KFOR PSYOPS postoji još od 2000 sve do danas

Slušaj ovaj članak

Domaći mediji i poznati portali, bazirajući se na decembarskom broju časopisa “The Chronicle, KFOR’s Magazine“, već nekoliko dana prenose “ekskluzivnu“ vest kako je “otkriveno“ da u okviru multionacionalnih snaga na Kosovu deluje “tajna“ jedinica “ISTAR – oči i uši KFOR“-a! No, odeljenje za obaveštajni rad, nadzor, osmatranje i izviđanje (Intelligence, Surveillance, Target Acquisition and Reconnaissance, ISTAR) funkcioniše u sastavu KFOR – još od njegovog osnivanja.

KFOR OWL jedinica

Zanimljivo je da su temelje KFOR ISTAR postavili vojnici iz – Kneževine Luksemburg! Na osnovu odluke Velikog vojvode Anrija  (Henri Albert Gabriel Félix Marie Guillaume), još u aprilu 2000 godine jedan izviđački vod (peloton de reconnaissance) fisilirske (streljačke) “D“ čete (compagnie D de fusiliers) Luksemburga je povučen iz misije EUFOR iz Bosne i Hercegovine i detaširan u “Belgijsko-luksemburški bataljon“ (BELUKOSBAT) pod komandom “Multinacionalne brigade Sever“. Naime, “fisilirska D četa“ je još od osnivanja Severoatlantske alijanse, 24. avgusta 1949, bila inkorporirana u NATO kao “Izviđačka četa Luksemburg“ (Compagnie de reconnaissance du Luxembourg).

U decembru 2001, nakon proširenja zone odgovornosti brigade “Sever“, “Belukosbat“ je ojačan rumunskom, a potom i ukrajinskom četom. U septembru 2006, “Belukosbat“ je rasformiran a luksemburški izviđački vod je stavljen pod francusku komandu u okviru novog, “Manevarskog obaveštajno-nadzorno-izviđačkog bataljona“ (KFOR Intelligence Surveillance and Reconnaissance Maneuver Battalion, ISR MB), zaduženog za ISTAR zadatke. Vojvoda Anri je uredbom od  17. novembra 2011, a u skladu sa planom Gate two (smanjenje kapaciteta KFOR), misiju luksemburškog izviđačkog voda ograničio do 15 novembra 2013 godine a do tada ga je stavio pod direktnu komandu Vrhovnog štaba KFOR.

Međutim, Predstavnički dom i Ministarski savet Lukenburga su 9. septembra 2013. zaključili da je situacija na terenu takva da stanovnicima na severu Kosova nije zagarantovana bezbednost pa je 13. septembra  odlučeno da se rok boravka  26 pripadnika vojske Luksemburga u sastavu ISR produži do 15. novembra 2015. godine. Nakon toga, Luksemburg je učestvovao samo u sanitetskim i humanitarnim misijama na Kosovu. 

Bondsteel baza Kosovo
Bondsteel baza

Nakon formiranja 2001, kao simbol ISR MB, iz dva razloga je usvojena sova: jedinica veliki broj zadataka obavlja noću, kao i ova ptica, a njen naziv na engleskom, Owl, je i akronim nastao od:O“ – Observation (Osmatranje), “W“ – Wing (krila bespilotnih osmatračkih letelica) i “L“ – Liaison (veze i komunikacije).

Decembarski broj “Hronikla“ je samo prikazao trenutni sastav ove jedinice, pošto se snage periodično rotiraju.

Film siti Pristina
Film siti Pristina

Osmatranje i izviđanje, kao glavne delatnosti jedinice, vrše se sa zemlje i iz vazduha. Odgovornost za ovaj deo zadataka u trenutnoj smeni na Kosovu i Metohiji nosi austrijska 1. izviđačka četa 3. izviđačko-artiljerijskog bataljona (Aufklärungs- und Artilleriebataillon 3, 1. Aufklärungskompanie), opremljena višenamenskim taktičkim vozilima “Iveko LMV“ (Veicolo Tattico Leggero Multiruolo, VTLM –  Iveco Light Multirole Vehicle). Njima su pridruženi snajperisti 2. čete poljskog 18. vazdušno-desantnog bataljona 6. brigade (2. kompania szturmowa, 18. Batalion Powietrznodesantowy,  6 Brygady Powietrznodesantowej ) Regionalne komande Istok, dok je za transport zadužena švajcarska četa (SWISSCOY) 44. kontigenta koja upravlja helikopterimaSuper Puma AS 332 C1.

Za bespilotne letilice i inegrisanje snimaka UAV sa podacima dobijenim na terenu zadužena je 2. izviđačka četa italijanskog 185. puka “Folđore“ (185° reggimento paracadutisti Ricognizione e Acquisizione Obiettivi “Folgore“, RRAO), kojoj su pridružena četiri operatica mađarske vojske. Na raspolaganju su im mađarski, hrvatski i italijanski UAVSkylark Mini (Elbit Systems Ltd.) i  AeroVironment RQ-11 Raven.

Konačno, vezu i komunikaciju sa lokalnim stanovništvom obavljaju britanski vojnici “B“ eskadrona Kraljevskih ulana (kopljanika; B Squadron of Royal Lancers, Queen Elizabeths’ Own).

Ipak, mislimo da je ISR MB dat preveliki značaj. U suštini, on bi trebalo da vrši stalni nadzor na terenu i doprinese osnovnom zadatku KFOR – sprovođenju Rezolucije 1244 i Kumanovskog sporazuma,  osiguravanju bezbednog i slobodnog povratka svih izbeglica i raselјenih lica njihovim domovima, stabilizaciji na terenu, normalizaciji života i bezbednosti svih stanovnika, na prvom mestu manjinskog – znači, srpskog. Sa koliko uspeha se ovo sprovodi, svaki čitalac može i sam da prosudi na snovu svakodnevnih vesti o zbivanjima na KiM.

U strateškom smislu, kada je u pitanju ne samo KiM, nego i centralna Srbija pa i region, daleko je važnije sporovođenje psiholoških operacija (Psyops), koje je trenutno u nadležnosti pripadnika rumunskog centra La Centrul de operații psihologice “Samoilă Mârza“. Rumunija je još od treće rotacije u sastavu KFOR, u martu 2000. godine (iako tada još uvek samo članica programa Partnerstvo za mir, PfP), bila uključena u Psyops na KiM a smenjivala se sa timovima iz Italije i Nemačke. Psihološke operacije su akcije usmerene na kognitivno polјe sa cilјem izazivanja stavova i ponašanja koji utiču na postizanje strateških cilјeva. Nјihova uloga je da proizvode emocije koje nagrizaju volјu protivnika. Psiops se zasnova na manipulaciji, namernom širenju (dez)informacija, glasina, ideja i audio-vizuelnih dela (uključujući i onih sa umetničkom percepcijom), u cilju nanošenja štete ciljanim grupama, pokretima i institucijama. 

Treba imati u vidu da je rumunski Centar formiran još 1969. godine, znači u vreme kada je ova zemlja bila deo Varšavskog ugovora i u stanju da prikupi sva saznanja o metodama psihološkog rata SSSR – današnje Rusije. Nakon 1989, “Centar za psihološke operacije“ je nastavio sa radom a od 29. marta 2004. ušao je u sisitem NATO. Znači, u sastavu KFOR rade ljudi sa obostranim i velikim iskustvom u načinu psihološkog ratovanja. “Motivisan i profesionalan rumunski kontingent čine PSIOPS oficiri i podoficiri na pozicijama menadžera KFOR-a, radio-urednika i tehničara, kao i producenata i urednika TV sekcije.“ Kako današnje elektronske komunikacije ne poznaju granice, parola iz decembarskog broja “Hronikla“ da je osnovni cilj ovog ogranka KFOR “osvajanje srca i umova korišćenjem neletalnih sredstava“ može se tumačiti na više načina.