Američka kopnena vojska priprema jednu od najvećih promena u organizaciji svoje artiljerije poslednjih decenija. Iskustva sa savremenih ratišta pokazala su koliko su vučna artiljerijska oruđa izložena protivbaterijskoj vatri i napadima bespilotnih letelica, naročito tokom pripreme za gađanje i napuštanja vatrenog položaja. Pentagon zato traži oružje koje može da otvori vatru, brzo promeni položaj i nastavi kretanje zajedno sa mehanizovanim jedinicama.
Zanimljivo je da američka industrija ovog puta nije ponudila rešenje koje je dobilo prednost na konkursu. Posle godina razvoja različitih artiljerijskih sistema, američka vojska odlučila je da ispita konstrukciju kompanije iz Južne Koreje, države koja je postala jedan od najvećih izvoznika kopnenog naoružanja. Njeni proizvodi već se koriste u brojnim evropskim vojskama, a sada ulaze i u program modernizacije američkih jedinica.
Prvi primerak novog oruđa već je dopremljen u SAD, gde počinje višegodišnji program ispitivanja. Njegova konstrukcija razlikuje se od haubica koje trenutno koriste američke pešadijske brigade, posebno po automatizaciji i načinu kretanja. Dodatnu pažnju privukla je oznaka koju je Pentagon dodelio novom sistemu.
XM1776 stigao u SAD: naručeno devet prototipova
Američka vojska i kompanija Hanwha Defense USA predstavile su 12. oktobra na izložbi AUSA u Vašingtonu samohodnu haubicu XM1776, razvijenu na osnovu južnokorejskog sistema K9 Mobile Howitzer. Prvi prototip proizveden je u južnokorejskom Čangvonu i prebačen avionom u SAD krajem septembra, dok je tokom oktobra zvanično predat američkoj vojsci. Oznaka XM1776 izabrana je prema 1776. godini, kada su Sjedinjene Države proglasile nezavisnost.
Ugovor iz avgusta prvobitno je predviđao šest prototipova i mogućnost nabavke još 12, ali je kompanija sada potvrdila narudžbinu devet sistema, uz opciju za dodatnih devet. Početna vrednost ugovora iznosi 100,3 miliona dolara, dok bi ukupna vrednost sa svim opcijama mogla dostići 262,9 miliona. Program obuhvata ispitivanja, tehničku podršku i prilagođavanje američkim zahtevima tokom približno četiri godine.
Devet granata u minuti i napuštanje položaja za 30 sekundi
XM1776 koristi top CN98 kalibra 155 mm, sa cevi dužine 52 kalibra, postavljen u automatizovanu kupolu izvedenu iz južnokorejskog sistema K9A2. Umesto klasične gusenične šasije koristi terensko vozilo konfiguracije 8×8, koje omogućava znatno jednostavnije premeštanje na velike udaljenosti. Početna konstrukcija zasnovana je na šasiji češke Tatre, uz mogućnost prilagođavanja drugim odgovarajućim vozilima.
Prema podacima proizvođača, haubica može da ispali osam do devet granata u minuti, dok automatizovani sistem punjenja omogućava rad sa tročlanom posadom. U unutrašnjem spremniku nosi 40 projektila, a prelazak iz borbenog u marševski položaj traje manje od 30 sekundi. Oklopljena kabina omogućava posadi da upravlja oruđem bez stalnog napuštanja vozila tokom pripreme za gađanje.
Zašto američka vojska menja M777?
Američka vučna haubica M777 koristi cev dužine 39 kalibara i standardnom municijom postiže domet od približno 24 kilometra, dok precizno vođeni projektili Excalibur omogućavaju gađanje na znatno većim udaljenostima. XM1776 koristi dužu cev i odgovarajuća barutna punjenja, pa proizvođač navodi domet preko 60 kilometara sa specijalizovanom municijom povećanog dometa. Poređenje tih maksimalnih vrednosti ne znači da će nova haubica svakom vrstom granate imati dvostruko veći domet.
Najveća razlika ipak je u pokretljivosti, pošto M777 zahteva posebno vozilo za vuču i poslugu koja mora da pripremi oruđe za dejstvo. O problemima vučnih haubica M777 i njihovoj izloženosti ruskim dronovima Lancet pisali smo još 2024. godine. XM1776 omogućava brže otvaranje vatre i povlačenje, čime se skraćuje vreme tokom kojeg protivnik može da otkrije i napadne artiljerijski položaj.
Južnokorejski K9 osvaja i američko tržište
Porodica haubica K9 već se nalazi u naoružanju Poljske, Norveške, Finske, Estonije, Hrvatske i drugih država, dok je Rumunija ugovorila njihovu nabavku. Južnokorejska kompanija navodi da je širom sveta raspoređeno više od 2.500 primeraka različitih izvedbi K9. Američka verzija razlikuje se od standardnog guseničnog modela upravo po šasiji na točkovima i visokom stepenu automatizacije.
Američka vojska već je ranije ispitivala više stranih samohodnih haubica, uključujući srpsku Noru B-52, koja je 2021. učestvovala na američkim artiljerijskim testiranjima. Novi program predviđa da XM1776 prvenstveno zameni M777 u odabranim brigadama Strajker i drugim pokretnim formacijama, a ne u celokupnoj američkoj vojsci. Hanwha istovremeno uspostavlja centar za integraciju i ispitivanje u Opeliki, u Alabami, uz plan uključivanja više od 70 američkih dobavljača u buduću proizvodnju.
