Bespilotna letelica koja je nekada bila sinonim za precizne raketne udare dobija sasvim drugačiju ulogu. Turski Bayraktar TB2, jedan od najpoznatijih borbenih dronova na svetu, sada može da prenosi čitavu grupu manjih bespilotnih letelica i lansira ih tokom leta. Time se veliki dron pretvara u pokretnu vazdušnu platformu sa koje operateri mogu da usmeravaju više pojedinačnih napada.
Ovakva taktika već je poznata sa ukrajinskog ratišta, gde su ruske i ukrajinske jedinice počele da koriste veće bespilotne letelice kao nosače manjih FPV dronova. Glavna prednost nije samo u povećanju dometa, već i u mogućnosti da se udarne letelice dopreme do područja u kojem obični kvadrokopteri ne bi mogli da deluju sa svojih početnih položaja. Međutim, dok su mnogi takvi sistemi nastali improvizacijama neposredno na frontu, turska industrija sada predstavlja standardizovano rešenje za već postojeću borbenu platformu.
Kompanija Baykar objavila je 4. novembra snimak ispitivanja tokom kojeg je Bayraktar TB2 poleteo sa 16 malih udarnih dronova pod krilima. Prikazano je i njihovo odvajanje od nosača, upravljanje tokom leta i pogađanje kopnenih ciljeva.
Osam FPV dronova pod svakim krilom
Ispitivanje je izvedeno u centru za obuku i probne letove u Kešanu, u turskoj provinciji Jedrene. Bayraktar TB2 poleteo je sa 16 FPV dronova kompanije Skydagger, raspoređenih na specijalnim nosačima, po osam ispod svakog krila.
Za ovu konfiguraciju razvijen je modularni sistem DAGGER POD, koji omogućava smeštaj i odvajanje manjih dronova tokom leta. Prema proizvođaču, rešenje može da se prilagođava i drugim bespilotnim platformama.
Nakon dolaska u područje ispitivanja, TB2 je otpustio dva FPV drona. Operateri su ih zatim usmerili prema određenim kopnenim ciljevima, a objavljeni snimak prikazuje završne faze napada i pogotke.
Važno je razlikovati kapacitet nosača od stvarnog obima demonstracije. Bayraktar je tokom leta nosio svih 16 dronova, ali su u objavljenom ispitivanju za gađanje upotrebljena dva. Baykar nije saopštio da je izveden istovremeni napad svih 16 letelica, niti je objavio podatke o najvećem broju dronova kojima se može upravljati u isto vreme.
Bayraktar sada služi i kao leteća relejna stanica
Za novu ulogu TB2 posebno je važna komunikaciona oprema. Mali FPV dronovi imaju ograničen operativni domet, jer njihovi radio-predajnici moraju da održavaju vezu sa operaterom, dok se baterije troše tokom čitavog leta.
Bayraktar rešava oba problema istovremeno. Najpre prevozi FPV dronove do udaljenog područja, štedeći im energiju potrebnu za samostalan dolazak do cilja. Zatim služi kao vazdušna relejna stanica, preko koje se prenose komande operatera i video-signal sa malih letelica.
Tokom demonstracije operateri su upravljali dronovima posredstvom komunikacione veze uspostavljene preko TB2. Takav raspored omogućava da kontrolna stanica ostane znatno dalje od područja napada, dok veća bespilotna letelica održava vezu sa manjim dronovima.
Generalni direktor Bajkara Haluk Bajraktar izjavio je da FPV dronovi, čiji je uobičajeni borbeni domet oko 15 kilometara, ovakvom integracijom dobijaju mogućnost dejstva na udaljenostima od više hiljada kilometara.
Takvu izjavu treba razumeti kao opis dometa celokupnog sistema nosač-dron, a ne kao mogućnost da obični FPV kvadrokopter samostalno preleti hiljade kilometara. Stvarna udaljenost napada zavisi od mesta lansiranja, trajanja leta nosača, komunikacionog dometa i preostale energije malog drona nakon odvajanja.
Rusi koriste Gerberu i Molniju, Turska razvija fabričko rešenje
Ideja da veća bespilotna letelica nosi manje udarne dronove nije nastala u Turskoj. Ruske snage već su eksperimentisale sa Molnijom-2 kao nosačem FPV kamikaza, dok je početkom februara 2026. objavljen snimak Gerbere koja ispušta FPV dron u području Sumija.
Na ukrajinskom ratištu korišćene su i druge bespilotne platforme za dostavljanje malih dronova do udaljenih ciljeva. Zadatak im je uglavnom isti: produžiti operativni domet FPV letelica i omogućiti napade na logistiku, vozila i položaje iza neposredne linije dodira.
Turska je u martu prikazala i bespilotnu letelicu Aksungur kao nosač dronova Super Šimšek. Razlika je u tome što Super Šimšek predstavlja znatno veću i bržu udarnu platformu, dok Bayraktar TB2 sada koristi male kvadrokoptere namenjene preciznim napadima na pojedinačne ciljeve.
Skydaggerov modularni nosač predstavlja pokušaj da se takva upotreba standardizuje, bez potrebe da se za svaki zadatak posebno prepravlja bespilotna letelica.
Nova uloga za TB2, ali stari problem ostaje
TB2 prvobitno je razvijen kao izviđačko-udarna bespilotna letelica za dugotrajan boravak u vazduhu i upotrebu precizno vođene municije. Prema podacima proizvođača, može da ostane u vazduhu duže od 18 časova, a maksimalna nosivost korisnog tereta iznosi 150 kilograma.
Međutim, iskustva iz rata u Ukrajini pokazala su da je ovaj relativno spor dron, sa velikim rasponom krila, ranjiv u područjima koja štite savremeni protivvazdušni sistemi. Njegova upotreba za neposredne napade zato postaje znatno zahtevnija kada protivnik raspolaže radarima i raketama dovoljnog dometa.
Pretvaranje TB2 u nosač FPV dronova omogućava drugačiji raspored rizika. Veći dron može da ostane udaljeniji od samog cilja, dok manje letelice obavljaju završni prilaz i napad. Ipak, to ne znači da nosač može bezbedno da deluje unutar zone dejstva neprijateljske protivvazdušne odbrane.
Postoji i problem elektronskog ratovanja. Komunikacioni relej može da poveća domet radio-veze, ali sam po sebi ne štiti FPV dron od ciljane elektronske smetnje. Ometanje upravljačkih i video-kanala ostaje jedna od najvažnijih protivmera, posebno u području neposrednih borbenih dejstava.
Za Bajkar je demonstracija značajna jer otvara novu mogućnost upotrebe velikog broja već proizvedenih Bayraktar TB2. Umesto da se oslanjaju isključivo na klasične vođene bombe i rakete, ove platforme sada mogu da prenose manje udarne dronove, čime se proširuje izbor ciljeva i načina njihovog napadanja.
