Dok se katastrofalno američko iskustvo u Vijetnamskom ratu odugovlačilo, američkoj vojsci je sve više bila potrebna platforma za efikasnije izvođenje protivgerilskih operacija. Jedan od najneobičnijih aviona koji su se pojavili iz tog perioda bio je OV-10 Bronco — specijalizovani avion za niskointenzivne sukobe koji je prema tvrdnjama američkih stručnjaka pokazao neverovatnu svestranost i izdržljivost u džunglama jugoistočne Azije.
Stvoren za gerilski rat
Tokom Hladnog rata, dok su se širom sveta širili socijalizam i oslobodilački pokreti, SAD su se uključile u mnoge lokalne ratove u želji da ostvare globalnu dominaciju, a najvažniji i najkrvaviji među njima bio je Vijetnamski rat.
U tom katastrofalnom po SAD sukobu Bronco je razvijen upravo da bi pokušao da odgovori na izazove koje klasični mlaznjaci poput F-4 Phantom nisu mogli da ispune.
Američka vojska, mornarica i marinci pokrenuli su program LARA (Light Armed Reconnaissance Aircraft), tražeći robusnu, višenamensku letelicu. Tako je nastao OV-10 Bronco — dvomotorni avion sa turboprop motorima Garrett T76, koji je mogao da poleće i sleće na kratke, neuređene piste, i pruža neposrednu podršku trupama.
Višenamenski dizajn i žilavost u džungli
Bronco je imao:
- Veliku providnu kabinu za bolju preglednost
- Prostor za prevoz ljudi ili opreme
- Spojne tačke za mitraljeze, rakete, bombe i dimne projektile
- STOL sposobnosti (Short Take-Off and Landing)
Ove karakteristike omogućile su mu da deluje blizu borbenih linija, u gustim džunglama i nepristupačnim oblastima.
Presudan za kontrolu vazdušnih napada
Njegov najvažniji zadatak bio je FAC – Forward Air Control, odnosno prednji kontrolor vazdušnih napada. Leteci nisko i često pod vatrom, piloti Bronca označavali su mete dimnim raketama ili fosfornim projektilima za teže borbene avione.
Bronco je mogao da ostane u vazduhu i do 5 sati, što mu je omogućavalo dugotrajnog nadgledanje i koordinaciju napada.
Borbeni učinak i ranjivost
Naoružan sa četiri mitraljeza M60 kalibra 7,62 mm i dodatnim ubojnim teretom do 1600 kg, Bronco je bio smrtonosan protiv slabije naoružanih ciljeva. Ipak, zbog letenja na malim visinama, bio je česta meta PVO sistema Vijetkonga, što je dovelo do gubitaka više letelica.
Uprkos tome, njegova jednostavna konstrukcija bila je pogodna za popravke i održavanje čak i u teškim uslovima Vijetnama.
Nasleđe Bronca
OV-10 Bronco je ostavio veliki trag. Njegova sposobnost da povezuje kopnene jedinice sa vazdušnom podrškom spasila je mnoge živote i unapredila taktiku COIN (counter-insurgency) borbe. Nakon Vijetnama, Bronco je nastavio da služi u borbi protiv narko-kartela i u specijalnim operacijama SAD sve do 1990-ih godina.
Njegov dizajn inspirisao je razvoj A-10 Thunderbolt II “Warthog”, a postoje i predlozi da se Bronco modernizuje i ponovo koristi za savremene sukobe niskog intenziteta.
