Američko ratno vazduhoplovstvo suočava se sa sve intenzivnijim preispitivanjem strukture troškova programa školskog aviona T-7A „Crveni jastreb“ u trenutku kada se približava fazi odlučivanja poznatoj kao „Milestone C“, ključnoj prekretnici u sistemu nabavke koja određuje da li će avion preći u punu serijsku proizvodnju.
Ova faza dolazi u kontekstu kontinuiranih kašnjenja u razvoju, kao i paralelnih napora da se stabilizuju tehnički aspekti projekta, planiranje održavanja i dugoročna logistička podrška za školski avion nove generacije. T-7A je zamišljen kao naslednik zastarelog T-38 Talon, koji već više od šest decenija služi kao osnovni napredni mlazni trenažer američkog ratnog vazduhoplovstva. Zvaničnici vazduhoplovstva više puta su isticali da je zamena T-38 od suštinskog značaja kako bi se održao kontinuitet u obuci pilota, posebno u uslovima povećane potražnje za pilotima borbenih aviona.
Program T-7A, koji predvodi kompanija Boing u partnerstvu sa švedskim Saabom, dodeljen je 2018. godine po ugovoru o razvoju sa fiksnom cenom u vrednosti od približno 9,2 milijarde dolara. Međutim, javno dostupni izveštaji o nabavkama, kao i svedočenja pred Kongresom, ukazuju da je Boing do sada evidentirao gubitke veće od dve milijarde dolara u okviru ovog projekta. Ti gubici povezani su sa višim nego očekivanim troškovima inženjeringa i proizvodnje, što je otvorilo širu raspravu u krugovima za nabavke u sektoru odbrane o raspodeli rizika između izvođača radova i države kod ugovora sa fiksnom cenom.
Kako se približava odluka o „Milestone C“, očekivana početkom 2026. godine, pažnja se dodatno usmerava na pitanje da li su troškovi pod kontrolom i da li su tehnički problemi dovoljno rešeni da bi se program smatrao spremnim za punu proizvodnju. Ova odluka predstavlja jednu od najvažnijih tačaka odobravanja u sistemu nabavke Ministarstva rata SAD, jer potvrđuje da su testiranja, proizvodna spremnost, planovi održavanja i kontrola troškova dostigli nivo potreban za proširenu nabavku.
Vazduhoplovstvo SAD je ranije priznalo da su se rokovi razvoja pomerili usled tehničkih izazova identifikovanih tokom testiranja. Među njima su redizajn sistema izbacivajućih sedišta, kao i dodatni radovi na sazrevanju softvera i integraciji sistema za obuku. Ovi problemi produžili su razvojna testiranja i odložili planirane faze uvođenja u operativnu upotrebu.
Prema procenama Kancelarije za odgovornost vlade SAD, planiranje održavanja i dostupnost tehničkih podataka predstavljaju ključne faktore prilikom prelaska iz faze razvoja u fazu proizvodnje. Rukovodstvo za nabavke u vazduhoplovstvu istaklo je nameru da razvije sopstvene, organske kapacitete održavanja, što znači da bi državna postrojenja i skladišta obavljala radove na održavanju i remontu, umesto potpunog oslanjanja na logističku podršku proizvođača.
T-7A je projektovan uz široku primenu digitalnog inženjeringa, sa ciljem da se ubrza razvoj i smanje troškovi tokom čitavog životnog ciklusa aviona. Platforma uključuje arhitekturu otvorenih sistema i integrisano kopneno okruženje za obuku koje simulira operativne borbene avione poput F-35. Zvaničnici su program predstavljali kao model modernizacije obuke pilota i istovremeno kao primer efikasnije nabavke uz upotrebu savremenih alata za projektovanje.
Ipak, kombinacija kašnjenja i rasta troškova stavila je program pod dodatnu lupu uoči „Milestone C“ odluke. Vazduhoplovstvo nastavlja letna testiranja i paralelno usavršava logističke planove i infrastrukturu podrške potrebnu za dugoročne operacije. Boing je u ranijim javnim saopštenjima naveo da ostaje fokusiran na stabilizaciju izvršenja programa i isporuku aviona uprkos početnim izazovima.
All systems go. ✔️
— Boeing Defense (@BoeingDefense) June 20, 2023
T-7A #RedHawk has completed closely-monitored taxi runs to confirm all power, electrical and mission systems are operational. The first of the @USAirForce's newest advanced trainer fleet is nearly ready to take to the skies for its maiden flight. pic.twitter.com/nqGAox2sJZ
Ishod ove odluke ima širi značaj od samog programa. T-7A predstavlja temelj budućeg sistema obuke pilota američkog ratnog vazduhoplovstva. Stabilnost troškova, pouzdanost održavanja i spremnost za serijsku proizvodnju direktno su povezani sa sposobnošću da se obezbedi neprekidan tok obučenih pilota za borbene eskadrile. U uslovima budžetskih pritisaka i istovremene modernizacije više vazduhoplovnih programa, pažnja usmerena na T-7A odražava širu zabrinutost za disciplinu u nabavkama i održivost dugoročnih planova modernizacije američkih vazduhoplovnih snaga.
