Prvi put su se parola i pesma „Bože, čuvaj kralja“ (God save the King) začule 28. septembra 1745. godine tokom vladavine kralja Džordža Drugog. Ta patriotska pesma izvedena je u čuvenom pozorištu „Drjuri Lejn“ (Drury Lane, Drjurijeva uličica) u jeku velike političke krize.
Sama fraza je starija od pesme jer se spominje još u prevodu Biblije koji je priredio kralj Džejms 1611. godine, ali ni to nije pravi početak. U Kraljevskoj mornarici korišćena je od 1544. godine kao lozinka. Nije Velika Britanija jedina prizivala Boga da joj zaštiti kralja; ima toga i u našoj himni i u više drugih himni i dvorskih pesama.
Ko i kako fizički štiti britanskog suverena kralja Čarlsa Trećeg (Charles Philip Arthur George) jer, kako smo se kroz istoriju mnogo puta uverili, Bog se često držao po strani kada su letele glave suverena?
Vekovima su bezbednost britanskog suverena garantovale isključivo ceremonijalne formacije kao što su Yeomen of the Guard, ali su učestali atentati na kraljicu Viktoriju tokom XIX veka primorali krunu da zaštitu prepusti profesionalcima. Prekretnica se dogodila 1883. godine kada je unutar Skotland Jarda formiran Special Irish Branch (kasniji Special Branch) sa zadatkom da u civilu, diskretno i operativno, štiti kraljevsku porodicu od politički motivisanih napada.
Ovaj rani detektivski model postavio je temelj za nastanak današnje elitne komande poznate kao RaSP (Royalty and Specialist Protection).
Komanda za zaštitu (Protection Command) jedna je od komandi u okviru Direktorata za specijalne operacije Metropoliten policije u Londonu. Ova komanda je specijalizovana za poslove zaštite i sastoji se od dva ogranka; u aprilu 2015. godine, ogranci Komande za zaštitu i delovi Komande za bezbednost spojeni su u dva zasebna ogranka koja kao zajedničko imaju najviše prioritete u specifičnoj zaštiti ličnosti i objekata od najveće važnosti:
- „Zaštita kraljevske porodice i specijalna zaštita” (Royalty and Specialist Protection – RaSP), koja pruža zaštitu kraljevskoj porodici i neposrednu zaštitu vladinim zvaničnicima.
- „Parlamentarna i diplomatska zaštita” (Parliamentary and Diplomatic Protection – PaDP), koja obezbeđuje uniformisano prisustvo radi zaštite vladinih zgrada, zvaničnika i diplomata. Ona je nastala spajanjem Grupe za diplomatsku zaštitu i Odeljenja za Vestminstersku palatu u okviru Komande za bezbednost.
Za razliku od velike većine britanskih policajaca, mnogi pripadnici Komande za zaštitu redovno nose vatreno oružje tokom obavljanja svojih dužnosti, a svi su ovlašćeni za nošenje i upotrebu vatrenog oružja.
Zaštita kraljevske porodice i specijalna zaštita
S obzirom na to da se na teritoriji Metropoliten policije nalazi nekoliko palata, ova služba je još od svog osnivanja 1829. godine regrutovala posebne službenike za zaštitu kraljevske porodice. Nakon formiranja „Specijalnog odeljenja” (Special Branch) 1884. godine, pripadnici za zaštitu kraljevske porodice uglavnom su uzimani iz njegovih redova. U to vreme, službenici zaduženi za zaštitu kraljevske porodice bili su administrativno vezani za „Odeljenje A” (Division A), iako su zapravo činili deo ogranka „A8” u okviru „Odeljenja A” u sedištu policije, Nju Skotland jardu (New Scotland Yard).
Situacija se promenila 1978. godine, kada je formiran Ogranak za zaštitu kraljevske porodice (Royalty Protection Branch) kao zasebna, specijalizovana jedinica koja nije bila vezana za određenu teritorijalnu oblast. Kasnije je ova jedinica prerasla u komandu pod oznakom „SO14“ (u okviru Direktorata za specijalne operacije), da bi u aprilu 2015. godine bila spojena sa Komandom za specijalnu zaštitu („SO1“), čime je, kako smo već napisali, formirana služba „Zaštita kraljevske porodice i specijalna zaštita” (RaSP).
Struktura i oblasti delovanja RaSP
- PPO (Personal Protection Officers): to su telohranitelji u civilu koji se ne odvajaju od kralja i članova uže porodice. Oni prolaze rigoroznu selekciju, naprednu taktičku vožnju, blisku borbu i hitnu medicinsku negu. Oni su neposredna zaštita članova kraljevske porodice, vladinih ministara (uključujući premijera) i šefova država koji borave u poseti.
- SEG (Special Escort Group): mobilna taktička pratnja na motociklima i u blindiranim vozilima koja raščišćava rute i obezbeđuje kretanje suverena u pokretu. Specijalna grupa za pratnju (Special Escort Group – SEG), koja pruža mobilnu, naoružanu zaštitu članovima kraljevske porodice i vladinim ministrima.
- Residential Protection: naoružano obezbeđenje zaduženo za kraljevske objekte (Bakingemska palata, dvorac Vindzor, Balmoral). Oni blisko sarađuju sa vojnom gardom.
Struktura i oblasti delovanja parlamentarne i diplomatske zaštite (PaDP)
Pogledajmo ukratko kako funkcioniše njihova partnerska, bliska služba. Ona je nastala u novembru 1974. godine, kao posledica Bečke konvencije o diplomatskim odnosima. Bila je stavljena pod komandu glavnog nadzornika Daglasa Krija kao odeljenje A8, u okviru Sektora „A”, a do 1982. godine prerasla je u odeljenje A11. Godine 1983. odeljenje A11 postalo je RDPD(D) – jedan od dva dela Odeljenja za zaštitu članova kraljevske porodice i diplomata (RDPD) – a kasnije i SO16, ponovo u okviru Sektora za specijalne operacije.
Grupa za diplomatsku zaštitu (SO16) i Odeljenje za Vestminstersku palatu (SO17) spojene su u aprilu 2015. godine u jedinstvenu službu – Parlamentarnu i diplomatsku zaštitu (PaDP). PaDP pruža naoružano i nenaoružano obezbeđenje ambasadama, misijama i kompleksu zgrada parlamenta, kao i zaštitu visokim vladinim zvaničnicima. Takođe su zaduženi za kontrolu pristupa i bezbednost u Dauning stritu i sedištu policije, „Nju Skotland jardu”.
Naoružanje i oprema
Ono što će za čitaoce našeg portala biti najzanimljivije jeste činjenica da RaSP koristi koncept skrivenog i otvorenog naoružanja u zavisnosti od uloge:
- Primarno lično naoružanje (prikriveno nošenje): standardni poluautomatski pištolji „Glok 17“ ili kompaktniji „Glok 19“ u kalibru 9x19mm. Nose se u diskretnim futrolama ispod civilnih odela.
- Automatsko naoružanje (za taktičku podršku i obezbeđenje rezidencija):
- „Hekler & Koh MP5“ (posebno kompaktne verzije poput „MP5K“ pod odelom ili u vozilima).
- „Sig Zauer MCX“ ili „Hekler & Koh G36C“ – skraćene jurišne puške (karabini) u kalibru 5.56 x 45mm NATO, koje koristi spoljni prsten obezbeđenja i taktički timovi u slučaju teških terorističkih napada.
- Manje smrtonosna sredstva (Less-Lethal): tejzer (elektrošokeri), suzavac u spreju i specijalna medicinska oprema za traumu (koju svaki PPO nosi sa sobom).
- Komunikacija: Diskretni radio-sistemi sa mikroslušalicama u uvetu i kriptovanom vezom uvezanom sa centralom Skotland Jarda.
Ova mešavina najsavremenijeg zapadnog taktičkog naoružanja i besprekorne obaveštajne pripreme čini RaSP jednom od najsposobnijih agencija za blisku zaštitu na svetu.
