranja automatske vatre, i civilna, poluautomatska verzija, “Vector CRB/SO“, sa cevi dužine do 406 mm. Sve varijante “Kriss Super V“ imaju ugrađenu Picatinny šine, što omogućava opremanje automata bilo kojom vrstom mehaničkih, kolimatorskih i optičkih nišana, baterijskih lampi, laserskih označivača i dodatnih prednjih ručica. U prvoj verziji automata, taktička svetla su se mogla ugraditi u nišu iznad cevi. Oružje koristi okvira kapaciteta 17 metaka, slične onima za  Glock 21, kao veće, sa 30 metaka. Civilne verzije se prozivde u više kalibara, sa okvirom kapaciteta do 10 metaka.

Varijante: SMG, CRB/SO (Carbine, Special Ops), SBR/SO (Short Barrel (Rifle), Special Ops)

  • Masa, kg: 2,5 (SMG & SBR/SO), 2,7 (CRB/SO)
  • Dužina, mm: 617 (SMG & SBR/SO), 406 (sa sklopljenim kundakom), 884 mm (CRB/SO), 673 (sklopljen kundak)
  • Dužina cevi, mm: 140 (SMG & SBR/SO), 406 (CRB/SO)
  • Municija: 9×19 mm, .45 ACP, .45 S&W, .357 SIG, 10 mm Auto, 9×21 mm
  • Princip rada: Poluslobodni zatvarač
  • Kadenca,metaka/min: Model I: 1800; Model II: 1500, Model III: 1100, Vector SMG: 1000, civilni, poluautomatski
  • Nišanska daljina, m: 45

Ostavite Vaš Komentar: