Španska ratna mornarica izvela je jedno od najznačajnijih ispitivanja svog novog podmorničkog programa, koji je godinama pratio niz tehničkih problema, odlaganja i povećanja troškova. Razvoj klase S-80 trebalo je da obezbedi Španiji sposobnost samostalne proizvodnje savremenih podmornica, ali je put od prvih nacrta do operativne upotrebe bio znatno složeniji nego što se prvobitno očekivalo. Sada je prva jedinica ove klase dobila priliku da svoje naoružanje demonstrira protiv stvarnog površinskog broda.
Za razliku od gađanja vežbovnim torpedima, potapanje broda bojevom municijom omogućava proveru čitavog lanca dejstva, od otkrivanja i praćenja cilja do aktiviranja bojeve glave. Takve vežbe posebno su važne za podmornice čija je osnovna prednost mogućnost prikrivenog približavanja i napada bez neposrednog otkrivanja položaja. Istovremeno, predstavljaju priliku za proveru koordinacije podmorničkih, površinskih i vazduhoplovnih jedinica.
Najnovija španska vežba organizovana je u Atlantskom okeanu, u vodama nedaleko od Kanarskih ostrva. U njoj su učestvovali ratni brodovi, borbeni avioni, helikopteri i bespilotne letelice, dok je glavni zadatak poveren podmornici koja je u službu uvedena pre nepune tri godine. Rezultat je objavljen 4. novembra, zajedno sa detaljima o jednom od najvažnijih ispitivanja njenog borbenog sistema.
Jedan torpedo bio dovoljan da potopi Infantu Elenu
Španska podmornica Isak Peral (Isaac Peral, S-81) potopila je tokom vežbe SINKEX-26 nekadašnji patrolni brod Infanta Elena (P-76), koristeći samo jedan torpedo sa bojevom glavom. Brod je prethodno povučen iz službe i pripremljen za upotrebu kao pomorski cilj, a gađanje je izvedeno u Atlantskom okeanu, južno od Kanarskih ostrva. Španska mornarica potvrdila je uspešno potapanje, ali nije objavila udaljenost sa koje je torpedo lansiran, dubinu podmornice niti detalje njegove putanje.
Prema španskom portalu Infodefensa, korišćen je nemački teški torpedo DM2A4, poznat i kao SeaHake Mod. 4. Reč je o električnom torpedu kalibra 533 milimetra, sa mogućnošću vođenja preko optičkog kabla i samostalnog akustičkog navođenja u završnoj fazi napada. Ovaj model namenjen je uništavanju površinskih brodova i podmornica, a proizvođač navodi domet do približno 50 kilometara, zavisno od režima kretanja.
Infanta Elena prvobitno je bila korveta klase Descubierta, koja je kasnije preklasifikovana u patrolni brod. Iz službe je povučena 2023. godine, nakon više od četiri decenije upotrebe u španskoj mornarici. Pre potapanja uklonjeni su gorivo, ulja i drugi potencijalno štetni materijali, dok je područje gađanja provereno radi zaštite civilne plovidbe i morskih sisara.
U vežbi učestvovali fregate, Harijeri i bespilotne letelice
SINKEX-26 nije bio ograničen samo na dejstvo podmornice, već je organizovan kao zajednička operacija više rodova španskih pomorskih snaga. Učestvovale su fregate Kristobal Kolon (F-105) i Navara (F-85), patrolni brod Relampago, pomoćni brod Karnota i specijalizovane ronilačke jedinice. Vazduhoplovnu podršku činili su tri aviona AV-8B Harrier, mornarički helikopter, bespilotna letelica ScanEagle i avion za pomorsko patroliranje.
Operacijom je sa fregate Navara rukovodio kapetan Rafael Mira Kalvo, komandant 41. eskadrile za pratnju. Zajednička vežba omogućila je proveru komunikacija, koordinacije i borbene spremnosti različitih jedinica, uključujući upotrebu naoružanja u uslovima približnim stvarnoj operaciji. Španska mornarica nije saopštila da li je Isak Peral samostalno otkrio cilj ili su u određivanju njegovog položaja učestvovali drugi brodovi i vazduhoplovi.
Šta može nova španska podmornica S-80?
Isak Peral prva je od četiri podmornice klase S-80 Plus koje gradi španska kompanija Navantia u Kartaheni. Dugačka je 80,8 metara, ima podvodni deplasman od približno 2.965 tona i šest torpednih cevi kalibra 533 milimetra. Osnovnu posadu čini 32 člana, uz mogućnost ukrcavanja dodatnog osoblja, dok pod vodom može postići brzinu veću od 20 čvorova.
Podmornica koristi dizel-električni pogon, a njeno naoružanje obuhvata torpeda DM2A4, protivbrodske rakete Sub-Harpoon Block II i pomorske mine. Program S-80 predviđa i integraciju sistema AIP, koji omogućava proizvodnju električne energije bez korišćenja atmosferskog vazduha. Za razliku od nuklearnih podmornica koje mogu mesecima ostati pod vodom bez izranjanja, konvencionalni Isak Peral zasad mora periodično da koristi dizel-generatore i dopunjava baterije.
Španski sistem BEST-AIP koristi bioetanol za proizvodnju vodonika, koji se zajedno sa kiseonikom koristi u gorivnim ćelijama za proizvodnju električne energije. Prve dve podmornice, S-81 i S-82, dobiće ovaj sistem tokom velikog remonta, dok se njegova ugradnja već sprovodi na trećoj jedinici S-83 Kosme Garsija. Navantia je u septembru 2026. završila važnu fazu ispitivanja AIP sistema, čime je otvoren put za njegovu integraciju u preostale brodove klase.
Od prvih ispitivanja S-82 do zajedničke plovidbe dve podmornice
Španski program S-80 Plus tokom 2026. godine prošao je kroz nekoliko važnih faza, koje su prethodile najnovijem torpednom gađanju. Prva podmornica Isak Peral (S-81), predata mornarici krajem 2023, nastavila je operativne aktivnosti, dok je druga jedinica Narsiso Monturiol (S-82) 27. juna započela morska ispitivanja. Ova faza obuhvatila je proveru pogonskog sistema, upravljanja, bezbednosnih procedura i osnovnih karakteristika plovidbe.
Samo dva meseca kasnije, 28. avgusta zabeležena je prva zajednička plovidba podmornica S-81 i S-82 kod Kartahene, čime je Španija prvi put istovremeno imala dve jedinice nove klase na moru. Za kompaniju Navantia i špansku mornaricu to je predstavljalo važan korak posle višegodišnjih kašnjenja, konstrukcionih izmena i povećanja troškova programa. Najnovije potapanje patrolnog broda Infanta Elena jednim torpedom nastavlja taj razvojni niz, ali sada kroz demonstraciju stvarnog dejstva naoružanja, a ne samo plovidbenih sposobnosti.
