Kina je svetu predstavila oružje koje bi moglo da promeni samu suštinu pomorskog ratovanja – YJ-19, prvu hipersoničnu krstareću raketu koja se lansira direktno iz torpedne cevi podmornice. Ono što ovu raketu izdvaja od svih postojećih sistema jeste kombinacija scramjet motora i mogućnost lansiranja sa standardnih cevi 533 mm bez velikih modifikacija.
Zapadni analitičari ističu da ovakva tehnologija može značajno narušiti američku dominaciju na moru, naročito kada je reč o zaštiti nosača aviona, koji su kičma američke globalne vojne moći.
Prva hipersonična krstareća raketa iz torpedne cevi
Za razliku od već poznatih hipersoničnih projektila poput ruskog „Cirkona“ ili kineskog DF-17, YJ-19 je specifična jer se prema najnovijim informacijama lansira iz standardne torpedne cevi kalibra 533 mm. To bi značilo da bilo koja moderna kineska dizel-električna ili nuklearna podmornica može nositi i koristiti ovo oružje.
Time se kineska mornarica približava doktrini tzv. “hipersoničnog zastrašivanja sa mora”, gde bi podmornice imale sposobnost da napadaju neprijateljske flote na hiljadama kilometara udaljenosti.
Kako funkcioniše scramjet motor YJ-19
Srce ovog sistema je scramjet motor (nadzvučni nabojnomlazni motor), koji omogućava održavanje stabilnog sagorevanja i potiska pri brzinama većim od 5 maha. To je ključni tehnološki iskorak – dok klasične rakete koriste raketne motore ili turbomlazne pogone, scramjet omogućava dugotrajni hipersonični let bez potrebe za ogromnim količinama goriva.
Stručne karakteristike rakete YJ-19
Brzina i domet – preko 1.400 kilometara
Prema dostupnim procenama, YJ-19 ima domet od 1.400 do 1.500 kilometara, što je čini daleko moćnijom od američkih „Tomahawka“ (sa dometom od oko 1.200 km) i uporedivom sa ruskim „Cirkonom“. Brzina iznad 5 maha čini je praktično neuhvatljivom za većinu današnjih PVO sistema.
Modularni dizajn i mogućnost nuklearne bojeve glave
Raketa može da nosi različite bojeve glave – od konvencionalnih penetratora do nuklearnih punjenja. Ovo povećava fleksibilnost kineske mornarice, jer jedna ista podmornica može da deluje i u taktičkim i u strateškim operacijama.
Lansiranje sa standardnih podmornica
Najveća prednost YJ-19 jeste mogućnost lansiranja iz postojećih torpednih cevi kalibra 533 mm. To znači da nema potrebe za gradnjom novih klasa podmornica niti za posebnim vertikalnim lansirnim sistemima. Time se značajno smanjuju troškovi, dok Kina dobija mogućnost da masovno uvede hipersonične rakete u operativnu upotrebu.
Taktika i potencijalna primena
Uništavanje nosača aviona i borbenih grupa
Primarna meta YJ-19 su veliki površinski brodovi – pre svega američki nosači aviona klase Nimitz i Gerald R. Ford. Sa dometom preko 1.400 km, kineske podmornice mogle bi da lansiraju salvu raketa daleko izvan zone dejstva američkih brodova.
Saturacioni napadi i proboj PVO sistema
Zahvaljujući hipersoničnoj brzini, YJ-19 može da probije najnaprednije Aegis PVO sisteme i da nadvlada američke presretače tipa SM-6 ili čak laserske sisteme u razvoju. Kineska doktrina pretpostavlja saturacione napade – lansiranje desetina raketa istovremeno, što dodatno smanjuje šanse protivničke odbrane.
Geopolitički značaj YJ-19
Reakcije Zapada i američke mornarice
Američki vojni analitičari izrazili su zabrinutost da bi YJ-19 mogao da ugrozi operativnu slobodu američke flote u Pacifiku. Pentagon je već naglasio da su u toku ubrzana testiranja novih presretača i laserskog oružja upravo zbog kineskog napretka.
Kako YJ-19 menja ravnotežu snaga u Pacifiku
Ova raketa ulazi u arsenal u trenutku kada se SAD i Kina već nalaze u žestokom nadmetanju za kontrolu Tajvanskog moreuza i Južnokineskog mora. Ako YJ-19 uđe u serijsku proizvodnju, Peking će praktično moći da drži američke nosače na distanci od više od 1.000 kilometara, čime se menja čitava strategija američkog prisustva u regionu.
YJ-19 nije samo još jedna raketa u arsenalu Kine. To je oružje koje uvodi novu doktrinu – kombinaciju stealth podmornica i hipersoničnih projektila, sposobnih da iznenada napadnu ključne protivničke flote. Ako Kina u narednim godinama uspe da proizvede dovoljan broj ovih raketa, globalna ravnoteža snaga na moru mogla bi da se dramatično promeni.
Poređenje YJ-19 sa Cirkonom i Tomahawkom
Kako bi se razumela prava vrednost kineske inovacije, najbolje je pogledati uporedne karakteristike YJ-19 u odnosu na već poznate rakete.
| Raketa | Poreklo | Tip pogona | Brzina | Domet (km) | Naoružanje | Način lansiranja | Primarna namena |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| YJ-19 | Kina | Scramjet | > 5 maha | 1.400 – 1.500 | Konvencionalna ili nuklearna bojeva glava | Torpedna cev (533 mm) podmornica | Uništavanje nosača aviona i flota na velikoj udaljenosti |
| 3M22 „Cirkon“ | Rusija | Scramjet | 9 maha | 1.000 – 1.200 | Konvencionalna ili nuklearna | Brodovi i podmornice (vertikalni lanseri) | Pomorski ciljevi i proboj PVO |
| Tomahawk Block V | SAD | Turbomlazni motor | 0.75 maha | 1.200 – 1.600 | Konvencionalna bojeva glava (oko 450 kg) | Brodovi, podmornice, kopnene platforme | Precizni udari na kopnene ciljeve |
Šta smo zaključili iz ovog poređenja?
- Brzina: YJ-19 i Cirkon spadaju u hipersoničnu klasu, dok Tomahawk ostaje subsoničan, što ga čini lakšim za presretanje.
- Domet: Tomahawk još uvek ima najveći deklarisani domet (do 1.600 km u Block V verziji), ali YJ-19 se približava i nudi znatno veću brzinu.
- Način lansiranja: YJ-19 je jedinstven jer se lansira direktno iz torpednih cevi 533 mm, dok ruski Cirkon koristi specijalizovane vertikalne lanse i američki Tomahawk može da se lansira i sa brodova i iz kopnenih silosa.
- Primarna meta: YJ-19 i Cirkon dizajnirani su da probiju protivničku mornaricu i PVO štit, dok Tomahawk ostaje oružje za taktičke i strateške udare po kopnu.
Zaista, ova tabela jasno pokazuje da YJ-19 predstavlja spoj najboljih osobina oba sveta – mobilnost Tomahawka i hipersoničnu moć Cirkona.
Vladace svijetom.