Rosteh je predao ruskom Ministarstvu odbrane novu seriju lovaca-bombardera Su-34 proizvedenih u Novosibirskoj avionskoj fabrici “V. P. Čkalov”. Broj aviona u najnovijoj partiji nije objavljen, što je poslednjih godina postalo uobičajeno za ruske isporuke borbene avijacije. Poznato je, međutim, da je reč o još jednoj isporuci u okviru državne odbrambene porudžbine.
Pre predaje jedinicama svi avioni prošli su zemaljska i letačka ispitivanja, proveru pogonskih sistema, avionike i ostale opreme. Nakon prihvata, posade su ih preletele ka matičnim bazama. Istovremeno je u Novosibirsku već počela montaža sledeće serije, što pokazuje da se proizvodni ciklus više ne zasniva na povremenim partijama već na gotovo neprekidnom radu fabrike.
Su-34 je u međuvremenu postao jedan od najopterećenijih tipova ruske taktičke avijacije. Koristi se za napade na ciljeve duboko iza linije fronta, dejstvo kliznim bombama sa UMPK modulima, raketno naoružanje i druge zadatke za koje su potrebni veliki dolet i nosivost. Upravo zbog toga Moskva poslednjih godina istovremeno povećava broj aviona i proširuje ono što Su-34 može da ponese i primi od spoljnih izvora podataka.
Nova partija, bez objavljenog broja aviona
Su-34 proizvodi isključivo Novosibirska avionska fabrika “V. P. Čkalov”, koja posluje u sastavu Ujedinjene avio-korporacije. Kao ni do sada dok traje otvorena faza sukoba, Rosteh nije objavio koliko se aviona nalazi u najnovijoj partiji, pa iz zvaničnog saopštenja nije moguće izračunati tačan tempo proizvodnje tokom 2026. godine.
Procene se zato znatno razlikuju. Centar za analizu strategija i tehnologija navodio je da je do početka 2026. proizvedeno oko 212 Su-34 za ruske VKS, računajući prototipove i predserijske primerke, dok se za 2024. i 2025. pominju godišnje isporuke od približno 15 do 18 aviona.
Drugi izvori daju konzervativnije brojke od desetak aviona godišnje, dok su se tokom 2025. pojavile i procene da je Novosibirska fabrika u odnosu na period pre 2022. udvostručila proizvodni kapacitet i približila se mogućnosti izrade oko 30 aviona godišnje. Sama činjenica da Rosteh nakon svake isporuke gotovo odmah saopštava da se sledeća partija već nalazi u proizvodnji pokazuje da je Su-34 među prioritetnim programima ruske vojne avio-industrije.
Su-34 više nije isti avion koji je ušao u službu
Osnovna koncepcija Su-34 nije promenjena. To je veliki dvosedi supersonični lovac-bombarder razvijen iz porodice Su-27, sa posadom koja sedi jedno pored drugog, velikom količinom unutrašnjeg goriva i prostorom za težak teret naoružanja.
Promene se sve više događaju oko elektronike, komunikacija, izviđanja i naoružanja. Savremene serije dobijaju unapređene sisteme za elektronsko ratovanje, mogućnost korišćenja novih vođenih sredstava i dodatnu opremu koja avion pretvara iz klasičnog frontovskog bombardera u mnogo šire povezanu udarnu platformu.
Posebnu težinu dobila je upotreba avio-bombi sa UMPK kompletima, koji običnoj ili modifikovanoj bombi daju krila i sistem navođenja. Su-34 tako može da ispušta teške bombe sa znatno veće udaljenosti od cilja, bez ulaska neposredno iznad najgušće protivvazdušne odbrane.
Nova satelitska veza za letove duboko iza fronta
Na novijim Su-34 primećena je i dodatna obloga na gornjem delu trupa, za koju se navodi da pokriva konformnu faziranu antenu satelitskog komunikacionog terminala za rad preko satelita u niskoj orbiti. Prema dostupnim ruskim navodima, cilj je održavanje stabilne razmene podataka sa komandnim mestima na operativnim dubinama od 500 do 700 kilometara, gde zemaljski radio-releji više nisu dovoljan oslonac.
Takva veza je mnogo važnija od običnog “boljeg radija”. Avion može da prima novu oznaku cilja tokom leta, podatke sa izviđačkih platformi i drugih senzora ili ažurirane koordinate bez povratka u zonu pokrivanja klasičnih taktičkih komunikacija.
Time se Su-34 postepeno pomera ka ulozi mrežno povezanog udarnog aviona. Njegova velika nosivost tada dobija dodatnu vrednost jer avion ne mora da poleti sa konačnim paketom podataka o cilju, već može da ih dobija i menja tokom same misije.
Više bombi na jednom avionu
Drugi pravac razvoja vidi se na samom naoružanju. Na pojedinim Su-34 primećena je konfiguracija sa sedam kliznih bombi, odnosno dodatnim mestom koje povećava količinu municije koju jedan avion može da ponese u pojedinačnoj misiji.
To nije beznačajna promena kada se posmatra tempo današnjih udara. Jedan avion sa sedam UMPK bombi može da gađa veći broj odvojenih ciljeva ili da u jednom naletu isporuči veću masu municije na isto područje, čime se smanjuje broj potrebnih polazaka.
Razvoj te konfiguracije detaljnije smo obradili u tekstu o tome kako je Su-34 dobio mesto za sedmu kliznu bombu, što zajedno sa novim komunikacionim sistemima pokazuje u kom pravcu se avion trenutno razvija.
Alžir postao prvi strani korisnik
Su-34 je dugo ostao avion isključivo ruskih VKS, ali je Alžir postao prvi strani korisnik njegove izvozne verzije Su-34ME. Ugovor za 14 aviona potpisan je još 2019, dok je prva grupa od četiri letelice prema dostupnim navodima stigla u bazu Laguat početkom 2026. godine.
Izvozna verzija zadržava glavne osobine osnovnog aviona – veliki dolet, snažan radar, elektronsku zaštitu i mogućnost nošenja širokog spektra vazduhoplovnog naoružanja. Alžirska kupovina je značajna i zato što otvara mogućnost da Su-34 nakon više od decenije proizvodnje konačno dobije ozbiljnije izvozne narudžbine.
Rusija je istovremeno povećala proizvodnju više tipova borbenih aviona. Serijske isporuke Su-57, Su-35S, Su-30SM2 i Su-34 ubrzane su kroz više paralelnih proizvodnih ciklusa, što se vidi i iz više serija novih aviona koje su VKS dobile tokom godine.
Kod Su-34 je tempo posebno zanimljiv jer Novosibirska fabrika proizvodi samo ovaj tip borbenog aviona i poslednjih godina povećava broj smena i kapacitete. Taj proces smo već pratili kroz ubrzavanje proizvodnje Su-34 i širenje kapaciteta novosibirske fabrike, dok nova isporuka potvrđuje da se taj ritam nastavlja.
